Europees Migratiepact rammelt nog steeds: 'We wisten dat we opstartproblemen zouden hebben'

Hoe effectief blijkt het Europees Migratiepact in de praktijk? Sinds 12 juni 2026 gelden de nieuwe Europese migratieregels, met onder meer strengere grenscontroles, kortere asielprocedures en beperkingen voor asielzoekers om door te reizen en in andere EU-landen asiel aan te vragen. De eerste maanden laten zien dat de uitvoering niet overal soepel verloopt en dat lidstaten tegen nieuwe knelpunten aanlopen. Wat heeft het pact tot nu toe opgeleverd en waar gaat het nog mis? Tweede Kamerlid Robert van Asten (D66) maakt de eerste balans op.

Kort na de intrede van het pact verschenen de eerste knelpunten in Nederland. Zo oordeelden rechters dat asielzoekers hier niet teruggestuurd konden worden naar Italië en Griekenland omdat ze daar de invoering van het migratiepact nog niet op orde hadden. Van Asten reageert in Goedemorgen Nederland: "Dit pact is het strengste en meest veelomvattende pact in twintig jaar. Dit onderwerp moeten we echt op Europees niveau blijven aanpakken."

'We wisten dat we opstartproblemen zouden hebben'

Desondanks was de praktijk nog steeds dat Nederland kampte met asielzoekers die volgens de nieuwe Europese regelgeving hier niet hoorden te zijn. De politiek was dan ook niet te spreken over de uitspraken van de rechter: "In dit geval keek de rechter naar of Italië wel genoeg opvangplekken had, dat is onderdeel van het migratiepact. Het blijkt dat Italië zijn opvangplekken niet op orde heeft. Dus ik ben niet boos op de uitspraak van de rechter, maar om het feit dat Italië nog een flink been moet bijtrekken zodat ook zij zich aan het migratiepact kunnen houden."

Tekst gaat verder onder X

Volgens het Kamerlid komt het falen van Italië niet uit de lucht vallen. "Toen het pact werd ingevoerd, werd ook gekeken of alle Europese landen er wel klaar voor waren. Nederland had de deadline hiervoor ternauwernood gehaald en ook hier is er nog ruimte voor verbetering." Het was voor de politiek op dat moment al duidelijk dat onder andere Griekenland en Italië de boel nog niet op orde hadden. "We wisten dat we met opstartproblemen te maken zouden krijgen."

Veel mensen waren ook teleurgesteld toen de rechter besloot dat asielzoekers die vanuit België in Nederland kwamen niet teruggestuurd konden worden. Maar als zelfs buurland België zijn deel van de kar niet trekt, is Nederland dan uitgespeeld? Van Asten ziet het anders: "Onze zuiderburen hadden bedacht dat ze geen opvang gingen geven aan de mensen die het niet dringend nodig hadden (denk aan kinderen en zieken, red.). De rechter oordeelde dat mensen niet naar België gestuurd konden worden omdat dat hun mensenrechten zou overschrijden. België was niet per se strenger, maar onmenselijker."

Inmiddels kunnen asielzoekers in Nederland wel teruggestuurd worden naar België. Het Kamerlid benadrukt dat het belangrijk is om niet zo inhumaan op te treden als België dat deed. "Dat moet je in Nederland niet willen. Ik vind dat we asielzoekers in Europa goed moeten opvangen, maar Nederland kan dat niet alleen. Andere landen moeten ook dusdanig handelen."

Hoe staat het er nu voor?

Inmiddels zijn er drie maanden verstreken en komt asielminister Bart van den Brink (CDA) met inzichten over de effectiviteit van het pact in Nederland. Van Asten: "Als ik kijk naar hoeveel mensen er nu nog in Nederland aankomen, is dat aantal sinds 12 juni fors gedaald." Het D66-Kamerlid meent dat er sprake is van bijna een halvering ten opzichte van voorgaande jaren. "Het heeft zeker een eerste resultaat opgeleverd."

Van Asten besluit: "Grip op migratie begint met politieke afspraken en de acties die daaruit komen. Alle EU-landen moeten dus de boel op orde krijgen, dan werkt het systeem en breken we de macht van de mensensmokkelaars die de migranten op gevaarlijke gammele bootjes Europa in loodsen."