Charles Groenhuijsen: 'Amerika is geen conservatief land, is voor een groot deel progressief'
Vijfentwintig jaar na de aanslagen van 11 september 2001 wordt de herdenking in de Verenigde Staten overschaduwd door de politieke verdeeldheid in het land. Toch moeten we oppassen om Amerika als geheel als conservatief te bestempelen, vindt oud-Amerikacorrespondent Charles Groenhuijsen. Volgens hem is een groot deel van de Amerikaanse bevolking nog altijd progressief.
Rond de 25e herdenking van 9/11 staat de tegenstelling binnen de Verenigde Staten opnieuw op scherp. Waar de aanslagen jarenlang vooral een moment van nationale eenheid waren, dreigt het verharde politieke klimaat die verbondenheid steeds verder naar de achtergrond te drukken. In New York zijn dit jaar bovendien uitzonderlijk zware veiligheidsmaatregelen getroffen rond de herdenking.
Volgens Groenhuijsen is de ontwikkeling van de afgelopen 25 jaar duidelijk zichtbaar. "Aan de ene kant was er de enorme samenhorigheid en verbondenheid die er gelijk op 11 september en gelijk daarna was. Maar daarna is het, denk ik, verhard, internationaal ook. En dat is wel buitengewoon verdrietig. Dat was een unieke kans om dat op een andere manier te doen. En die kans hebben we met z'n allen laten liggen."
Ook de manier waarop er in Nederland naar de Verenigde Staten wordt gekeken, is volgens Groenhuijsen veranderd. "Het treurige is nu wel dat wij nu zo anders ook naar Amerika kijken. Dat begon ooit met bijna onaantastbare vriendschap tussen ons en de Verenigde Staten. Vanaf John Kennedy, wat ik me nog herinner. Daarna een soort verkilling, ook aansluitend op 9/11 in Afghanistan enzovoort. En het is van vriendschap naar verkilling, nu naar bijna openlijke vijandschap."
'Lieve Canadezen'
Als voorbeeld noemt Groenhuijsen het beleid van president Donald Trump richting Canada. "Dat is een directe bondgenoot, die lieve Canadezen. Dat is ongeveer het laatste land waar je ruzie mee gaat maken. En verdomd, dat lukt hem."
Toch moeten we volgens de oud-correspondent oppassen om de Verenigde Staten volledig door de bril van Trump te bekijken. "Nee, het is niet zwart-wit. De grootste partij in Amerika is de partij van onafhankelijken. Die zijn niet-republikein, die zijn ook niet-democratisch. Dat is eigenlijk de grootste partij onder de bevolking."
LHBTQ-rechten
Ook wanneer Amerikanen worden gevraagd naar concrete maatschappelijke onderwerpen, ziet Groenhuijsen een ander beeld dan het sterk gepolariseerde politieke debat doet vermoeden. "Als je naar onderwerpen kijkt wat Amerikanen ervan vinden. Denk bijvoorbeeld aan omstreden LHBTQ-rechten, rechten van vrouwen, abortus, wapenbezit. Moeten er strengere wapenwetten komen? Ja, zegt een grote meerderheid in Amerika."
"Moeten er rechten zijn voor LHBTQ, inclusief transgenders? Ja, zegt de meerderheid. Alleen lukt het niet, dat kun je ook de Democraten verwijten, lukt het ze niet dat in politieke munt om te zetten."
“Moeten er rechten zijn voor LHBTQ, inclusief transgenders? Ja, zegt de meerderheid. Alleen lukt het niet.”
Daarom vindt Groenhuijsen de conclusie dat Amerika een conservatief land is te simpel. "Amerika, ik zeg het voortdurend ook in lezingen, is geen conservatief land. Het is voor een groot deel een progressief land, nog steeds. Alleen, door de politieke gekte nu, is dat niet heel erg zichtbaar."
Volgens hem is het dan ook belangrijk om niet te veel te generaliseren over de Verenigde Staten. "Voor mij is het eerder een progressief dan een conservatief land, ook als je ziet wat mensen zelf in hun eigen levens ook willen."