Servië wil bij EU, maar blijft Rusland trouw: 'Moet je zo’n land in je club willen?'

Servië wil graag bij de Europese Unie, maar als het land de warme banden met Rusland blijft onderhouden, wordt dat een lastig verhaal. Dat zegt oorlogsverslaggever Hans Jaap Melissen. "Moet je zo'n land in je club willen?", vraagt hij zich af. Servië, dat kandidaat-EU-lid is, weigert sancties tegen Moskou en bouwt nog steeds op Russisch gas en olie.

Naast de pro-Russische wind die in Servië waait, legt de terugkeer van de overleden veroordeelde oorlogsmisdadiger Ratko Mladić opnieuw bloot hoe verdeeld het land is. Er zijn jongeren die de zwarte bladzijde uit hun geschiedenis willen vergeten en pro-Europees zijn. Aan de andere kant zijn er nog veel aanhangers en nationalisten die Mladić een heldenontvangst hebben gegeven.

Zijn lichaam kwam vorige week donderdag in Servië aan vanuit Nederland, waar hij een levenslange gevangenisstraf uitzat. "Het is de man die veroordeeld is voor de grootste genocide sinds de Tweede Wereldoorlog”, onderstreept Melissen in Goedemorgen Nederland. "Hij werd met een Servische vlag onthaald, al krijgt hij geen staatsbegrafenis vandaag. Toch lijkt het er wel op; duizenden mensen komen op de kerk af waar hij nu opgebaard ligt. Er staat een flinke rij. Mensen willen hem een laatste groet brengen."

Mladić werd in 2017 door het Joegoslaviëtribunaal in Den Haag definitief veroordeeld voor onder meer genocide vanwege zijn rol bij de val van Srebrenica in juli 1995. Duizenden Bosnische moslimmannen en -jongens werden daar, onder het oog van de aanwezige Nederlandse VN-macht van Dutchbat, weggevoerd en vermoord. "Ze konden gewoon niks doen toen Mladić naar binnen marcheerde en mannen, vrouwen en kinderen van elkaar scheidde. 8.000 mannen en kinderen werden gedood."

Premier Rob Jetten veroordeelde vorige week al de plannen voor een begrafenis met speciale eer. Melissen geeft hem bijval. "Als iemand die hier veroordeeld is voor genocide daar op deze manier onthaald wordt... En dat in een land dat kandidaat-EU-lid is. De regering van Servië, waarvan Aleksandar Vučić de president is, wilde Mladić nog onderdak bieden toen hij gezocht werd."

'Wil je zo'n land bij je clubje?'

Dit zorgt er, naast de pro-Russische houding van het land, in ieder geval voor dat toetreding tot de Europese Unie heel langzaam zal gaan, stelt de oorlogsverslaggever. "Allerlei elementen in het land moeten worden doorgelicht om bij het EU-clubje te komen. Los van de heldenverering van Mladić spelen er nog veel meer zaken.”

Ook het bestaansrecht van Kosovo is een heikel thema. "Nederland heeft Kosovo als onafhankelijk land erkend. Kosovo is een voormalig Servische provincie en ze vinden dat het nog steeds bij hen hoort. Een paar jaar geleden stonden er zelfs weer meer Servische troepen aan de grens om een punt te maken."

Melissen vraagt zich hardop af wat de EU moet doen. "Wil je een land bij je clubje hebben dat heel erg naar Rusland hangt? Ze willen geen sancties tegen Rusland, ze hebben goede banden met elkaar en veel gas en olie gaat richting Servië vanuit Rusland. Moet je zo'n land erbij willen hebben, of moet je juist bang zijn dat ze meer naar Rusland en China trekken?"

De innige band tussen de Serven en de Russen gaat in ieder geval ver terug, vertelt Melissen. "Ze hebben hetzelfde orthodoxe geloof en hebben altijd steun verleend aan allerlei regeringen. Nu, in het kader van Oekraïne, is het erg belangrijk dat wij als Europa erop kunnen vertrouwen dat een toekomstig EU-lid niet stiekem alleen maar met Rusland bezig is. En bijvoorbeeld Russische spionnen binnenlaat die aanslagen gaan plegen."