Discussie over Groningse gaskraan 'doet pijn': 'Geef die Groningers een Lamborghini en klaar'

De Nederlandse gasvoorraad is voor slechts 45,7 procent gevuld. Moeten we de Groningse gasvelden echt dichtgooien of toch openhouden voor noodgevallen? Energie-expert bij TNO René Peters en slachtoffer van bevingsschade Annemarie Heite gaan in Goedenavond Nederland met elkaar in discussie. "Er wordt direct naar Groningen gewezen. Handel die schade af, geef die Groningers een Lamborghini. Dat doet pijn", zegt Heite.

Moeten we de gasputten volgieten met beton? Zeer zeker niet, vindt energie-expert Peters. Hij zegt: "De wereld is veranderd. Op het moment dat het besluit werd genomen door voormalig staatssecretaris Mijnbouw Hans Vijlbrief was er nog geen oorlog in de Straat van Hormuz. Amerika was nog onze grote vriend. We konden overal gas vandaan halen. In die tijd werden ook de gasbergingen gewoon gevuld door de markt. De gasprijs was in de zomer laag, in de winter hoog. De markt kocht gewoon gas in. Opslaan. Geld verdienen. Nu werkt dat niet meer. Je ziet nu dat de gasvoorraad heel laag is. Dan moet de overheid ingrijpen."

'Ik mis het aspect veiligheid'

Heite, voormalig NSC-Kamerlid en de maker van de documentaire De Stille Beving, is faliekant tegen gaswinning in Groningen. Ze richt zich tot Peters. "U haalt twee dingen door elkaar. U wilt het veld beschikbaar houden voor noodgevallen, voor geopolitieke spanningen. Ik ben overtuigd van de noodzaak van zo'n strategische gasvoorraad. Maar dat is iets anders dan de gasvoorraad die we nodig hebben om de winter door te komen. Die wordt onvoldoende gevuld. Commerciële bedrijven doen dat niet, omdat ze er onvoldoende geld mee verdienen. Die twee moeten we heel duidelijk uit elkaar halen."

De tekst gaat verder onder de X.

Heite vindt het vermoeiend dat er bij een lage gasvoorraad direct naar Groningen wordt gewezen. "Ik mis het aspect veiligheid in de hele discussie. De onafhankelijke waakhond, het Staatstoezicht op de Mijnen, heeft keihard gezegd dat gaswinning niet veilig kan. We leven in een rechtsstaat en alle Nederlanders hebben recht op een veilige woning. En het hoeft ook niet, want er is genoeg gas, alleen het kost veel meer geld."

Economische belangen zijn jarenlang willens en wetens boven de veiligheid van mensen gesteld, vervolgt de Groningse. "Dat zie ik nu weer terug. Het is een soort rituele dans die elke keer terugkomt. Gelijk wordt er naar Groningen gewezen, zonder het eerlijke verhaal te vertellen. Alleen maar roepen dat de schade beter moet worden afgehandeld. Geef de Groningers een Lamborghini! Dat doet pijn en dat vind ik niet oké."

'Overheid moet aan de bak'

De bal ligt bij het kabinet, vindt Heite. "Het kost twee miljard euro om de gasputten dicht te gooien met beton, maar er is niet gekeken wat er moet gebeuren als er oorlog komt. Ik denk dat de overheid zéér hard aan de bak moet om een streep te zetten door de jaarlijkse discussie over de gasvoorraad voor de winter. Wijs niet iedere keer naar Groningen. Dat is pijnlijk en onterecht. Zorg er tegelijkertijd voor dat je om kunt gaan met een noodsituatie. Als de donder, zou ik zeggen! Kijk naar andere manieren."

De Groningse gasvelden openhouden is simpelweg geen optie, benadrukt Heite opnieuw. "De versterkingsopgave betreft nu 28.000 adressen. Dat is een veelvoud aan mensen. Dat is heel heftig. Als je de gaskraan beschikbaar houdt en voor nood gaat gebruiken, betekent dat dat de hele versterkingsopgave, die gebaseerd is op geen gaswinning, helemaal opnieuw berekend moet worden. Er zal een veelvoud aan huizen versterkt moeten worden."

'We missen een analyse'

Energie-expert Peters wil niet per se gas winnen uit Groningen, maar wel de putten beschikbaar houden voor een noodsituatie. Ook hij legt de verantwoordelijkheid bij de overheid. "We missen een goede analyse over de garantie van gasleveringszekerheid voor de burger, ziekenhuizen en bedrijven. En dan niet alleen in het geval van een koude winter. Daar is de gaswinning nu op doorberekend, maar we weten ook dat er een situatie kan voorkomen waarbij de levering van gas uit de Noordzee in gevaar komt. Pijpleidingen uit Noorwegen kunnen falen. We zijn nu voor zeventig procent afhankelijk van de Verenigde Staten, maar we weten dat Trump er niet voor schuwt om energie als wapen in te zetten. Voor heel Europa."

De tekst gaat verder onder de X.

Ons land moet op dergelijke situaties voorbereid zijn. "We merken nu ook dat Qatar eruit ligt. Er zijn alternatieven, zoals het opslaan van strategische reserves. Dat hoeft niet per se in Groningen te zijn. Die analyse wordt alleen niet gemaakt."

Heite onderschrijft dit volledig. "De overheid is veel te stil. En de overheid laat de discussie ook altijd over de ruggen van de Groningers gaan. Alles loopt door elkaar. Schade, veiligheid, strategische gasvoorraad. We moeten nu gewoon de bergingen vullen."

Velden versterken

Jort Kelder pleit voor het versterken van de velden. "Dat vergt een groot onderzoek", weet hij. "Ik vind de eis van veiligheid voor de Groningers volledig terecht, want je gaat niet een Lamborghini geven en vervolgens stort je huis in, maar wat nou als dat zou kunnen? Het kost misschien wel miljarden, maar de putten slopen kost ook al twee miljard."

Bij sterkere velden kan de gaswinning doorgaan, vervolgt Kelder. "Er zit nog zo'n 200 miljard in de grond daar. Dan hebben we die welvaart. Zouden de Groningers ermee kunnen leven als het veld stabiel is?"

Heite reageert: "Dat is niet echt onderzocht. Het Staatstoezicht op de Mijnen heeft gezegd dat het op dit moment niet veilig kan. Toen de oorlog in Oekraïne uitbrak, is aan het Dagblad van het Noorden aan de Groningers gevraagd of ze bereid waren de gaskraan open te gooien, mits het veilig kan. Ja, was het antwoord, met als voorwaarde dat het veilig moet. Het is geen geldkwestie. Het gaat om veiligheid."