Minister van Justitie en Veiligheid roept om aandacht voor potentiële slachtoffers van femicide: 'Ze zijn als kikkers die gekookt worden'

Een op de acht mensen kent iemand die in een onveilige relatie zit. Dit is vaak een voorteken van femicide. Minister van Justitie en Veiligheid David van Weel roept Nederland op om aan de bel te trekken wanneer je vermoedt dat iemand in een gevaarlijke relatie zit. "Wat je vaak ziet, is dat dat begint met dwingende controle", legt hij uit in Goedenavond Nederland op NPO 1.

"Mensen in zo'n relatie worden daar langzaam ingerold, als een spreekwoordelijke kikker die gekookt wordt. Ze hebben het niet door of schamen zich, zeker als er kinderen in het spel zijn", legt de minister uit. Hij gaat verder: "Het is een patroon dat je vaak ziet: iemand doet zich voor als ideale partner en slokt de ander langzaam op, waardoor deze geïsoleerd raakt van diens omgeving, waarna de controle alleen maar toeneemt."

Het uitoefenen van deze dwingende controle over een partner wordt nu ook strafbaar gesteld. Van Weel: "Psychische mishandeling stellen we nu gelijk aan fysieke mishandeling. Vaak wordt er niet voor moord vervolgd omdat er sprake is van een crime passionnel, maar als we achteraf de patronen herkennen van dwingende controle, kunnen we alsnog iemand levenslang achter tralies zetten." Daarnaast wordt er bij het OM en bij de politieopleiding ook meer aandacht besteed aan dit onderwerp.

Heeft een campagne wel zin?

Vier op de tien omstanders geven aan niet aan de bel te trekken wanneer ze vermoeden dat iemand in hun omgeving in een gevaarlijke relatie zit. Dit komt volgens de minister voornamelijk omdat mensen toch terughoudend zijn wat betreft het bemoeien met andermans persoonlijke leven.

Rechtbankverslaggever Saskia Belleman verzet zich al lange tijd tegen femicide. Zij geeft aan dat ze het goed vindt dat de minister de oproep doet om te letten op de voortekens en meldingen te doen, maar de vraag blijft: wat gebeurt er precies met zo'n melding? Belleman voorspelt dat de reactie van de mensen die de melding ontvangen zal zijn: "Helaas kunnen we niks met een vermoeden."

Tekst gaat verder onder X

Van Weel reageert dat de nieuwe campagne om meer gaat dan het maken van een melding bij de politie. Volgens hem ligt de nadruk op het bespreekbaar maken van het probleem. "Je moet het bredere netwerk rondom een persoon activeren. Als je het niet bespreekbaar kan maken met de persoon in kwestie, stap dan naar diens familie. Met hoe meer mensen je bent rond een persoon, hoe meer je een vangnet voor diegene vormt."

De minister van Justitie en Veiligheid legt ook uit dat, voordat een femicide plaatsvindt, er gemiddeld zo'n dertig meldingen worden gedaan. Toch gaat het dus nog steeds mis. "De dwingende controle is fase één", benadrukt hij. "Dit is het moment waarbij je het hele destructieve traject nog voor kan zijn. Door in deze fase al aan de bel te trekken, hopen we veel vrouwen dit te besparen."

"In Nijmegen hebben we een paar jaar geleden de campagne juist op de mannen gericht", vertelt burgemeester van Nijmegen Hubert Bruls. "Normverandering begint ook bij potentiële daders. Het is belangrijk om wel een aanvulling als deze te maken bij zo'n campagne."

Nederland en de positie van de vrouw

Volgens journalist Fidan Ekiz is geweld tegen vrouwen te lang niet gezien als een structureel probleem in Nederland. "Het werd al snel afgedaan als 'familiedrama' of 'incident.'" Ze gaat verder: "In Nederland zijn we heel trots op de positie van de vrouw, maar seksisme zit diepgeworteld in onze samenleving. Dat moet erkend worden", pleit ze.

Vanuit de overheid is er vanaf volgende maand ook een femicidecoördinator. De kritiek hierop luidt dat dit al de zoveelste schakel is in een reeks van ministeries en instanties die zich over dit probleem buigen. Heeft dat wel effect? Volgens Van Weel wel. "Zij komt uit dit veld en is heel bekend met de problematiek. Ze wordt geen eiland, maar juist een verbindende factor tussen het OM, Veilig Thuis en de politie. Ik heb daar wel verwachtingen van", besluit hij.