Keiharde discussie na opening Renaissanceschool van FVD: 'Jullie misbruiken de kinderen voor je eigen politieke agenda'

De omstreden Renaissanceschool van Forum voor Democratie (FVD) is maandag geopend in Almere. De school begint met vier leerlingen en krijgt overheidssubsidie. De nauwe band met FVD, de politieke ideeën die rond de school hangen en eerdere uitspraken van medewerkers zorgen voor de nodige discussie in Goedenavond Nederland. "Jullie misbruiken de kinderen voor je eigen politieke agenda", stelt mediaondernemer Sjuul Paradijs.,

Na een eerdere poging die in 2024 strandde, maakt de Renaissanceschool een doorstart. De school is nauw verbonden aan FVD en wil naar eigen zeggen klassiek onderwijs bieden, met veel aandacht voor basisvaardigheden, klassieke talen en kunsten. Zo wordt er Latijn gegeven, zijn er schooluniformen en kunnen leerlingen onder meer schermen en boogschieten.

Opvallend is ook dat de school bewust geen wifi-netwerk heeft. Directeur Douwe Filz legt uit dat de school bewust kiest voor een analoge aanpak. "Wij maken bewust geen gebruik van smartboards en tablets in de lokalen. Onze docenten hebben wel gewoon devices natuurlijk ook om hun lessen voor te bereiden en de leerlingadministratie en zo uit te voeren. Daar hebben ze geen wifi-netwerk voor nodig. En de kinderen hebben ook geen telefoons. We gaan wel aandacht geven aan ICT-onderwijs, waar ook devices in de klas zullen komen. Maar dat gaan we pas doen vanaf de midden- en in de bovenbouw."

Vier leerlingen gestart

Van de achttien aanvankelijke aanmeldingen zijn zes kinderen daadwerkelijk ingeschreven. Vier van hen begonnen vandaag, twee andere leerlingen zullen later dit schooljaar instromen. De school moet de komende jaren flink groeien om aan de voorwaarden voor de overheidsfinanciering te blijven voldoen.

De school kwam eerder niet in aanmerking voor rijksfinanciering omdat er onvoldoende ouderverklaringen waren verzameld. Dankzij de in 2021 ingevoerde Wet meer ruimte voor nieuwe scholen kon de belangstelling dit keer via een marktonderzoek worden aangetoond. Daarmee is de Renaissanceschool de eerste school die via deze alternatieve route overheidssubsidie ontvangt.

De onderwijsvisie van de school zorgt ondertussen voor discussie. Filz benadrukt dat jongens en meisjes dezelfde leerdoelen krijgen, maar dat er wel verschillend kan worden lesgegeven. "We hebben ook voor jongens en meisjes dezelfde leerdoelen op de Renaissance School. We leren kinderen ook dezelfde lessen. We bieden ze allebei onder andere de leerdoelen aan, zoals die in de Stichting Leerplanontwikkeling door hen zijn ontwikkeld."

Dat betekent volgens Filz niet dat iedere leerling op dezelfde manier les hoeft te krijgen. "Wij differentiëren wel op verschillende niveaus op de Renaissance School. Dat doen we ook in verwerkingsvorm. En wat voor de ene leerling meer effectief is om een bepaald leerdoel te behalen, door bijvoorbeeld inderdaad actief bewegen te leren, is voor een andere leerling misschien meer in een spelvorm, waarbij kinderen lekker met elkaar kunnen kletsen of in tweetallen kunnen werken."

Volgens Filz zijn er daarom geen aparte lesmethoden voor jongens en meisjes. "We moeten wel oppassen dat we niet in een soort semantische discussie raken, maar een methode is in onderwijsland dus een heel, zeg maar, een boek. En een werkvorm is een onderdeel in dat boek. Dus wij hebben niet verschillende methoden voor jongens en meisjes, maar wel verschillende opdrachten afhankelijk van het leerprofiel van de leerling."

Discussie over FVD-gedachtegoed

De grootste discussie draait echter om de politieke achtergrond van de school. FVD-leider Thierry Baudet presenteerde de Renaissanceschool eerder als onderdeel van de bredere opbouw van een eigen "zuil". Ook rond de ideologische uitgangspunten van de school bestaan vragen.

Journalist Fidan Ekiz confronteert Filz met uitspraken en ideeën die aan FVD worden toegeschreven. Wanneer zij vraagt of de school staat voor "Dominant Blank Europa", antwoordt Filz: "Nee, helemaal niet."

Volgens Ekiz zijn dergelijke ideeën wel onderdeel van de politieke overtuigingen van FVD. "U lijkt afstand te nemen van waar de partij voor staat. Maar dit is toch waar Thierry Baudet steeds heeft gezegd, die spreekt steeds van onze zuil, onze school, gebaseerd op onze levensbeschouwing."

Filz verwerpt de interpretatie van Ekiz. "Maar jouw invulling, Fidan, is daar een raciale in." "Dat is mijn invulling niet, dat is zijn invulling", reageert Ekiz. Filz: "Nou, jij beticht hem dat toe. Hij zegt 'onze'. Daarbij bedoelt hij niet alleen blanke mensen."

Ekiz blijft kritisch: "Nee, maar dat is natuurlijk wel de politieke overtuiging van deze partij. Dat is waar de partij voor staat." Volgens Filz is dat een te beperkte voorstelling van de partij. "Nou, dat vind ik niet helemaal eerlijk. Misschien moet je hem een keer uitnodigen en vragen waar de partij voor staat. Dan kan hij het aan je uitleggen."

Filz zegt dat zijn eigen beeld van FVD anders is. "Ik spreek hem meer regelmatig dan jij, denk ik. En dat is helemaal niet mijn lezing van waar Forum voor staat. Volgens mij staat Forum voor een diepe liefde voor Europa, voor een trots op het land, voor een cultuurconservatieve, patriotische volksbeweging, die breder is dan een politieke partij waar scholen bij horen, waar ondernemersclubs bij horen, waar instituten bij horen die we aan het oprichten zijn."

Kritiek op Anne Frank-uitspraken

Ook uitspraken van kleuterjuf Moriah Hartman, die tevens actief is voor FVD, komen ter sprake. Zij noemde eerder in een JFVD-appgroep het dagboek van Anne Frank "overrated". Volgens Filz is het niet terecht om haar daar jaren later op af te rekenen. "Als ik heel eerlijk ben, vind ik het een beetje flauw dat je er steeds appjes van vijf jaar geleden bij moet halen."

Filz zegt veel vertrouwen te hebben in Hartman. "Ik zal je zeggen dat ik een ontzettend groot vertrouwen en bewondering heb voor Moriah. Zij is een keihard werkende leerkracht." Anne Frank komt volgens Filz gewoon aan bod in het onderwijs. "Ja, zeker weten."

Op de vraag of Hartmans eerdere mening dan ook met leerlingen wordt gedeeld, antwoordt hij: "Nou, wat misschien moeilijk is voor jou om te begrijpen, is dat het ook mogelijk is om je werk te doen zonder je mening daar helemaal mee door te spekken. En ik geloof ook helemaal niet dat dat haar mening is. Kijk, als iemand jong is, kan iemand iets in een appgroep gooien, en om dat volgens iemand vijf jaar na te dragen..." Volgens Filz is het in ieder geval niet de bedoeling dat die mening aan leerlingen wordt meegegeven. "Dat is niet wat we herhalen voor leerlingen."

'Jullie hersenspoelen de kinderen'

Mediaondernemer Sjuul Paradijs is een stuk minder terughoudend in zijn oordeel. Hij noemt de school een politiek project dat met belastinggeld wordt gefinancierd. "We gaan dus met tonnen belastinggeld een paar leerlingen hersenspoelen, want jullie zijn bezig om over de rug van kinderen, daar wordt even de hele Forum voor Democratie-gedachtegoed in gepompt. En ook nog eens een keertje slurpen uit de belastinginkomsten. Houd er gewoon mee op. Ik vind gewoon dat Nederland openbaar onderwijs moet hebben, dus dit soort rare initiatieven, ook christelijke scholen, stop ermee, geef gewoon goed onderwijs. Maar jullie misbruiken de kinderen voor je eigen politieke agenda. En dat vind ik gewoon walgelijk."

Filz reageert: "Dat zijn wel zware woorden, Sjuul." Paradijs houdt voet bij stuk: "Nee, maar zo is het gewoon." Filz beroept zich juist op de vrijheid van onderwijs, die volgens hem ook ruimte biedt aan de Renaissanceschool. "Ik denk dat het recht op onderwijs en dat wat al meer dan een eeuw geleden is verkregen, ook door confessionele groepen in de samenleving, dat dat heel belangrijk is. En wij maken gewoon gebruik van datzelfde recht als waar al meer dan een eeuw gebruik van wordt gemaakt door andere groepen in de samenleving."

Hij verwijst daarbij naar Abraham Kuyper. "En het was Abraham Kuyper, samen met een aantal anderen, die inzag dat staatsonderwijs ook niet voldeed en ook politiek gekleurd was. In ieder geval niet voldeed aan zijn gedachtegoed. En daarom hebben we nu vrijheid van onderwijs."

'Trots op het koloniale verleden'

Ook de visie van de school op de Nederlandse koloniale geschiedenis leidt tot een stevige discussie. Filz is daar uitgesproken over. "Wij zijn trots op het koloniale verleden. En we erkennen dat er ook negatieve componenten aan zitten."

Als voorbeeld noemt hij Jan Pieterszoon Coen. "Hij heeft een waanzinnige prestatie geleverd met het stichten van Batavia. Maar het afslachten van 15.000 Bantammers, daar zijn we niet trots op." Waarom de school dan toch trots is op het koloniale verleden? "Omdat wij waarderen dat het koloniale verleden per saldo veel meer dingen heeft om trots op te zijn dan dingen om je voor te schamen, en voor weg te duiken en voor sorry te moeten zeggen. Als we uitzoomen naar de Nederlandse geschiedenis, dan zeggen wij: wat een prachtige geschiedenis, wat een prachtig volk. Wat een prachtige prestaties hebben onze voorouders geleverd. Daar zijn wij trots op. Niet alles is perfect, er zijn negatieve excessen geweest. Die herkennen we, die behandelen we, die benoemen we. Maar we zien het over het algemeen als erg positief."

Oud-politicus Gert-Jan Segers benadrukt dat hij de vrijheid van onderwijs belangrijk vindt, maar zet wel vraagtekens bij de Renaissanceschool. "Ik ben heel erg voor de vrijheid van onderwijs. Ik ben niet zo voor staatsonderwijs. Ik ben voor ruimte voor verschil. Maar vrijheid heeft grenzen. En of die vrijheid bedoeld is voor een school met nu vier leerlingen, met soms gedachten die dubieus zijn, dat is mij zeer de vraag."