CDA-Kamerlid wil AI-bril aan banden leggen: 'Onwenselijk dat mensen stiekem gefilmd worden'

Slimme brillen met een ingebouwde camera en AI-assistent zorgen voor discussie over privacy. CDA-Kamerlid Jantine Zwinkels wil strengere regels en onderzoekt zelfs een verbod op het gebruik van de brillen in de openbare ruimte. Tech-expert Ben van der Burg ziet juist veel voordelen, maar vindt ook dat mensen niet zomaar gefilmd mogen worden.

De discussie over slimme brillen laait op nu de technologie steeds verder wordt ontwikkeld. De brillen van Meta zijn voorzien van onder meer een camera, microfoon en AI-assistent. Daardoor kunnen gebruikers handsfree foto's en video's maken, informatie opvragen en objecten herkennen. Tegelijkertijd zijn de brillen nauwelijks te onderscheiden van een gewone bril of zonnebril, waardoor omstanders niet altijd weten dat ze worden gefilmd.

In Goedenavond Nederland gaat tech-expert Ben van der Burg in gesprek met CDA-Kamerlid Jantine Zwinkels over de vraag hoe ver we moeten gaan met het reguleren van deze technologie. Van der Burg ziet vooral veel mogelijkheden. "Wat ik nu heel veel doe: ik loop ergens in zo'n bos en ik weet niet wat voor boom dat is. Dan pak ik mijn telefoon en dan maak ik een foto en dan vraag ik aan ChatGPT: wat voor boom is dat? En dan leer ik iets van een boom. Nou, dat is helemaal niet erg dat je een handeling moet doen, maar vroeger moest ik naar de bibliotheek lopen en dan opzoeken: oh ja, dat was die boom. En nu vraag je aan die bril dus wat voor boom het is. En dan zegt hij wat voor boom dat is."

Toch ziet Van der Burg ook een duidelijke grens. "Ik vind dat de restrictie zou moeten zijn dat als hij een mens herkent, dat mag niet. Dat hij dan stopt of hij neemt het niet op, weet je? Dat hij niet zorgt dat dat naar de cloud gaat. Als er mensen in het spel komen ben ik gelijk onwijs kritisch."

Niet meer dansen

Zwinkels is een stuk terughoudender. Zij maakt zich vooral zorgen over het feit dat mensen niet altijd kunnen zien wanneer ze worden gefilmd. "En het wordt ook steeds modieuzer. Dus het is niet meer te onderscheiden van een gewone bril." De CDA'er wil daarom dat er vanuit Europa strengere eisen komen voor het ontwerp van de brillen. "Het moet veel herkenbaarder zijn dat die bril je filmt."

Zwinkels sluit daarnaast een verbod op het gebruik van de bril in de openbare ruimte niet uit. "Daarom heb ik ook schriftelijke vragen gesteld aan de minister en de staatssecretaris om te kijken of dat mogelijk is. Ik denk dat we ook organisaties, bedrijven en maatschappelijke organisaties moeten helpen om ervoor te zorgen dat zij zelf ook een verbod op hun eigen locaties instellen."

Een dergelijk verbod zou volgens Zwinkels niet voor iedere situatie hoeven te gelden. "Als je bijvoorbeeld aan het hiken bent of aan het mountainbiken ergens in het bos en je wil zo'n bril gebruiken...Wat mij betreft gaat het niet om die situatie. Het gaat mij om plekken waar je inderdaad met heel veel andere mensen bent."

Columniste Lisa Loeb wijst erop dat mensen zich door camera's al anders kunnen gaan gedragen. "Maar dat is helaas ook met zelfs de smartphone al het geval. Mensen durven tijdens het uitgaan niet meer te dansen omdat ze bang zijn dat ze gefilmd worden en dat het online wordt gezet."

Zwinkels ziet bij slimme brillen een extra risico. "Die bril gaat nog veel stappen verder. Want die telefoon, die zie je dan vaak nog wel, dat iemand die erbij pakt of een camera. Want ik denk dat het echt een probleem wordt dat die bril dus onopvallend aan het filmen is. Het is een veel kleinere moeite en daarmee wordt het dus veel laagdrempeliger om mensen te gaan filmen in de openbare ruimte."

Duitse aanpak

De discussie speelt ook in Duitsland. Mensenrechtenorganisatie HateAid heeft daar een klacht ingediend tegen Meta, Ray-Ban, Oakley en verschillende opticiens. De organisatie wil via de rechter een verbod afdwingen op de verkoop van Meta's slimme Wayfarer Gen 2-brillen.

Zwinkels wijst op de Duitse aanpak als voorbeeld. "Ik denk dus dat het goed is om te kijken naar privacywetgeving allereerst. Want daar is al heel veel in vastgelegd. En we kunnen ook wat mij betreft wat meer kijken naar de producten zelf. Want ik denk dat het echt goed is om dit product zelf ook op deze manier niet toe te staan. In Duitsland hebben ze wetgeving dat het product überhaupt niet verkocht mag worden. En worden er al boetes ook uitgedeeld als mensen deze toch bezitten."

LTO-voorzitter Ger Koopmans ziet eveneens een risico voor de samenleving. "Wantrouwen is al zo'n belangrijk negatief onderdeel van de samenleving geworden. En ik denk dat dat met zo'n bril inderdaad alleen maar erger gaat worden."

Van der Burg vraagt zich ondertussen af hoe een eventueel verbod in de praktijk moet worden gehandhaafd. "Welke wet pak je? Pak je de AVG, die toeziet op de privacy? Ga je dat doen?"