VVD-leider Yesilgöz hard aangevallen na kritiek op Spanje: 'Ik kom op voor het Nederlandse belang en dat zal ik blijven doen'

VVD-leider Dilan Yesilgöz staat nog altijd achter haar kritiek op Spanje, nadat duizenden Marokkaanse migranten vorige week in Ceuta aankwamen en vrijwel allemaal weer vertrokken. Volgens Europacorrespondent Stefan de Vries hebben EU-lidstaten waaronder Nederland Spanje laten vallen, maar Yesilgöz wuift die kritiek van de hand. "Ik kom op voor het Nederlandse belang en dat zal ik blijven doen", zegt ze in Goedenavond Nederland op NPO 1.

22 EU-regeringsleiders ondertekenden kort na de crisis in Ceuta een brief van de Italiaanse premier Giorgia Meloni en haar Deense ambtgenoot Mette Frederiksen, waarin werd opgeroepen tot spoedoverleg. Daarin werd ook gesuggereerd dat de crisis werd aangewakkerd doordat Spanje recent had besloten om grote aantallen ongedocumenteerde migranten legale verblijfspapieren te geven.

Ook premier Rob Jetten ondertekende de brief. Volgens vicepremier Yesilgöz mochten Marokkaanse asielzoekers absoluut niet doorreizen naar andere Europese landen. "Dat is de zorg die we met z'n allen delen en dat moet absoluut worden tegengehouden", begint ze. "Daarom is het zo belangrijk dat Spanje daadkrachtig optreedt en dat Marokko überhaupt voorkomt dat het zover kan komen."

'Ze moeten absoluut terug naar Marokko'

Spanje heeft vorige week 72.000 migranten geteld die het gebied van de exclave Ceuta waren binnengekomen, zei minister Fernando Grande-Marlaska na overleg met zijn ambtgenoten uit de EU. Van die migranten zouden er 70.000 weer zijn vertrokken. Ook zou tot nu toe geen enkele migrant het Spaanse vasteland hebben bereikt.

"Inderdaad, de meeste mensen zijn teruggestuurd en het is goed dat de onafhankelijke club Frontex daar toezicht op houdt", reageert Yesilgöz. "Het is alles behalve de bedoeling dat deze mensen tot hier komen. En op het moment dat ze het idee zouden hebben dat ze Europa inwandelen, moet je zorgen dat je je binnengrenzen versterkt en dat je deze mensen bij de grens direct terugstuurt naar Spanje. Die hebben hier echt helemaal niks te zoeken."

Op dit moment zouden nog enkele duizenden migranten in Ceuta verblijven. "Niet normaal. Ze moeten absoluut terug naar Marokko", zegt de VVD-minister stellig. "Ze gaan echt niet naar Europa moeten komen, niet naar Nederland. Ze hebben hier niks te zoeken. Dit is wat we echt tegen moeten houden. We hebben hier sowieso al te veel mensen die hier niets te zoeken hebben. We zitten niet op nieuwen te wachten."

VVD-fractievoorzitter Ruben Brekelmans zei op X dat de mogelijkheid opengehouden moest worden om "Schengen (praktisch) op te schorten" als Spanje niet zou ingrijpen. Yesilgöz staat achter die oproep van haar partijgenoot. "Zeker. Op het moment dat ze de Spaanse kant en de Schengenkant ingaan en ze door zouden kunnen komen richting andere landen, dan heb je een hele andere situatie en een hele urgente situatie."

"Dat is wat we niet willen. Dan moet je alles op alles zetten om dat te voorkomen. Voorlopig lijkt het erop, maar ik vind dat het onafhankelijk getoetst moet worden dat Spanje ze terugstuurt naar Marokko en dat ook werkt. Maar dat is niet iets wat ik wil aannemen of hopen, dat is iets waar je superalert op zijn", zegt de bewindsvrouw.

'22 regeringsleiders hysterisch geworden'

EU-correspondent Stefan de Vries begrijpt niets van de kritiek van EU-lidstaten op Spanje. Hij wijst erop dat Spanje er snel in slaagde om tienduizenden migranten terug te sturen. "Er zijn deze week 22 regeringsleiders die collectief hysterisch zijn geworden", zegt hij. "Dat is koren op de molen van populistische partijen in Europa. Dit bewijst hun standpunten dat Europa overspoeld wordt. En het gaat over mensen, hé. Er zijn meer dan 140 doden gevallen, dat vergeten we ook weleens."

Premier Jetten ondertekende de brief dus ook. Vreemd, vindt De Vries. "De premier van Nederland, die ooit lid was van een pro-Europese partij, zaagt met de brief aan de grondvesten van de Europese Unie. Schengen is gebaseerd op onderling vertrouwen. Het idee is dat we de binnengrenzen niet controleren omdat we buitengrenzen goed controleren."

De Vries richt zich tot Yesilgöz: "De tweet van Brekelmans werd geplaatst op het moment dat er nog niks bekend was en uw tweet werd geplaatst op het moment dat Spanje al een groot deel had teruggestuurd. Die tijdlijn getuigt van enorme hysterie en een Pavlovreactie van populistische partijen om dit als voorbeeld te laten zien dat de Europese Unie niet werkt. Maar het was binnen 48 uur min of meer door Spanje opgelost."

Yesilgöz: "Maar even, als we even realistisch kijken naar hoe de Europese Unie de afgelopen jaren werkt als het gaat over asiel, kunnen we hier niet vaststellen dat het lekker uitpakt? Voor Nederland niet en voor Europa niet. We kunnen mensen niet terugsturen, we kunnen ze niet sturen naar veilige landen. Ik heb hier helaas dag en nacht mee bezig."

"Ik zit hier als partijleider en als vicepremier", vervolgt ze. "Ik kom op voor het Nederlandse belang en dat zal ik blijven doen. Het is voor ons ontzettend belangrijk dat we altijd opvang geven aan echte vluchtelingen en dat we mensen die kansarm zijn en hier geen recht hebben, dat we daar heel streng optreden."

De Vries: "Dat is het bekende riedeltje, 'in het belang van Nederland', maar het belang van Nederland bestaat niet zonder het belang van Europa." Hij vindt dat het Schengenverdrag gerespecteerd moet worden. "Dit is het belang van Europa en we hebben met z'n allen afgesproken dat we geen binnengrenzen controleren. Degene die dat wel doen, zoals Nederland, zagen aan de poten van de Europese Unie."

De journalist richt zich opnieuw tot Yesilgöz: "Uw tweet kwam op het moment dat Spanje bezig was om mensen terug te sturen en in uw tweet en in de tweet van Brekelmans werd gesuggereerd dat Spanje niks deed. Er wordt gesuggereerd om Schengen op te schorten. Dat kan helemaal niet, dat is helemaal niet nodig!"

Volgens Yesilgöz is er breed draagvlak voor de kritische woorden richting Spanje. "Heel Europa heeft deze signalen gedeeld. U noemt dat hysterie, ik noem dat herkenning van de werkelijkheid en de feiten." De Vries: "De werkelijkheid is het Schengengedrag, daar heeft u zich aan te houden."

Yesilgöz: "Waar ik mij aan heb te houden is de vrijheid en veiligheid van Nederlanders. Dat gaat voor mij voor alles. Het is ontzettend waardevol dat we verdragen hebben die ons land voorspoed en welvaart brengen, vrije handen; heel erg waardevol. Op het moment dat die zaken misbruikt worden en uiteindelijk zorgen dat onze eigen vrijheid wordt ondermijnd, dan moet je moed hebben."

Volgens De Vries is daar geen sprake van. Hij wijst erop dat Spanje erin slaagde om vrijwel alle migranten terug te sturen naar Marokko. "Spanje is erin geslaagd om de buitengrenzen van de Europese Unie dicht te houden." Yesilgöz: "En ik hoop dat ze dat blijven doen."

'Buitengrenzen hebben gewerkt'

De Vries benadrukt dat volgens hem het bewaken van de Europese buitengrenzen goed heeft gewerkt. "Dit is niet zorgelijk, want dit bewijst dat Schengen heeft gewerkt." Hij is kritisch op de 22 lidstaten die de brief naar Spanje ondertekenden: "We hebben sinds twee maanden een asiel- en migratiepact, waar tien jaar over is onderhandeld en waarin staat dat men solidair moet zijn, dat is niet gebeurd. Er staat ook in de allereerste regel dat binnengrenzen niet bewaakt mogen worden. Nederland doet dat wel."

Yesilgöz: "Wat ik goed vond en wat ik sterk vond is dat je van Denemarken tot Nederland tot Italië - wil je het hebben over Europese solidariteit? - de rijen sloot en zei: dit gaan we niet accepteren, dit gaan we niet willen en dit gaat niet gebeuren. Daarna zeiden we tegen Spanje: goed dat je die mensen terugstuurt. Maar let op, op het moment dat ze door Spanje naar Europa zouden komen, gaan inderdaad die deuren dicht. Ook dat laat zien dat Europa in solidariteit kan functioneren voor de eigen bevolking en daar gaat het om."

De Vries: "U kunt dit leuk spinnen, maar de feiten zijn dat 22 regeringsleiders een belangrijke lidstaat hebben laten vallen."