Lisa Loeb niet te spreken over plannen van wereldleiders om geboortecijfer in eigen land omhoog te krijgen: 'Walgelijk, moeilijk en eng'

De bevolking in Europa, de Verenigde Staten, China en ook Rusland krimpt nog altijd. Om die reden zetten wereldleiders nu in op initiatieven die het krijgen van kinderen aantrekkelijker moeten maken voor jongvolwassenen. Vanuit de feministische hoek worden daar kanttekeningen bij geplaatst, uit angst dat hiermee traditionele genderrollen worden gepromoot. "Ik vind dit walgelijk, moeilijk en eng. De overheid moet zich niet bemoeien met de baarmoeders van mensen", zegt schrijver en cabaretier Lisa Loeb in Goedenavond Nederland op NPO 1.

"Uiteindelijk zijn het toch de vrouwen die voornamelijk door deze initiatieven worden aangesproken, terwijl mannen buiten beschouwing blijven. Dat is wel waar dit op neerkomt: het aantal kinderen per vrouw. Ik vind dit echt iets voor autocratische regimes. Het is heel eng." Volgens Loeb is dit een voorbeeld van hoe overheden invloed proberen uit te oefenen op de keuzevrijheid om zich wel of niet voort te planten.

Ze gaat verder: "Controle over het hebben van kinderen is één van de belangrijkste dingen die vrouwen hebben veroverd in de 20e eeuw." Ze heeft dan ook geen goed woord over voor de actie van de Chinese overheid om de belasting op condooms te verhogen.

Ook journalist Fidan Ekiz plaatst kanttekeningen bij dit soort acties: "Het enge aan het pleidooi om meer baby's te maken, is dat het altijd te maken heeft met het beperken van vrouwenrechten."

Zelf associeert zij het met hoe er in Turkije naar anticonceptie wordt gekeken. "Daar werd de anticonceptiepil landverraad genoemd. Je bevindt je met dit soort acties al gauw in dat soort enge gebieden." Ook waarschuwt Ekiz ervoor dat het aanzetten tot kinderen krijgen een onderwerp is dat gekaapt kan worden voor andere agenda's. "Sommige groepen gebruiken dit soort acties om te waarschuwen voor omvolking: we zouden meer baby's moeten krijgen, want we moeten oppassen voor andere bevolkingsgroepen."

Rolverdeling

Volgens Loeb speelt de conservatieve blik op genderrollen van veel wereldleiders ook een grote rol bij het tot stand komen van maatregelen om het geboortecijfer op te krikken. "In Amerika heerst nog het beeld dat vrouwen gemaakt zijn om te baren. Dat vindt Trump eigenlijk, Poetin evenzeer. Los van het feit dat het initiatief de bevolking laat groeien, is het ook een manier om vrouwen op hun plek te zetten en daar te houden."

Demograaf Jan Latten kan zich niet helemaal vinden in Loebs analyse. "Die terugkeer naar traditionele genderrollen hoeft niet zo te zijn. Je moet een moderne variant maken van de meer traditionele genderrollen." Hierbij wijst hij erop dat ook mannen meer moeten emanciperen, zodat de zorgtaken tussen man en vrouw gelijkwaardiger kunnen worden verdeeld.

Latten: "Je moet inzetten op de moderne groep. De groep genderbalanced koppels groeit in Nederland, dat heeft alles te maken met de meer gelijkwaardige positie van mannen en vrouwen tegenwoordig."

Fout ligt bij de overheid

Het huidige geboortecijfer in Nederland ligt op 1,4 kinderen per vrouw. Volgens de demograaf is dit te wijten aan de overheid. "De cijfers zeggen dat jongvolwassenen juist graag kinderen willen. Sterker nog, als je uitgaat van de kinderwensen van jongvolwassenen, kom je uit op een geboortecijfer van ruim twee kinderen per koppel."

"Als je dus naar deze cijfers kijkt, zou je je als overheid moeten afvragen wat er gebeurt waardoor mensen niet toekomen aan het krijgen van kinderen." Dat Nederland in werkelijkheid op een lager cijfer uitkomt, heeft volgens Latten te maken met maatschappelijke drempels die vooral vrouwen in de weg staan als het gaat om kinderen krijgen.

Latten stelt dat veel vrouwen op jongvolwassen leeftijd geen kinderen willen omdat ze bang zijn dat dit hun carrière belemmert. Ook zal de kinderopvang, zoals al langere tijd is beloofd, betaalbaarder of gratis moeten worden. Ook zegt Latten dat Nederland af moet van het idee dat initiatieven om het krijgen van kinderen te stimuleren 'eng' zijn. "De overheid probeert mensen juist gelukkig te maken", meent hij.

De balans tussen nakomelingen en migranten

Hoewel het geboortecijfer in veel landen daalt, wil dat niet zeggen dat de bevolking niet groeit. Dat heeft alles te maken met migratie, zowel nu als met de omvangrijke migratiestromen die in de toekomst worden verwacht. Latten: "Nederland krimpt niet, daar vergissen mensen zich in. Het aantal inwoners neemt juist alsmaar toe. Het gaat om de balans tussen nakomelingen en migranten, die moet niet te scheef worden."

In Afrika krijgen koppels gemiddeld ruim vier kinderen en volgens de demograaf krijgt de hele wereld daarmee te maken. "Er is daar een enorme babyboom gaande. Daar komen miljarden mensen bij en over een aantal jaar zullen veel van deze jonge mensen willen migreren naar plekken met meer kansen."

Waarom maken landen zich dan zo'n zorgen als hun bevolkingsaantallen niet dalen? "Dat heeft te maken met het idee dat meer mensen meer macht betekent. Maar we zien nu dat die macht gaat verschuiven naar plekken als Afrika, India en China."

"Het CBS geeft de prognose dat we in 2050 ongeveer 20 miljoen inwoners zullen hebben. Deze prognose gaat er echter wel vanuit dat het huidige migratiesaldo van 90.000 mensen daalt naar ongeveer 60.000. Als dit niet lukt, krijgen we Ceuta-achtige toestanden en zullen we uitkomen op zo'n 22 miljoen", aldus Latten.