Boswachter geen fan van VVD-plan om groene boa's te bewapenen: 'Een pistool lost het probleem niet op'

Boswachters moeten zich beter kunnen verdedigen tegen de toenemende criminaliteit in natuurgebieden, vindt een meerderheid van de Tweede Kamer. VVD-Kamerlid Claire Martens wil dat groene boa's beter worden uitgerust. Boswachter Arjan Postma waarschuwt in Goedenavond Nederland echter dat een vuurwapen de veiligheid niet vanzelf vergroot. "Dan laat je die boswachter pas echt alleen staan."

Groene boa's krijgen steeds vaker te maken met zware criminaliteit, zoals drugsdumpingen, stroperij en geweld in natuurgebieden. Een meerderheid van de Tweede Kamer steunt daarom twee moties van VVD-Kamerlid Claire Martens om boswachters beter uit te rusten. Zo wil zij onder meer dat groene boa's makkelijker over een vuurwapen kunnen beschikken en niet langer hoeven te kiezen tussen een diensthond of een vuurwapen. Ook moeten de communicatiemiddelen met de politie worden verbeterd. Volgens Martens is dat hard nodig, omdat boswachters steeds vaker alleen in gevaarlijke situaties terechtkomen.

Ook boswachter Arjan Postma ziet dat de criminaliteit in natuurgebieden verandert. "Criminaliteit neemt echt toe, ook de harde criminaliteit met drugsdumpingen, maar ook verwarde personen en dat soort zaken. Je weet gewoon niet wat je aantreft als je op pad bent."

Volgens hem komen boswachters, net als agenten, regelmatig mensen tegen die agressief worden. "Dan is het fijn dat we zelf in de gelegenheid zijn om ons te verdedigen of anderen te beschermen." Toch is Postma geen voorstander van het plan om meer groene boa's te bewapenen.

"Ik vind het goed dat er aandacht voor is. Maar ik denk dat er veel meer haken en ogen aan zitten dan alleen maar iemand een pistool geven en dan is het opgelost", zegt hij. Volgens Postma ligt het grootste probleem niet bij de bewapening, maar bij de samenwerking met de politie. "De politie is niet in de buurt, maar komt ook eigenlijk niet in die gebieden. En als je al contact kunt krijgen met de politie, dan weten ze niet eens hoe ze moeten komen op de plek waar jij bent. De milieupolitie is voor een groot deel ook veel kleiner geworden. Dus die connectie is veel minder geworden."

Ook waarschuwt hij dat een vuurwapen juist averechts kan werken. "Je kunt je ook afvragen of je dat moet opzoeken als dat niet jouw taak is. Een boswachter is er om het bos gezond te houden. En als daar echt zware criminaliteit voorkomt, dan heeft hij ondersteuning nodig van de politie om dat op een goede manier aan te pakken. Maar als iemand zich daar zo onveilig voelt dat je hem een pistool geeft, dan is de vraag of dat echt zoveel veiliger wordt. Als er echt criminelen zitten en je als boswachter een pistool hebt, dan gaan zij ook gewoon eerder schieten."

Onveilig

Martens ziet dat anders. Zij liep meerdere keren mee met groene boa's en schrok van de situaties waarin zij terechtkomen. "Ik ben zelf een aantal keer meegegaan met een aantal groene boa's. Eén keer op de Veluwe, één keer op de Utrechtse Heuvelrug. En ik was echt diep onder de indruk."

Volgens haar komen boswachters diep in natuurgebieden regelmatig zware criminaliteit tegen. "Je ziet dat de verplaatsing van die criminaliteit, of het nou gaat over drugshandel, stropen, jagen of het lozen van drugsafval... Zij zijn zo diep in de bossen dat zij stuiten op hele vervelende, nare situaties."

Daarbij zijn ze vaak volledig op zichzelf aangewezen, benadrukt ze. "Op het moment dat zij zichzelf niet meer kunnen verdedigen, vragen wij hen dus voor onze veiligheid om in hun eentje die bossen in te gaan. Dat vind ik heel onveilig."

Martens wijst erop dat het niet de bedoeling is dat iedere boswachter automatisch een vuurwapen krijgt. "Dat is een heel klein percentage dat de volledige opleiding moet doen op de politieacademie. Dus het is ook niet zo dat iedereen zomaar een geweer krijgt."

Daarnaast wil de VVD dat de communicatiemiddelen van groene boa's worden verbeterd. Volgens Martens kan het nu gebeuren dat de politie wel weet dat zich een incident in een natuurgebied afspeelt, terwijl de boswachter die het dichtst in de buurt is daar geen melding van krijgt.

'Onder regie van politie'

Postma benadrukt dat bewapening alleen zin heeft als de samenwerking met de politie eerst op orde is. "Ik denk dat dit eigenlijk onder regie van de politie moet gebeuren." Volgens hem ontbreekt die ondersteuning nu vaak. "Als de politie zich terugtrekt uit die gebieden, dan gaan criminelen denken: daar kan ik het doen."

Hij vreest bovendien dat een vuurwapen juist een vals gevoel van veiligheid geeft. "Krijg je door dat pistool een vals gevoel van veiligheid, waardoor je ook eerder gevaarlijke situaties opzoekt?" Ook wijst hij erop dat uit een rapport in Gelderland blijkt dat boa's die al met een vuurwapen rondlopen daar de afgelopen jaren nauwelijks gebruik van hebben gemaakt. "Dus je kunt je ook afvragen: is het dan wel echt nodig?"

Zijn conclusie is helder: "Het is prima als er mensen zijn die een pistool krijgen, als dat past bij hun functie. Alleen moet dat onder coördinatie van de politie. En als die connectie met de politie er niet is, dan geef je die boswachter een pistool en laat je hem pas echt alleen staan. Dan is het probleem niet opgelost."

De-escalerende werking?

Filosoof Jelle van Baardwijk plaatst eveneens kanttekeningen bij het voorstel. Volgens hem laat onderzoek zien dat zichtbare bewapening ook een psychologisch effect heeft. "Er wordt ook onderzoek gedaan naar de perceptie van professionals met een wapen. De witte jas in het ziekenhuis, de politie met een wapen. Bijvoorbeeld rondom Project X in Haren of de coronademonstraties. Je ziet dan dat als de politie of de ME flink uitrukt en er serieus uitziet alsof er boeven worden gevangen, mensen zich ook meer als boeven gaan gedragen."

Daarom denkt hij dat een zichtbaar vuurwapen niet altijd de-escalerend werkt. "Het is dus wel zo dat zo'n wapen, behalve een gevoel van veiligheid, ook een gevoel oproept van: aha, de boswachter heeft praatjes. Dus het zou best kunnen dat het de-escalerend werkt door niet ostentatief een wapen bij je te hebben."

Postma waarschuwt tot slot dat de uitbreiding van bevoegdheden ook gevolgen heeft voor natuurorganisaties. "Die uitbreiding van de bevoegdheden vraagt om heel veel extra cursussen en heel veel extra tijd. Dat kost fte's voor de organisatie en heel veel geld. Dus je hebt kans dat zo'n organisatie zegt: als we dit moeten betalen voor dat pistool, dan gaan we misschien helemaal geen toezicht meer houden."