Prins Constantijn waarschuwt voor achterstand op China en VS, maar adviseerde Bernhard niet over AI: 'Ik denk dat hij beter belegt dan ik'

Prins Constantijn, speciaal gezant van Techleap, is niet verbaasd dat zijn neef prins Bernhard zijn geld in kunstmatige intelligentie steekt. "Ik heb hem geen advies gegeven. Ik denk dat hij beter belegt dan ik", zegt Constantijn in Goedenavond Nederland op NPO 1, waar hij waarschuwt dat Europa veel sneller stappen moet zetten om op het gebied van AI te kunnen concurreren met China en de Verenigde Staten.

Twee weken geleden werd bekend dat prins Bernhard van Oranje al zijn zakelijke belangen verkoopt, waaronder zijn belang in Circuit Zandvoort, het Media Park in Hilversum en vastgoed. Volgens een verklaring wil hij zich volledig richten op nieuwe ondernemingen op het gebied van kunstmatige intelligentie.

Dat besluit nam Bernhard niet op advies van zijn neef, vertelt Constantijn. "Ik heb hem geen advies gegeven, maar ik denk wel dat het verstandig is. Maar je moet wel heel goed weten waar je mee bezig bent. AI gaat zó snel dat het ook voor professionele beleggers heel moeilijk is. Je ziet dat hele grote Amerikaanse fondsen in veel van de AI-bedrijven beleggen. Voor Europese en Nederlandse bedrijven is het moeilijk om te investeren, omdat al die Amerikanen er al in zitten."

Constantijn is niet verrast door de keuze van zijn neef. "Hij heeft als ondernemer altijd vooropgelopen. Hij was al vroeg, aan het begin van het internet, met websites bezig. Hij heeft altijd vooruitgedacht en ik denk dat hij nu goed heeft gezien: dit is een technologie die de wereld structureel gaat veranderen."

Europa loopt achter

Waar Bernhard vol inzet op AI, gebeurt dat volgens Constantijn in Europa nog onvoldoende. De Europese Unie dreigt achterop te raken ten opzichte van de Verenigde Staten en China. "Amerika zet heel erg in op de AI-modellen. Amerika ziet het als een absoluut strategische sector en daarom zie je ook dat president Trump zich erover uitspreekt en dat Amerika zich erg sterk profileert op dit gebied."

OpenAI, SoftBank, Oracle en investeerder MGX kondigden begin vorig jaar aan de komende vier jaar tot 500 miljard dollar te investeren in AI-datacenters en andere infrastructuur in de Verenigde Staten.

"China kijkt ondertussen veel meer naar hoe ze kunnen automatiseren; ze passen AI veel meer toe in de wetenschap, de industrie, om met zo min mogelijk mensen zo efficiënt mogelijk auto's te bouwen. Daar lopen zij op vooruit", zegt Constantijn. "Europa heeft de strijd om de grote modellen gemist en aan de andere kant zijn we niet zoals China vol op de automatiseringstoer gegaan."

Volgens de speciaal gezant van Techleap moet Europa voorkomen dat het economisch achterop raakt. Eerder waarschuwde hij al dat Europa anders een openluchtmuseum dreigt te worden. "In Europa stroomt het over van de toeristen omdat het zo ontzettend mooi is hier. Je moet niet onderschatten hoe belangrijk het is hoeveel goede dingen we hier hebben; je moet niet met zo'n technologie al het mooie weggooien. Maar als wij onze verzorgingsstaat kunnen blijven betalen en concurrerend willen blijven, dan wil je ook bedrijven hebben die er internationaal toe doen, zoals ASML. ASML geeft Nederland een ticket aan tafel."

Geen AI-gigafabriek in Rotterdam

Die discussie speelde onlangs ook rond de geplande Europese AI-gigafabriek in Rotterdam. Het kabinet besloot geen geld vrij te maken voor het project. Zo'n AI-fabriek levert de enorme hoeveelheid rekenkracht die nodig is om geavanceerde AI-modellen te trainen en te draaien met grote aantallen gespecialiseerde AI-chips. De Europese Commissie wil hiervoor miljarden investeren, maar verwacht ook een financiële bijdrage van de deelnemende lidstaten.

Voormalig ASML-topman Peter Wennink was kritisch op het besluit van het kabinet. In het zogeheten rapport-Wennink waarschuwde hij dat Nederland en Europa juist fors moeten investeren in digitale infrastructuur, waaronder AI-rekenkracht. Volgens hem vergroot het afzien van deelname het risico dat Europa verder achterop raakt ten opzichte van de Verenigde Staten en China. Hij noemde het daarom een gemiste kans.

Volt-leider Laurens Dassen, ook te gast in Goedenavond Nederland, begrijpt die kritiek. "Ik denk dat AI nog veel te laag op de politieke agenda staat. Er wordt nog veel te weinig over gesproken. Daarom hebben wij voor het reces een plan ingediend met allerlei voorstellen om te zorgen dat we met elkaar gaan nadenken over de achterstand die we hebben ten opzichte van de VS en China. Hoe gaan we die inhalen en op wat voor manier?"

Volgens Constantijn hoeft de overheid zo'n AI-fabriek bovendien niet volledig zelf te financieren. "Ik weet niet of je het allemaal vanuit de overheid moet doen, maar de overheid moet wel zorgen dat je dit wil en met de samenleving bespreken: vinden we dit belangrijk? We hebben hier al een discussie over waar de elektriciteit naartoe gaat. Willen we dat naar dit soort datacentra laten gaan?"

"En hoe zorgen we dat er voldoende elektriciteit is om dit überhaupt te kunnen doen? De overheid kan ook een partner zijn aan de kant van de vergunningen, maar niet om bij te springen waar nog eens een miljard nodig is", zegt de prins.

'Snel is belangrijke factor'

Hoewel hij begrijpt dat de opkomst van AI politieke vragen oproept, vindt Constantijn dat Den Haag vooral tempo moet maken. "Het is goed om na te blijven denken over de technologie, maar snelheid is wel een van de belangrijkste factoren. Als je die snelheid niet hebt omdat je eindeloos zit te praten, dan loop je achter."

Als Europa te lang wacht, verliest het volgens hem ook de grip op de ontwikkeling van AI. "Vanuit het perspectief dat je in Europa bedrijven wil hebben die onze normen en waarden in hun basis hebben en die je daarom makkelijker kan reguleren, vind ik het belangrijk dat wij dit soort bedrijven voortbrengen."