Europese zorgen om massale migrantenoversteek Ceuta: 'Dit is wat je krijgt bij een pardon'

De massale oversteek van migranten uit Marokko naar de Spaanse exclave Ceuta zorgt voor grote zorgen in Brussel. Inmiddels zijn zeker achttien mensen om het leven gekomen en proberen nog altijd duizenden migranten de Europese Unie te bereiken. Volgens Brussel-correspondent Alexander Bakker wordt achter de schermen alles op alles gezet om de situatie onder controle te krijgen.

De Spaanse exclave Ceuta, die op het Afrikaanse continent ligt maar onderdeel is van Spanje en de Europese Unie, werd de afgelopen dagen overspoeld door duizenden migranten. Zij bereikten de enclave zwemmend, per boot of door over de grenshekken te klimmen. Het gaat vooral om jongeren uit Marokko en andere Afrikaanse landen die hopen via Ceuta verder Europa in te reizen.

Bij de massale bestorming kwamen inmiddels zeker achttien mensen om het leven. Ook de andere Spaanse exclave, Melilla, staat onder druk. Daar werd de grens gesloten nadat migranten probeerden ook die enclave te bereiken.

In Stand van Nederland schetst Brussel-correspondent Alexander Bakker hoe er op Europees niveau op de situatie wordt gereageerd. "Er is volop overleg, zoals dat eigenlijk altijd gaat. Maar er is overleg met name ook met Spanje en Marokko. Op beide landen wordt nu druk uitgeoefend door de lidstaten, maar ook door de Europese Commissie, om te zorgen dat dit zo snel mogelijk wordt opgelost."

Volgens Bakker is het doel duidelijk. "Dat betekent dat de buitengrenzen weer goed worden beschermd. En dat dus die tienduizenden, met name jonge Marokkanen, weer terugkeren. Het liefst vrijwillig, dus dat ze letterlijk weer terug de grens overlopen. En niet in allerlei procedures terechtkomen, want anders kan het weer heel lang gaan duren."

Uitzondering binnen Schengen

Hoewel Ceuta onderdeel is van de Europese Unie, betekent dat niet dat migranten vanaf daar automatisch kunnen doorreizen naar het Europese vasteland. De Spaanse enclave heeft binnen het Schengengebied namelijk een bijzondere status.

"Deze exclave ligt dus niet in Europa, maar in Afrika. Dat maakt het al heel erg lastig om vanuit daar zomaar eventjes naar het Europese vasteland te gaan. Het is een beetje ingewikkeld, want die exclave is wel grondgebied van de Europese Unie en hoort ook bij de Schengenzone."

Daar zit volgens Bakker een belangrijke nuance. "In de Schengenregels is een speciaal artikel opgenomen voor de twee Spaanse exclaves, waardoor zij een uitzondering hebben op de plicht dat de paspoortcontroles en veiligheidschecks moeten worden geschrapt. Dus als je naar het vasteland wil, krijg je daar alsnog mee te maken. Dat betekent dus ook dat die migranten niet allemaal zomaar gemakkelijk kunnen doorreizen."

De massale toestroom zou volgens de Spaanse regering zijn aangewakkerd door mensensmokkelbendes. Die zouden misbruik maken van een recente uitspraak van het Spaanse Hooggerechtshof. Dat bepaalde eerder deze maand dat migranten die zwemmend of per boot Ceuta bereiken, niet zonder procedure mogen worden teruggestuurd.

'Dit is wat je krijgt bij een pardon'

De vraag is waarom juist nu zoveel mensen tegelijkertijd de oversteek wagen. Daarbij wordt gewezen op het grote pardon dat de Spaanse premier Pedro Sánchez eerder afkondigde om tekorten op de arbeidsmarkt op te vangen.

Bakker wijst erop dat meerdere Europese regeringsleiders daar een verband zien. "Dat is dus wel wat bijvoorbeeld de Italiaanse premier Giorgia Meloni zegt. Maar ook de Oostenrijkse bondskanselier zegt: ja, dit is wat je krijgt bij een pardon."

Hij trekt daarbij ook een parallel met Nederland. "Ook hier hebben we natuurlijk wel eens een generaal pardon gehad. En ook toen was de discussie: moet je dat wel doen? Want je kunt ook zeggen dat je daarmee beloont dat je illegaal in een land verblijft, je paspoort door de versnipperaar stopt of, nadat je bent afgewezen, in een asielprocedure blijft. Omdat je misschien denkt: over tien jaar kan ik alsnog een verblijfsvergunning of paspoort krijgen."