Ruslandkenner waarschuwt: 'Poetin zit in het nauw en dat maakt hem zo gevaarlijk'

Volgens schrijver en Ruslandkenner Pieter Waterdrinker wordt het Kremlin steeds kwetsbaarder door militaire tegenslagen en groeiende onvrede in eigen land. Juist daarom waarschuwt hij dat Vladimir Poetin steeds gevaarlijker wordt naarmate hij verder in het nauw wordt gedreven. "We moeten de mogelijkheid van een totaal cataclysme niet onderschatten", zegt hij in Goedenavond Nederland.

De Russische bevolking krijgt steeds meer klappen te verwerken door de aanhoudende oorlog tussen Rusland en Oekraïne, die inmiddels vierenhalf jaar duurt. Olietekorten en gebrekkige internetverbindingen slaan flinke deuken in de moraal.

Oekraïne weet zichzelf inmiddels goed te verdedigen en heeft een effectieve dronestrategie opgebouwd om Russische doelen mee te bestoken. De olie-industrie wordt regelmatig aangevallen, ver in het Russische achterland. Op het slagveld wint Oekraïne ook langzamerhand terrein. Experts en militairen spreken van een mogelijke kentering, omdat inmiddels dertig procent van de Russische brandstofproductie verstoord zou zijn.

'Poetin is angstig voor zijn eigen volk'

Volgens Waterdrinker gaat alle aandacht uit naar de vraag of Oekraïne terrein wint of verliest. Dat is volgens hem begrijpelijk, maar daardoor wordt te weinig gekeken naar wat er binnen Rusland gebeurt. "Poetin voert een steeds repressiever bewind in Rusland zelf. Er zijn veel economische problemen en hij is angstig voor zijn eigen volk."

Volgens Waterdrinker kan de toenemende druk op Poetin grote geopolitieke gevolgen hebben. Als Rusland militair verder in de problemen komt en de onvrede onder de bevolking groeit, kunnen de ontwikkelingen binnen Rusland bepalend worden voor het verdere verloop van de oorlog. Daarom moeten analisten en media volgens hem niet alleen naar het slagveld kijken, maar juist ook naar de interne situatie in Rusland.

Waterdrinker verwerpt tevens de analyse dat Poetin vooral bezig zou zijn met het herstellen van een groot Russisch rijk. Volgens hem is de belangrijkste drijfveer dat Poetin zijn macht wil behouden. "Poetin is aan het einde van zijn tijdperk. Het is voor hem of de overwinning, of de dood. Hij voert niet alleen een oorlog in Oekraïne, ook in zijn eigen land door de repressie."

Videobeelden

Videobeelden die online circuleren tonen hoe Poetin tijdens de Dag van de Russische Marine een bezoek bracht aan Sint-Petersburg. Opvallend genoeg bleef een bezoek aan de onderzeeboten uit. "Hij durfde niet naar de onderzeeboten te gaan."

Volgens Waterdrinker zegt dat veel over de Russische president. Zijn beveiliging is volgens hem ongekend. "Dit is dus zogenaamd even bij het volk zijn. Al die mensen zijn allemaal geselecteerd. Denk je dat Poetin zomaar uitstapt? Hij is absoluut paranoia."

Volgens Waterdrinker is hij alleen maar bezig met overleven, wat de situatie des te gevaarlijker maakt. "In onze analyse van de oorlog gaat het over het slagveld en dat Oekraïne moet winnen, maar wat is de zege dan? Over nucleaire dreigementen halen we onze schouders op, maar de dreiging is reëel. Ik ken die types daar. Als Adolf Hitler een atoombom had gehad, dan had hij hem gebruikt. Als Poetin zich echt in het nauw voelt, de Krim verliest enzovoort, dan kan hij een nucleair wapen in de lucht gooien en zeggen: jongens, de volgende keer gaat hij ergens op de grond. Dat moet je niet uitsluiten. We moeten er niet luchthartig over doen. Hij mag het dan al acht keer gezegd hebben, maar als iemand acht keer zegt dat diegene zelfmoord gaat plegen, doen ze het de negende keer wel."

'De Russen zijn er doodziek van'

Volgens hem is de Russische bevolking inmiddels enorm moe van Poetin en de aanhoudende oorlog. "Ik denk dat het na Poetin net zoals na Stalin kan gaan. Iedereen was eerst voor Stalin. Toen hij overleed, dronk de grootmoeder van mijn vrouw champagne om de dood van die smeerlap te vieren."

Hij verwacht dat de komende mobilisatieronde de druk verder zal opvoeren. "De Russen zijn bang op dit moment, omdat de mobilisatie eraan zit te komen in het najaar. Dan gaan mogelijk de grenzen dicht. Sommigen zeggen al dat de mannen nu moeten gaan, omdat het anders te laat is. We krijgen dan een soort eindstrijd."

Volgens hem zijn veel Russen oorlogsmoe. "De Russen zijn er doodziek van. Zij willen gewoon weer aansluiten bij het Westen."

'We moeten verder kijken dan de oorlog'

Waterdrinker ziet dat de retoriek van Poetin de afgelopen jaren steeds harder is geworden. "Eerst was hij nog een beetje fatsoenlijk, nu zegt hij: we gaan gewoon door." Juist daarom pleit hij ervoor om niet alleen na te denken over het beëindigen van de oorlog, maar ook over wat daarna volgt.

"We moeten niet de mogelijkheid van een totaal cataclysme onderschatten. We moeten dit overleven. Als de oorlog voorbij is, begint alles pas. Dan komen er verkiezingen in Oekraïne, wie gaat daar winnen? Dat weten we niet. Rusland ligt dan op zijn gat, met de benen wijd voor China, en dat ligt ook niet in ons belang. We moeten veel meer nadenken over deze oorlog heen en dat gebeurt te weinig."