Meerdere aangiftes tegen Sophie Straat om 'witte mannen'-uitspraak: 'Discriminatie aan de kaak stellen met discriminatie'

De oproep van zangeres Sophie Straat om tijdens een moshpit "witte mannen naar achteren" te laten gaan, heeft geleid tot meerdere aangiftes in Nederland en België. Discriminatiemeldpunten oordelen inmiddels dat er geen sprake is van discriminatie, maar de uitspraak blijft voor discussie zorgen. Volgens Jan Struijs gaat het vooral om "een artistieke provocatie", Han Bouwmeester noemt het "discriminatie aan de kaak stellen met discriminatie."

Sophie Straat deed de oproep tijdens meerdere optredens om ruimte te maken voor vrouwen, queer personen en mensen van kleur tijdens een moshpit. Dat is het gedeelte vooraan bij het podium waar bezoekers vaak wild dansen en tegen elkaar aanbotsen. De zangeres vroeg daarbij specifiek aan witte mannen om naar achteren te gaan.

De uitspraak zorgde voor veel ophef. Verschillende mensen deden aangifte en discriminatiemeldpunten kregen honderden meldingen binnen. Toch zien de organisaties geen reden om te spreken van discriminatie. Volgens Discriminatie.nl ging het om een korte, eenmalige oproep tijdens een artistiek optreden en werden witte mannen niet uitgesloten van het concert.

Ook het Belgische antidiscriminatiebureau Unia concludeerde dat er geen sprake was van discriminatie. Volgens de organisatie moet de uitspraak worden gezien in de context van een artistieke en maatschappelijke boodschap over ongelijkheid.

'Chill'

De Vlaamse presentator Erik van Looy was aanwezig bij een optreden van Sophie Straat en zegt dat hij zich niet gediscrimineerd voelde. "Ik had het niet verstaan. Dat heb je met oude witte mannen. Je wordt weer gediscrimineerd en dan hoor je het niet. Maar ik wil er wel bij zeggen dat het uiteindelijk een soort oproep is. Men wil mensen de ruimte geven die normaal altijd gediscrimineerd worden. Dus op een of andere gekke manier sta ik wel achter wat zij zegt. Ik vind het ook fantastische muziek die zij maakt."

Volgens Van Looy voelen veel mannen zich aangesproken door de uitspraak. "Maar dat is dan vooral, denk ik, omdat het ook politiek wordt gerecupereerd of zo. Maar ja, ik denk: chill. Ze is jong, laat haar dat gewoon zeggen. Denk eens na over de ongelofelijke discriminatie waar sommige bevolkingsgroepen altijd mee te maken krijgen."

Discriminatie?

Niet iedereen ziet de oproep van Straat hetzelfde. Brigadegeneraal Han Bouwmeester vindt vooral de gekozen aanpak opvallend. "Zij wil discriminatie aan de kaak stellen en het middel dat ze daarvoor gebruikt, is discriminatie zelf. Dat vind ik heel opvallend."

Journalist Elif Isitman wijst erop dat de discussie volgens haar vooral speelt binnen een bredere maatschappelijke context. "In dat soort kringen is de uitzondering op discriminatie altijd de witte man. Die mag wel gediscrimineerd worden. Dat is een beetje de regel, toch?"

Volgens Isitman is de ophef daarnaast deels ontstaan doordat de situatie uit zijn verband is getrokken. "Ik heb ook wel een beetje het gevoel dat dit heel erg uit zijn verband is gerukt door boomers die niet snappen wat een moshpit is."

Volgens haar zijn speciale moshpits voor bepaalde groepen niet nieuw. "Als je wel eens op een festival of concert komt, dan gebeuren dit soort dingen heel vaak. Kijk, als ik uit eigen ervaring spreek: ik wil daar niet tussen staan. En dat is niet omdat de mannen wit zijn, maar omdat het mannen zijn. Ze zijn groot, sterk en gedragen zich vaak heel lomp. In die zin kan ik me ook voorstellen dat je zegt: de mannen moeten even plaatsmaken. En zij probeert te provoceren. Het is punkachtige muziek, daar hoort dat een beetje bij. Dat het nu zoveel aandacht krijgt, helpt haar eigenlijk alleen maar."

'Artistieke provocatie'

Ook Jan Struijs, fractievoorzitter van 50PLUS, ziet de uitspraak vooral als een vorm van provocatie. "En ook een leuke vorm. Ik ben vorige week nog door mijn dochter een fossiel genoemd, heel liefdevol overigens. In die categorie beschouw ik dit ook. Ik zie dit meer als een artistieke provocatie. Dat vind ik een ander verhaal. Maar ik vind het wel weer schandalig hoe er op haar wordt gereageerd. Waar is je artistieke vrijheid nog? Dat moet gewoon kunnen, vind ik."

Over de honderden meldingen en aangiftes verwacht Struijs dat de ophef uiteindelijk weer zal verdwijnen. "Dit ebt wel weer weg. Morgen hebben we het weer over iets anders."