Boeren kondigen toch weer protesten aan: 'Deze plannen vragen het onmogelijke van ons'

De nieuwe stikstofplannen van het kabinet zorgen voor grote onrust onder boeren. Volgens Agractie-voorzitter Erik Luiten dringen de gevolgen van de honderden pagina's tellende kabinetsbrief nu pas echt door op de erven. Hij verwacht dan ook dat de actiebereidheid de komende tijd verder zal toenemen.

Vorige week zei D66-fractievoorzitter Jan Paternotte in een podcast van De Telegraaf dat hij "eerlijk gezegd nog geen tractoren had gezien", terwijl dat bij eerdere stikstofplannen wel anders was. Volgens Luiten, te gast in Goedenavond Nederland, is dat niet verrassend. "Die brief kwam op 26 juni, het was ongeveer de warmste dag van dit jaar. De boeren zijn hartstikke druk met het sproeien van hun gewassen en het verzorgen van hun dieren. En vergis je niet: die brief had ongeveer 400 pagina's. Dat heeft even tijd nodig om te laten landen wat dat precies betekent voor jouw eigen bedrijf."

Stapeling

Volgens Luiten zit de grootste pijn niet in één maatregel, maar in de combinatie van alle nieuwe regels. "De stapeling van maatregelen maakt dat wanneer je door het ene hoepeltje heen komt, je het volgende niet haalt. Daardoor krijgen eigenlijk alle bedrijven ermee te maken en moeten ze enorme investeringen doen om hetzelfde te mogen produceren als nu. Economisch gezien is dat gewoon onmogelijk."

De Agractie-voorzitter rekende de gevolgen voor zijn eigen melkveebedrijf al door. Om aan de nieuwe normen te voldoen zou hij extra landbouwgrond moeten kopen, een investering die volgens hem kan oplopen tot twee miljoen euro. "Dan kan ik bij een bank aankloppen. Maar die zegt: wat ga je daar nou meer door verdienen? Ja, niks, alleen om aan dat regeltje te gaan voldoen."

20 miljard

Dat het kabinet ongeveer twintig miljard euro reserveert om de landbouw te verduurzamen, neemt zijn zorgen niet weg. Volgens Luiten zou dat geld helemaal niet nodig hoeven zijn als boeren kunnen blijven ondernemen. "Ik vind het zo bijzonder dat we 20 miljard gaan uitgeven voor een sector die een mooie bijdrage levert aan de betalingsbalans van Nederland."

Schrijver en journalist Lisa Loeb, ook te gast in Goedenavond Nederland, zet daar vraagtekens bij. Volgens haar is al jaren duidelijk dat er iets moet gebeuren aan de stikstofproblematiek en zijn boeren in het verleden verwachtingen voorgespiegeld die de politiek niet kon waarmaken. "Volgens mij is het sinds de stikstofuitspraak van de Raad van State bekend dat er iets moet gebeuren. Het wordt steeds uitgesteld en uitgesteld. Dat zorgt alleen maar voor meer onzekerheid."

Luiten erkent die onzekerheid, maar benadrukt dat veel boeren liever willen blijven boeren dan afhankelijk worden van compensatieregelingen. Volgens hem gaat het vooral om de enorme vermogensschade die bedrijven kunnen oplopen als zij door nieuwe beperkingen minder mogelijkheden krijgen.

Export

Historicus Wim Berkelaar vraagt zich af waarom Nederland zoveel voedsel voor de export produceert. "Dat wij een boerensector nodig hebben is duidelijk. Wij moeten gevoed worden. Maar waarom moet dat allemaal naar de export?"

Luiten wees erop dat Nederland andere exportsectoren juist wel toejuicht. "We hebben ASML, dat exporteert 99 procent van de producten. Dan zeggen we toch ook niet...?" Techexpert Ben van der Burg begrijpt dat het kabinet die afweging maakt. Volgens hem is het logisch dat de overheid kijkt in welke sectoren Nederland in de toekomst wil investeren.

Ondanks die discussie verwacht Luiten dat de protesten de komende tijd zullen aanzwellen. Maandag wordt volgens hem nog geen herhaling van de grote trekkeracties van eerdere jaren, maar hij sluit nieuwe acties niet uit als de gevolgen van de plannen steeds duidelijker worden. "Er ligt nu een brief die eigenlijk het onmogelijke vraagt. Wat ons betreft moet die van tafel en moet het kabinet met een brede vertegenwoordiging van de boeren in gesprek."