Renske Leijten (SP) voorstander van wachtgeld voor oud-politici: 'Na een hectische baan moet je even op adem kunnen komen'
De discussie over de strenge lobbyregels voor oud-bewindspersonen heeft ook het wachtgeld voor politici opnieuw onder de aandacht gebracht. Volgens voormalig SP-Kamerlid Renske Leijten is een overgangsregeling na een politieke functie verdedigbaar, al vindt ze wel dat het systeem soberder mag worden. "Je zou gewoon kunnen kijken of je het kan harmoniseren met de WW."
Nu oud-bewindspersonen klagen dat de aangescherpte lobbyregels het moeilijker maken om een nieuwe baan te vinden, wordt ook gekeken naar de wachtgeldregeling voor politici. Voormalige ministers, staatssecretarissen en Kamerleden kunnen na hun vertrek gedurende een bepaalde periode aanspraak maken op een uitkering.
Volgens Renske Leijten heeft die regeling nog altijd een belangrijke functie. "Het wachtgeld is aan de ene kant ook goed om even uit die politiek te komen en daar de ruimte voor te krijgen. We hebben inmiddels sollicitatieregels voor het wachtgeld, dat vind ik goed. En je zou gewoon kunnen kijken of je het kan harmoniseren met de WW, wat gewone mensen ook krijgen."
'Even op adem komen'
Leijten begrijpt dat het bestaan van een wachtgeldregeling soms tot discussie leidt, maar wijst erop dat een politieke functie vaak een abrupt einde kan kennen. "Dat je de tijd krijgt om na een hele hectische baan even op adem te komen, dat vind ik goed. En dat het zo hoog is, dat komt ook omdat ministers gewoon ontzettend veel verdienen."
Historicus Maarten van Rossem plaatste daarbij een kanttekening bij de hoogte van de salarissen van ministers. "Dat valt best mee. Kom op, dat stelt zeker op internationaal niveau geen bal voor." Leijten vindt echter dat de vergelijking met andere maatschappelijke functies relevanter is. "Juist internationaal zijn die lobbyregels dus veel strenger. En als je kijkt naar verantwoordelijke banen voor de klas, in het ziekenhuis of in de veiligheid, dan verdien je dat lang niet. Daar komen dus ook verplichtingen bij, onder andere zo'n lobbyverbod."
Dat betekent volgens Leijten niet dat de huidige regeling niet tegen het licht gehouden mag worden. Integendeel: zij ziet ruimte om het systeem verder aan te passen. "Die wachtgeldregeling mag wat mij betreft veel soberder. Als je hem gelijk maakt met de regels van de WW, vind ik dat logisch."
Leijten spreekt daarbij ook uit eigen ervaring. Na haar vertrek uit de Tweede Kamer maakte ook zij gebruik van de regeling. Op de vraag of zij zelf wachtgeld heeft ontvangen, antwoordt ze bevestigend. "Zeker. Ik heb drie jaar en twee maanden wachtgeld gekregen."
Afbreukrisico
Volgens Van Rossem is een goede wachtgeldregeling noodzakelijk vanwege de onzekerheid die bij politieke functies hoort. "In de politiek is het afbreukrisico van dien aard dat je geen kip meer zou kunnen krijgen als je niet een behoorlijke wachtgeldregeling hebt."
Leijten deelt die analyse niet volledig. Volgens haar kun je kritisch zijn op bestaande regels en er tegelijkertijd gebruik van maken zolang ze gelden. "Ik heb bijvoorbeeld altijd gezegd dat de hypotheekrenteaftrek ook wel anders kon. Dat wil niet zeggen dat je, op het moment dat dat wet is, er geen recht op hebt. Dus dat is denk ik hoe je dat ook moet zien."
Ook afkoelperiode voor Kamerleden?
In dezelfde discussie pleit Leijten ervoor om niet alleen naar oud-bewindspersonen te kijken als het gaat om integriteitsregels. Volgens haar zou een afkoelperiode ook voor andere functies binnen de overheid het overwegen waard zijn. "Ook voor Kamerleden, zeker als ze lang op een terrein hebben gezeten. Voor topambtenaren zou dat ook niet slecht zijn. Daar gebeurt het namelijk ook wel dat er een draaideur is." Volgens Leijten draait de discussie uiteindelijk om het voorkomen van belangenverstrengeling. "Het heeft te maken met de integriteit van het openbaar bestuur."