Burgemeester Bergen hekelt 'schandpaalaanpak' asielminister van den Brink: 'Gewoon hop, in de publieke opinie'

De aanpak van asielminister Bart van den Brink richting gemeenten die niet voldoen aan de spreidingswet zorgt voor flinke discussie. Terwijl burgemeester Jeroen Joon van Harderwijk vindt dat de minister eindelijk moet doorpakken, voelt burgemeester Michael Rauner van Bergen zich onterecht publiekelijk weggezet als weigergemeente. "Gewoon lekker hop, in de publieke opinie. En vervolgens: zoek het maar uit. Dat steekt me."

Binnenkort moeten de eerste gemeenten zich melden bij asielminister Bart van den Brink om verantwoording af te leggen over de uitvoering van de spreidingswet. De minister heeft gemeenten die volgens hem onvoldoende meewerken publiekelijk benoemd als zogenoemde weigergemeenten en wil de druk verder opvoeren.

De aanpak leidt tot frustratie bij verschillende lokale bestuurders. Michael Rauner, burgemeester van Bergen, vindt dat zijn gemeente onterecht in het rijtje van weigergemeenten is geplaatst. "Ik vind het heel vervelend om zo weggezet te worden. Want deze actie van de minister draagt bij aan polarisatie. En daar ben ik echt op tegen", beklaagt hij zich in Goedenavond Nederland.

Volgens Rauner wordt onvoldoende gekeken naar de inspanningen die zijn gemeente al heeft geleverd. Hij zegt dat Bergen wel degelijk heeft gezocht naar mogelijkheden voor opvang, maar dat verschillende locaties om praktische redenen afvielen.

"Want we hebben dus vijftien locaties besproken met het COA. En nog andere mogelijkheden. Ze wilden ook een asielzoekerscentrum. Ze vroegen: hé, daar heb je een mooie plek in een weiland. Ja, het is overstromingsgebied. Praat maar met Rijkswaterstaat, misschien kunnen ze het omkatten. Maar daar mag niet worden gebouwd."

Ook andere problemen maakten opvang volgens Rauner onmogelijk. "En daar zijn niet de voorzieningen. En Enexis wil de stroom niet leveren. Maar prima, dan houdt het dus op. Dus dat wij niks doen en niet zoeken en niet in gesprek gaan, daar ga je echt 101 gemeenten gewoon mee wegzetten. En daar heb je bij mij geen medewerking."

'Dat steekt me'

Rauner is vooral kritisch op de manier waarop de minister gemeenten heeft aangewezen. Volgens hem zorgt de publieke aanpak niet voor meer samenwerking. "Het is een soort Excel-spreadsheet geworden. Er is gekeken welke gemeenten er zijn, de e-mail is verstuurd en nog geen half uur later krijg je de media: hé, wat is dit? Terwijl je het zelf nog niet eens hebt gelezen. Dit is geen stijl."

De burgemeester zegt dat Bergen zich wel degelijk verantwoordelijk voelt voor de opvang van mensen die bescherming zoeken. "We hebben ooit kortdurende asielopvang gehad. We hebben gezegd: dan gaan wij kijken waar we statushouders kunnen plaatsen. Er was brand in Horst. Dan hebben we gezegd: dat kunnen we doen, voor de crisisnoodopvang. En zo kijken we in de regio hoe we het kunnen."

Volgens Rauner wordt er te weinig gekeken naar de lokale omstandigheden. "En hier word je weggezet. Echt op z'n Nederlands: hier een plukje, daar een plukje. En er wordt niet gekeken hoe we het samen oplossen." Hij vindt dat de minister te snel oordeelt over gemeenten die volgens hem wel proberen mee te werken. "Gewoon lekker hop, in de publieke opinie. En vervolgens: zoek het maar uit. Dat steekt me."

Eindelijk doorpakken

Burgemeester Jeroen Joon van Harderwijk kijkt anders naar de aanpak van de minister. Volgens hem is het goed dat er eindelijk druk wordt gezet op gemeenten die achterblijven. "Ik denk dat we er al heel lang op wachten dat de ministers doorpakken. Uiteraard ligt de eerste verantwoordelijkheid niet bij hen, maar bij de gemeenten, bij onszelf dus. Want ik ben ook gewoon van een gemeente."

Joon benadrukt dat veel gemeenten hun verantwoordelijkheid nemen, maar dat er volgens hem ook een stok achter de deur nodig is. "Ik denk dat de meeste gemeenten hun uiterste best doen om daar invulling aan te geven. Maar er is een stok achter de deur. Die staat ook in de wet. En dat is in bepaalde treden. Dan mag de minister ingrijpen."

Volgens hem hebben eerdere kabinetten te weinig gedaan, waardoor gemeenten die al opvang bieden nu extra worden belast. "We hebben natuurlijk heel veel bewindslieden hiervoor gehad die niets gedaan hebben. Daardoor is er in het land ook veel te weinig gebeurd. En zijn vooral de gemeenten die de verantwoordelijkheid al genomen hebben vaak nog meer de pineut. Er wordt nog meer van ze verlangd." Joon vindt daarom dat het niet vreemd is dat de minister individuele gemeenten aanspreekt.

Bredere problemen

Hoewel Joon de aanpak van de minister steunt, heeft hij ook begrip voor gemeenten die tegen praktische problemen aanlopen. "Ik heb begrip voor gemeenten die echt het uiterste proberen om toch te voldoen aan de spreidingswet. En ik weet: we lopen inderdaad tegen allerlei problematieken aan. Het ene deel komt vanuit het Rijk, het andere vanuit het COA, een ander deel vanuit de gemeenten zelf."

Volgens hem moet er onderscheid worden gemaakt tussen gemeenten die niet kunnen en gemeenten die niet willen. Daarbij noemt Joon ook bredere problemen rond de opvangketen, zoals woningbouw en de uitstroom van statushouders. "Er zijn heel veel knoppen om aan te draaien en dat is een hele tijd niet gebeurd. Dus ik ben heel blij dat we nu een minister hebben die wel gaat doorpakken."