We melden ons te snel ziek, vindt Jort Kelder: 'Mensen gaan skiën en breken hun poot, de baas mag het betalen'

Jort Kelder vindt dat de drempel om je ziek te melden omhoog moet. Volgens hem melden werknemers zich regelmatig ziek terwijl ze niet daadwerkelijk ziek zijn. "Mensen zijn gaan skiën en breken hun poot of zuipen zich klem en de baas mag het betalen", zegt Kelder in zijn rubriek 'Heilige Huisjes' in Goedenavond Nederland op NPO 1.

"We zijn steeds meer ziek. Je ziet het aantal ziekmeldingen structureel oplopen de afgelopen jaren", begint Kelder. Volgens het CBS liep het gemiddelde ziekteverzuim op van 4,4 procent in 2019 naar een record van 5,6 procent in 2022. Inmiddels is het licht gedaald naar ongeveer 5,3 procent, maar het ligt nog altijd ruim boven het niveau van vóór de coronapandemie. Vooral langdurig verzuim door psychische klachten neemt toe.

Kelder wijst vooral op de grote verschillen tussen sectoren. "In de overheid zijn ze dubbel zoveel ziek dan in het bedrijfsleven. Dat is toch wel een beetje merkwaardig. De schatting is dat het ziekteverzuim bij zelfstandige ondernemers op 2 tot 3 procent ligt, bij de overheid is dat veel hoger. De gemeente Amsterdam is natuurlijk weer de absolute topper, die hebben afdelingen waar gewoon dertig tot veertig procent zich ziekmeldt in het najaar, tijdens de griepgolf."

"Bij de vuilreiniging waar gewoon niemand komt opdagen, dat zie je op straat in Amsterdam", verzucht Kelder. Volgens hem kan een mogelijk slechte werksfeer een rol spelen, maar hij denkt ook dat werknemers zich soms te makkelijk ziekmelden. "Als je nou ziet dat dat ziekteverzuim zo oploopt en het zo makkelijk is om je ziek te melden, moeten we dan niet zoals in Duitsland kijken naar een eigen bijdrage?"

Werknemers die een paar dagen ziek zijn, zouden dan mogelijk een deel van hun salaris voor die dagen moeten inleveren. "Je kan dan zeggen: als je achteraf langdurig ziek blijkt te zijn, kan je het geld prima terugkrijgen." Volgens Kelder moet de drempel om je ziek te melden in ieder geval hoger worden. "Je kan nu 's ochtends afbellen en het gebeurt ook dagelijks."

JA21-Kamerlid Ingrid Coenradie, ook te gast in Goedenavond Nederland, vreest dat zo'n maatregel extra druk legt bij ondernemers. "Een ondernemer moet dit allemaal bij gaan houden. Als je het hebt over ondernemers die hierbij gebaat zijn, die moeten hier dan achteraan, vervolgens iets inhouden en misschien weer rechtgezet worden. Ik denk dat heel veel ondernemers denken: jeetje, laat maar zitten."

Kelder: "Dus het antwoord van JA21 is: laat maar zitten, meld je gewoon ziek?" Coenradie: "Nee, dat zeg ik niet. Je kan er ook voor zorgen dat leidinggevende getraind zijn als het gaat om signalen herkennen." Ook moet het verzuimprotocol op de werkvloer duidelijk zijn, zegt ze. "Je meldt je niet meer ziek via whatsapp, je belt. Al die normale dingen worden vaak niet nagekomen. Ga daar maar vooral mee aan de slag."

'Laten we elkaar niet voor de gek houden'

Kelder erkent dat ook werkgevers en organisaties naar zichzelf moeten kijken. "Of het nou de overheid is of sommige bedrijven - en kennelijk niet bij zelfstandige ondernemers, want die hebben er geen tijd voor - er zijn veel mensen ziek. Die bedrijven zijn ziek, de organisaties zijn ziek. Daar moet je natuurlijk wel naar kijken."

"Ik zeg dan ook niet: het is altijd de schuld van de werknemer. Maar als mensen gewoon geen zin hebben om naar hun werk te gaan en er ook mee wegkomen als ze niet serieus ziek zijn, dan is daar iets aan de hand."

Kelder vindt dat er meer mensen aan het werk moeten. "We hebben 830.000 mensen in de arbeidsongeschiktheid. En 200.000 of 250.000 mensen, het hangt een beetje van het seizoen af, in de ziektewet. Dat zijn enorme aantallen. Ik zou het wel goed vinden als we daar eens wat strenger naar gaan kijken, zowel aan de werkgeverskant als aan de werknemerskant."

Over het ziekmelden zegt hij: "En laten we elkaar ook niet voor de gek houden: er is ook laksheid. Mensen zijn gaan skiën en breken hun poot, de baas mag het betalen. Ze zuipen zich klem. Het mag allemaal, allemaal prima, maar waarom zou je zelf geen bijdrage leveren?"

Amerikakenner Diederik Brink waarschuwt dat een eigen bijdrage ook nadelige gevolgen kan hebben. "Je moet ook oppassen dat het met een eigen bijdrage niet 'penny wise pound foolish' wordt. Als mensen een eigen bijdrage moeten betalen, kan het betekenen dat ze zeggen: dan meld ik mij drie dagen ziek, want dan verdien ik het ook nog terug. Of je krijgt dat mensen ziek naar werk komen en dat kan een effect op anderen hebben. Of dat als mensen een dag of anderhalve dag nodig hebben om bij te komen, dat ze die niet meer krijgen. En dan komen ze misschien in een langdurige ziekte. Soms helpt het sommige mensen om even een dag op te nemen."

"Als mensen echt ziek zijn, laten we het daar niet over hebben. Daar is die wet voor", besluit Kelder. "Maar als je niet echt ziek bent, je hebt gewoon even een kater of wat dan ook; je collega's moeten het oplossen. Dat vind ik altijd zo lastig eraan."