Linksere Burnham moet Labour uit het slop trekken: 'Engeland is toe aan radicale verandering'

Verenigd Koninkrijk-correspondent van Trouw Niels Posthumus is benieuwd of het de nieuwe Britse premier Andy Burnham gaat lukken om de Labourpartij uit het slop te trekken. De Britse politicus nam gisteren het stokje over van Keir Starmer, die na aanhoudende kritiek opstapte. "Hij kan kiezers terugwinnen als hij zijn linkse beleid uit kan voeren", aldus Posthumus in Sven op 1.

Met de leiderschapswissel hoopt Labour de populariteit van de partij weer naar een hoger niveau te tillen. Mocht dat goed verlopen, dan is de kans groot dat Burnham tot minimaal 2029 aanblijft als premier. In de Britse politiek kan de regerende partij de eigen premier namelijk aan de kant schuiven zonder dat er nieuwe verkiezingen moeten worden uitgeschreven. Die staan pas in 2029 op de planning.

In 2024 won Starmer de verkiezingen met een ruime meerderheid, maar daar was twee jaar later weinig van over. Labour leed bij de regionale en lokale verkiezingen in mei een zware nederlaag, terwijl de rechts-populistische partij Reform UK van Nigel Farage een flinke zege boekte.

Daarnaast ontstond publiekelijk en intern steeds meer kritiek op de "kleurloze" Starmer. Door het schandaal rondom de Britse ambassadeur in de VS, Peter Mandelson, die nauwe banden met de zedendelinquent Jeffrey Epstein bleek te hebben, werd zijn positie steeds onhoudbaarder. Starmer wilde niet van opstappen weten, maar gooide vorige maand toch de handdoek in de ring. De hoop is nu dat met de aanstelling van Burnham als premier de opmars van Reform UK gestopt kan worden.

Zesde premier in zeven jaar

Burnham (56) wordt de zesde premier in zeven jaar tijd. Daarvoor was hij negen jaar lang burgemeester van Greater Manchester. Op het hoogste Britse politieke podium wil hij zich ook laten zien als een man van het volk. "De katholiek is groot fan van Everton, een man van de werkende klasse, opgegroeid in een dorpje nabij Liverpool. Hij had geen rijke ouders, zijn broers waren de eerste binnen de familie die naar de universiteit gingen. Het VK krijgt nu een normale man van het volk uit Noord-Engeland. Dat is wat hij probeert op te sommen. Een normale Brit die tussen de fans staat. Hij wil absoluut voorkomen dat hij tot de elite gerekend gaat worden."

Ideologisch gezien is Burnham, die populair is in Manchester en de stad meer voorspoed heeft gebracht, een stuk linkser dan Starmer. Of het hem lukt om stemmen te trekken op plekken waar dat momenteel niet wordt verwacht, is nog maar de vraag. "De verwachting is dat hij voornamelijk stemmen kan trekken op plekken die traditioneel gezien links zijn. Dat is met name het noorden en oosten van Engeland, plekken die relatief minder welvarend zijn."

"Ook Wales is een vrij arm gebied binnen Groot-Brittannië. Daar wonen veel mensen die teleurgesteld zijn in Labour. Ze dachten dat de partij hun leven beter zou maken en dat er meer economische gelijkheid zou komen, maar dat is niet gebeurd. Ze zijn teleurgesteld in Starmer en de jaren daarvoor, omdat er voor hun niets is veranderd."

Daarom hebben deze regio's zich steeds meer afgekeerd van de Labourpartij en zijn voor een deel op andere partijen gaan stemmen, zoals Reform UK van Farage. "De verwachting is dat Burnham in die gebieden kiezers terug kan winnen als hij zijn linkse beleid dat hij heeft aangekondigd ook kan uitvoeren."

Burnham vs. Farage

Of Burnham kan concurreren met Farage, valt nog te bezien. "Farage wordt altijd populisme verweten, met veel mooie woorden, maar dat wordt ook Burnham vaak verweten. Het zijn veel woorden, hij praat makkelijk en kan eenvoudig de problemen en oplossingen aanwijzen en verwoorden. Dat moet dan natuurlijk wel nog geïmplementeerd worden, al is de verwachting wel dat hij makkelijker het debat aan kan gaan dan Starmer kon. Die zat meer in het midden van het politieke spectrum en was meer een technocraat. Starmer wilde alles graag tot in detail uitleggen totdat niemand er nog iets van begreep. Dat is bij Burnham wel anders."

Luister deze uitzending van Sven op 1 hier terug als podcast:

De beloftes die hij heeft gedaan zijn niet mals. Hij gaf aan dat hij de grootste veranderingen in veertig jaar gaat brengen aan het Britse volk. "In Engeland zijn ze wel erg toe aan radicale verandering. Hij zegt dat hij het helemaal anders gaat doen. Dat moet hij bewijzen. Het risico bestaat dat het grote woorden zijn, maar dat er niet geleverd gaat worden."

'Scheelt huishouden vijftig euro'

Eén van de veranderingen die hij door wil voeren is dat de btw op de energieprijzen geschrapt gaan worden. Dat gaat het gemiddelde huishouden in Groot-Brittannië een kleine vijftig euro per maand schelen. "Dat is één van zijn allereerste maatregelen, puur om geld terug te brengen in de portemonnee van mensen. Er is positief op gereageerd, maar er wordt natuurlijk ook meteen gezegd hoe hij dit wil gaan betalen. Het is namelijk een maatregel die miljarden kost."

Later komen er nog veel grotere maatregelen, verkondigde Burnham verder. "Zoals een maximale huur op de vrije markt, dat soort zaken. De nationalisering van bepaalde overheidsbedrijven en maximumtarieven voor het openbaar vervoer. Dat zijn zaken die echt veel geld kosten, dus dat moet eerst allemaal doorgerekend worden. Maar zoals hij al zei: dit is pas het begin."

Buitenlandbeleid

Verder is het nog onduidelijk hoe het buitenlandbeleid onder Burnham eruit komt te zien. De president van de VS Donald Trump liet weten al een goed eerste gesprek met Burnham te hebben gevoerd, al is de kans groot dat de twee, door de linksere opvattingen van de Britse premier, elkaar minder zullen liggen dan zijn voorganger Starmer.

"Verder heeft hij weinig internationale ervaring. Het is een politicus die zich eigenlijk alleen met Groot-Brittannië heeft beziggehouden", aldus Posthumus. "De verwachting is dat hij in grote lijnen het buitenlandbeleid van Starmer door gaat zetten. Deels omdat het beleid van Starmer één van de weinige punten was waar iedereen wel tevreden over was. Hij stond relatief stevig in zijn schoenen ten opzichte van Trump."