Meerdere aanhoudingen na megafraude met BN’ers in nepadvertenties: 'Verdienden 100 miljoen per maand'

Meerdere verdachten zijn opgepakt in een internationaal onderzoek naar grootschalige beleggingsfraude waarbij bekende Nederlanders werden misbruikt in nepadvertenties. Volgens de politie zijn honderden Nederlandse en Belgische slachtoffers voor tientallen miljoenen euro's opgelicht. Misdaadjournalist Gerda Frankenhuis spreekt in Goedenavond Nederland van een organisatie van ongekende omvang: "Ze verdienden 100 miljoen euro per maand."

De politie heeft de afgelopen weken meerdere verdachten aangehouden in een internationaal onderzoek naar beleggingsfraude. Centraal staat de 46-jarige Ehud Tenenbaum, een Israëlisch-Poolse hacker die volgens justitie een cruciale rol speelde binnen de organisatie. Hij werd eind mei aangehouden in Polen en is inmiddels overgeleverd aan Nederland.

Volgens de politie wist het netwerk via nepadvertenties op sociale media honderden Nederlanders en Belgen te verleiden tot frauduleuze beleggingen. Daarbij werden de namen en gezichten van bekende Nederlanders als Chantal Janzen, Eva Jinek, Matthijs van Nieuwkerk, Jort Kelder, John de Mol en Wilfred Genee zonder toestemming gebruikt.

Volgens Frankenhuis werkte de organisatie met een geraffineerde vorm van beleggingsfraude. "Mensen dachten geld te kunnen verdienen met crypto of goud. Dat bleek gewoon een hele grote scam te zijn." De schaal van de operatie was volgens haar uitzonderlijk. "Deze was echt enorm. Ze zijn zeker sinds 2021 actief geweest en verdienden per maand 100 miljoen euro. En dan hadden ze 700 man in dienst, verspreid over 20 landen."

Die cijfers sluiten aan bij het politieonderzoek. Wereldwijd zijn ongeveer twintig callcenters in beeld gekomen, waar ruim 700 medewerkers werkten die zich voordeden als financieel adviseur. De organisatie zou maandelijks meer dan 100 miljoen euro hebben verdiend.

Nederlanders actief op Cyprus

Volgens Frankenhuis werkte de organisatie opvallend professioneel. "Ze hebben zelfs communicatie teruggevonden waarin iemand om een nieuwe headset vroeg of meldde dat er een nieuwe toiletbril nodig was. Het was gewoon heel professioneel, net als een normaal bedrijf."

Ook zouden Nederlanders vanuit Cyprus betrokken zijn geweest bij de fraude. "Er was blijkbaar ook een hoofdkantoor. De politie wil mij niet vertellen waar. Maar er waren ook een paar Nederlanders actief op Cyprus. Ik begreep dat ze daar zaten als een soort digital nomads, die overdag mensen oplichtten, daar goed aan verdienden en zich als een god in Frankrijk voelden. Ze zaten op Cyprus omdat dat ongeveer dezelfde tijdzone heeft als België en Nederland."

De Belgische politie hield onlangs vijf verdachten aan: drie Nederlanders en twee Belgen. Zij worden verdacht van oplichting, witwassen en deelname aan een criminele organisatie.

Meesterhacker als spil

In het onderzoek staat Ehud Tenenbaum centraal. In de cyberwereld staat hij bekend als "The Analyzer" en werd hij in het verleden in verband gebracht met hacks bij onder meer NASA, het Pentagon en de Knesset. Frankenhuis noemt hem "een meesterhacker". "Toen hij 19 was, had hij al het idee opgevat om het Pentagon, de Knesset en NASA te hacken. Hij is ook in het verleden in verband gebracht met enorme fraude met creditcards. En nu is hij hier weer de spil. In mei is hij opgepakt toen hij van Dubai naar Polen vloog."

Volgens haar maakt dat de zaak des te opmerkelijker. "Deze man is eigenlijk wel superintelligent. Maar het is natuurlijk ook een enorme tragedie. Als hij veroordeeld wordt, heeft hij heel veel mensen de vernieling in geholpen."

BN'ers misbruikt

De fraudeurs maakten gebruik van bekende gezichten om vertrouwen te wekken bij potentiële slachtoffers. WNL-journalist Fidan Ekiz reageert met een knipoog op het feit dat haar naam niet tussen de misbruikte BN'ers voorkwam. "Ik denk dat de fraudeurs hebben gedacht: een Turk, daar gaat niemand geld op inzetten."

Als haar wordt gevraagd of dat de reden kan zijn, antwoordt ze: "Geen idee. Gelukkig niet. Het lijkt mij ook dat je gewetenswroeging krijgt als iemand onder jouw naam, terwijl je onschuldig bent, geld aftroggelt van mensen."

Volgens Frankenhuis is de impact op slachtoffers enorm. "Je bent echt je geld kwijt. Er hebben in Nederland 550 mensen aangifte gedaan. De schade zou alleen al in Nederland 25 miljoen euro bedragen. De meesten zijn rond de 10.000 euro kwijt, maar sommigen zelfs een paar ton. Het zijn enorme bedragen. Kun je je voorstellen wat dat met mensen doet? Dit ging op een hele slinkse manier."

Ze beschrijft hoe slachtoffers stap voor stap werden overtuigd om meer geld in te leggen. "Ze zien zo'n advertentie en denken: daar kan ik ook geld mee verdienen. Vervolgens worden ze begeleid naar een website die er heel professioneel uitziet. Daar zien ze waarin ze kunnen investeren. In een paar uur tijd lijkt hun inleg van bijvoorbeeld 250 euro ineens 900 euro waard. Daarna worden ze onder druk gezet om meer geld in te leggen. Zo worden mensen erin gezogen."

"Uiteindelijk blijkt het geld weg te zijn. Dan krijgen ze ook geen contact meer met de persoon met wie ze bijna dagelijks spraken. Dat waren vaak hele vriendelijke mensen. Vervolgens worden ze weer gebeld door een zogenaamd recoverybedrijf dat het geld wel even terug zal halen. Maar daarvoor moet eerst opnieuw geld worden overgemaakt."

'Het is zo laaghartig'

Hans Spekman herkent de gevolgen van dit soort oplichting uit verhalen van ouderen in zijn omgeving. "Die worden opgebeld door zogenaamd een bankmedewerker of krijgen iemand aan de deur die zich voordoet als politieagent. Dat komt heel veel voor. Mijn vrouw trekt op met ouderen in onze wijk en hoort veel van dit soort verhalen. Het is heel verdrietig en misselijkmakend. Het is zo laaghartig."

Spekman vraagt zich ook af of slachtoffers nog een deel van hun geld terug zullen zien. "In Nederland wordt vaak gesproken over een recherche die geld van criminelen probeert af te pakken en terug te geven aan slachtoffers. Maar gaat dat hier ook gebeuren?"

Frankenhuis antwoordt daarop: "Wat ik heb begrepen, is dat ze een deel van het geld in beeld hebben en dat ze dat zullen bevriezen. Maar als je beseft dat er 100 miljoen euro per maand werd verdiend, denk ik dat er ook heel ruim van is geleefd."

Vertrouwen als wapen

Volgens Frankenhuis moeten mensen vooral alert zijn wanneer een aanbieding te mooi lijkt om waar te zijn. "Als iets te mooi lijkt om waar te zijn, dan is dat meestal ook zo. Bij dit soort sites kun je altijd even op de website van de AFM kijken of het om een betrouwbaar bedrijf gaat. Praat er ook over met mensen die er verstand van hebben. Ik zou nooit zomaar ergens in stappen."

Ook Tweede Kamerlid Mona Keijzer ziet waarom mensen in de val kunnen lopen. "Als het te mooi lijkt om waar te zijn, dan is dat meestal ook zo. Maar ja, mensen willen graag wat meer geld bij elkaar harken. Dan zie je het gezicht van bijvoorbeeld John de Mol en denk je: die heeft geld, dus die zal er verstand van hebben. Maar hij zit helemaal niet in deze business."

Spekman benadrukt dat niet alleen hebzucht een rol speelt. "Ik weet niet of het alleen hebberigheid is. Als je kwetsbaar bent, maak je soms ook zo'n verkeerde keuze." Volgens Frankenhuis zit de kracht van de fraude juist in de persoonlijke benadering. "En ze bouwen een vertrouwensband op." Spekman besluit: "Ja, dat is het. Ze zijn natuurlijk supermanipulatief."

Het onderzoek naar de fraudeorganisatie, Operatie Sunflower, loopt nog volop. Politie en Openbaar Ministerie sluiten nieuwe aanhoudingen niet uit.