Protesten in Oekraïne na ontslag populaire defensieminister: 'Wordt gezegd dat hij wel erg transparant was'

Op verschillende plekken in Oekraïne is geprotesteerd tegen het ontslag van minister van Defensie Mychajlo Fedorov. Oorlogsverslaggever Hans Jaap Melissen sluit niet uit dat zijn uitgesproken strijd tegen corruptie heeft bijgedragen aan zijn vertrek. Tegelijkertijd waarschuwt Melissen dat het met Oekraïne aan het front minder goed gaat dan vaak wordt gedacht.

Fedorov bevestigde woensdag zijn vertrek, nadat eerder in verschillende media werd gemeld dat president Volodymyr Zelensky op zijn ontslag zou hebben aangestuurd. Eerder vertrok ook premier Joelia Svyrydenko op aandringen van Zelensky.

In Kyiv verzamelden zich honderden, voornamelijk jonge demonstranten. Zij hielden met kartonnen borden en leuzen een protest bij het parlement, meldden media als RBC Ukraine en Suspilne. Ook in de westelijke stad Lviv gingen mensen de straat op, bericht Ukrinform. Daar waren borden te zien met teksten als: "Raak hen die resultaat behalen niet aan."

Melissen was de afgelopen dagen in Oekraïne en zag de protesten in Lviv met eigen ogen. "Mensen zijn boos dat deze minister nu al moet verdwijnen. Er stonden ook kinderen van soldaten te demonstreren. Zij zeggen: 'Mijn vader aan het front vind dit ook een goede man'. Fedorov is een soort volksheld geworden."

Volgens verschillende media botste Fedorov met generaal Oleksandr Syrsky, de opperbevelhebber van de Oekraïense strijdkrachten. "Maar er wordt ook gezegd dat Fedorov wel erg transparant was", zegt Melissen, "ook over waar geld voor defensie aan besteed werd. Volgens sommigen zouden mensen in Oekraïne daar niet blij mee zijn geweest."

'Oekraïne heeft problemen met corruptie'

In de Oekraïense defensie-industrie gaan miljarden om en het is volgens Melissen de vraag of dat geld altijd goed terechtkomt. "Oekraïne heeft altijd problemen met corruptie gehad. Daar wordt aan gewerkt. En dat wordt duidelijk gezegd, zeker tegen Europa omdat ze EU-lid willen worden. Maar het land komt uit een corrupt systeem. Dat merk je op allerlei lagen als je daar zelf bent."

"Fedorov is in conflict gekomen met de hoogste commandant, de baas van het leger. Persoonlijk klikt het niet. Maar hij is denk ik ook aan de systemen gekomen die erachter liggen", doelt Melissen op mogelijke corruptie. "Er gaat nu héél veel geld in defensie om, de helft van het budget in Oekraïne is op oorlog gericht. Fedorov wil niet dat het een corrupt systeem is, daar hadden mensen misschien problemen mee."

Volgens Melissen spelen ook aan het front grote problemen, terwijl vaak het beeld ontstaat dat Oekraïne goed standhoudt tegen Rusland. "Ik denk dat best veel mensen meegaan in een bepaald narratief dat vanuit Oekraïne natuurlijk heel erg gepromoot wordt. Ook richting Donald Trump, die graag onderdeel is van het winnende team", zegt Melissen.

Hij vervolgt: "Als je naar de kaart kijkt: Oekraïne is geen terrein aan het winnen. De strategie, ingezet door die nu ontslagen minister van Defensie, is om te proberen achter het front de Russen te verstoren en de aanvoerlijnen te bombarderen. Het gaat ook over aanvallen op export, dus economisch de boel aan Russische zijde beschadigen. Het zou kunnen dat dat in de toekomst helpt, maar dat weten we helemaal niet. Tot die tijd is het een tactiek die misschien helemaal niet werkt. En er spelen veel problemen rond het leger; de minister van Defensie is denk ik om meerdere redenen vertrokken."

Keijzer: minder geld naar Oekraïne

Sinds het begin van de oorlog heeft Nederland voor ongeveer 12 miljard euro aan steun aan Oekraïne toegezegd. Zelfstandig Tweede Kamerlid Mona Keijzer, ook te gast in Goedenavond Nederland, vindt dat Nederland minder geld aan Oekraïne moet besteden. "We zijn hier ook weer het beste jongetje van de klas."

"Er zijn heel veel Europese landen die niet bijdragen. Als ik dan kijk naar de problemen die wij in Nederland hebben, denk ik wel eens: het kan een tandje minder. Ik heb onlangs wijzigingsvoorstellen op de begroting ingediend, om onze accijns een beetje naar beneden te halen en een kwart miljard minder aan Oekraïne te geven", zegt Keijzer, die Oekraïne een "corrupt land" noemt.

Op de opmerking dat Oekraïne dan een groter risico loopt de oorlog te verliezen, zegt ze: "Dat is zeer de vraag. We doen in Nederland net alsof de Russen morgen aan de achterdeur staan, maar ze zijn nog steeds niet voorbij Kyiv. Ik vind overigens wel dat je Oekraïne moet helpen."

Melissen: "Maar als je vindt dat je moet helpen: ze hebben veel meer hulp nodig dan nu gebeurt. Dat is wel het verhaal, want de frontlinie zit vast en als er vorderingen zijn, zijn het de Russen die vorderingen maken. Als het Westen hebben we steeds net genoeg gegeven dat ze niet helemaal verloren zijn, maar ook niet genoeg om ze te laten winnen. Dat steekt bij de Oekraïners."

"Ik ben het ermee eens dat we moeten betalen, maar al die andere Europese landen die niet of veel te weinig betalen, daar ligt ook een verantwoordelijkheid", aldus Keijzer.