Minister Berendsen: landen die niet voldoen aan NAVO-norm tijdens top aanspreken

Landen die nog niet voldoen aan de NAVO-norm, moeten daarop worden aangesproken tijdens de NAVO-top in Ankara, zegt minister van Buitenlandse Zaken Tom Berendsen in Sven op 1 - Zomereditie. "Ik verbaas mij soms over Spanje. Te weinig investeren, maar wel een grote broek aantrekken als het gaat om een Europees leger en Europese veiligheid."

De NAVO-top vindt morgen en woensdag plaats in Ankara, de hoofdstad van Turkije. Leiders van alle 32 NAVO-lidstaten, onder wie de Amerikaanse president Donald Trump, komen daar bijeen om te spreken over de verdere versterking van de alliantie, hogere defensie-uitgaven, de oorlog in Oekraïne, de situatie in het Midden-Oosten en de samenwerking binnen de defensie-industrie.

Ook de voortgang van de eerder afgesproken NAVO-norm van 5 procent van het bbp voor defensie-uitgaven staat hoog op de agenda. Naast Spanje voldoen ook onder andere Tsjechië en Slovenië daar nog niet aan. "Zij moeten daar zeker op aangesproken worden", vindt Berendsen. "We hebben samen afspraken gemaakt in Den Haag. Dat doen we niet voor de bühne, dat doen we voor onze eigen veiligheid. Iedereen moet een stukje van de verantwoordelijkheid nemen, die landen ook."

"Zeker als het gaat om Spanje kijk ik soms wel met verbazing naar de combinatie van aan de ene kant te weinig investeren en aan de andere kant wel een grote broek aantrekken als het gaat om een Europees leger en Europese veiligheid", zegt de CDA-bewindsman. "Ook van Spanje en al die andere landen verwachten we dat ze zich aan de afspraken houden, zodat we samen sterker komen te staan."

Luister dit gesprek terug als podcast. De tekst gaat hieronder verder.

De Verenigde Staten dreigden Spanje eerder zelfs met economische sancties als het land zich niet zou committeren aan de nieuwe norm. Berendsen denkt niet dat sancties op dit moment boven de markt hangen. "Op dit moment gaat het erom elkaar aan te spreken. Ook bij Spanje zie je de defensie-uitgaven groeien, net als bij alle andere landen. In Ankara voeren we opnieuw met elkaar het gesprek en moeten we ervoor zorgen dat we de goede kant op gaan."

Oekraïne

Ondanks dat nog niet alle landen voldoen aan de norm, verwacht Berendsen een eensgezinde NAVO-top. "De top is geslaagd als we eenheid laten zien en weer een stap zetten met goede afspraken om als Europese partners meer verantwoordelijkheid te dragen. Daar gaat het uiteindelijk om. Ik ben optimistisch als ik zie welk voorwerk de afgelopen weken is gedaan. Ik denk dat we een mooie top tegemoet gaan waarop we die eenheid laten zien."

Volgens Berendsen moet in Ankara ook nadrukkelijk worden gesproken over de oorlog in Oekraïne. "Het is volstrekt duidelijk dat meer druk op Rusland en meer steun aan Oekraïne cruciaal zijn. We zien de druk op Rusland en op Vladimir Poetin toenemen. Hij heeft zelf ook voor het eerst toegegeven dat Rusland zich in een moeilijke situatie bevindt. Tegelijkertijd heeft Rusland de capaciteit en de mentaliteit om dit heel lang vol te houden."

Hij vindt dat de NAVO Oekraïne moet blijven steunen. "We zien dat sancties werken en dat de economische druk groot is. Volgens mij ligt alles op tafel om de goede kant op te bewegen, maar dat betekent wel dat we meer zullen moeten doen: meer druk op Rusland en meer steun aan Oekraïne. Ook daarvoor worden voorstellen voorbereid, zodat we met elkaar duidelijk maken dat die steun blijvend is."

Straat van Hormuz

Ondertussen wacht Nederland nog altijd op een mogelijke internationale missie in de Straat van Hormuz, waarbij mogelijk Nederlandse mijnenvegers worden ingezet. Volgens Berendsen is daarvoor wel instemming van Iran nodig. "Dat het nooit 100 procent veilig zal zijn, dat zou kunnen. Maar er moet wel sprake zijn van een permissive environment", zegt hij.

"Ik kijk ook naar de feiten. Feit is dat Iran grotendeels controle heeft over de Straat van Hormuz. Er zal met Iran, de VS en Oman, dat ook aan de straat ligt, gesproken moeten worden over de manier waarop die internationale missie vorm kan krijgen."