Staatssecretaris van Bruggen waarschuwt voor druk op gevangenissen: '1700 cellen tekort in 2031'

De Nederlandse gevangenissen raken steeds verder overvol. Staatssecretaris van Rechtsbescherming en Gevangeniswezen Claudia van Bruggen waarschuwt dat het tekort aan cellen in 2031 kan oplopen tot 1700 plaatsen.

In Sven op 1 wordt Van Bruggen geconfronteerd met de oplopende capaciteitsproblemen in het gevangeniswezen. Volgens recente ramingen groeit het tekort van 800 naar 1700 cellen in 2031. Dat is al over ongeveer 4,5 jaar.

Van Bruggen reageert bevestigend op deze ramingen. Volgens de staatssecretaris is het tekort het gevolg van een opeenstapeling van ontwikkelingen in de strafrechtketen. "Dat is een ingewikkelde combinatie. We zien dat de ramingen, zoals dat dan heet, ten aanzien van de opleggingen, dus de straffen die door rechters worden opgelegd of waar het OM zich dagelijks mee bezighoudt, dat dat zijn effect heeft in de keten."

Daarbij erkent zij dat ook politieke keuzes hebben bijgedragen aan de huidige druk op het gevangeniswezen. "Zeker, zeker. En ten dele is het natuurlijk ook waar dat we dat zien: dat die capaciteit dan onvoldoende blijkt nu."

In de discussie wordt ook gewezen op de afgelopen jaren waarin meerdere gevangenissen werden gesloten, terwijl de roep om strengere straffen bleef bestaan. Van Bruggen noemt dat een pijnlijke realiteit. "Toen was er blijkbaar geen behoefte aan die hoge capaciteit. Dat die gevangenissen zijn gesloten is ook pijnlijk."

Heropenen Almere

Om het tekort aan te pakken zet het kabinet onder meer in op het heropenen van bestaande locaties. Een belangrijk voorbeeld is de heropening van de penitentiaire inrichting in Almere, die op termijn honderden extra cellen moet opleveren. Volgens het kabinet gaat het uiteindelijk om circa 320 extra plaatsen.

Van Bruggen benadrukt daarnaast dat ook bestaande capaciteit onder druk staat door veroudering en onderhoudsproblemen. "Ik ben ondertussen ontzettend veel aan het renoveren. Want we zien ook dat als we niet op tijd ingrijpen op bestaande capaciteit dat er 3000 plekken nog weer uit de sterkte vallen."

Volgens haar is de opgave daarmee tweeledig: nieuwe capaciteit creëren én bestaande capaciteit overeind houden. "Dus die 1700 plekken tekort en die 3000 die straks uit de sterkte gaan als we alles gaan renoveren, dat is een enorme klus. Dus ik moet aan alle knoppen draaien."

Anders naar straffen kijken

Naast uitbreiding en renovatie wil het kabinet ook de gevangenisketen anders organiseren. In een nieuw actieplan wordt ingezet op snellere re-integratie, efficiëntere inzet van personeel en het beter benutten van bestaande cellen.

Daarbij plaatst Van Bruggen een bredere kanttekening bij de manier waarop Nederland naar straffen kijkt. "Het ingewikkelde is wel dat dat een beetje het eendimensionale is van hoe we naar straffen kijken. Dus als we zeggen: we willen straffen en iedereen moet achter de tralies van de lengte van de straf, dag 1 tot dag X, ja dat kan. En dat is waar je die ramingen ook op baseert. Dat is ook waar die tekorten nu uit blijken."

Luister de uitzending hieronder terug:

Tegelijkertijd benadrukt ze het belang van terugkeer in de samenleving. "Het is ook een zekerheid dat deze mensen niet voor de rest van hun leven achter de tralies zullen zitten. Hoe brengen we ze eigenlijk weer terug naar de samenleving?"

Volgens Van Bruggen kan betere begeleiding in detentie helpen om recidive te verminderen. "Je ziet dat er een aantal knoppen zijn waar je aan kunt draaien. En een van die knoppen is: kunnen we zorgen dat je eigenlijk beter terug kan komen omdat je er in kwam? En dat betekent dat de recidive naar beneden kan gaan."