Voor het eerst in de geschiedenis code rood vanwege hitte: 'Dit kan voor heel veel mensen echt gevaarlijk zijn'

Nederland beleeft vrijdag een historische en uitzonderlijk hete dag. Voor het eerst ooit heeft het KNMI code rood afgegeven vanwege extreme hitte. Volgens KNMI-directeur Maarten van Aalst gebeurt dit alleen in zeer uitzonderlijke gevallen en is de situatie ernstig.

"Het is de eerste keer ooit dat we die code rood voor hitte uitgeven", zegt Van Aalst in Goedemorgen Nederland. "We zijn daar sowieso best zuinig mee. We doen dat alleen als het echt uitzonderlijk is."

Volgens hem staat Nederland een zware dag te wachten, met lokaal temperaturen tot 40 graden en een hoge luchtvochtigheid die de hitte extra drukkend maakt. "Dit is een pittige dag die op ons af komt nu."

Code rood geldt in acht provincies: Noord-Brabant, Gelderland, Utrecht, Limburg, Noord-Holland, Zuid-Holland, Flevoland en Overijssel. In het binnenland lopen de temperaturen op tot 39 graden, lokaal mogelijk 40 graden.

Bij de beslissing om op te schalen naar het hoogste waarschuwingsniveau keek het KNMI nadrukkelijk naar de hittegolf van 2019. Die had destijds grote maatschappelijke gevolgen. "We zagen we toen een grote oversterfte. Dus we weten gewoon: dit kan voor heel veel mensen ook echt gevaarlijk zijn."

Het KNMI baseert het besluit niet alleen intern, maar laat zich adviseren door het Weer Impact Team, met experts uit onder meer de zorg, infrastructuur en veiligheidsregio’s. "Dat zijn experts uit allerlei verschillende sectoren in de maatschappij", legt Van Aalst uit. "Mensen die weten wat de gevolgen zijn op de weg, op het spoor, collega's van het RIVM die kijken naar gezondheidseffecten en de veiligheidsregio's."

Tropennacht

De gevolgen van de hitte zijn op meerdere plekken al zichtbaar. Scholen blijven gesloten en het hardstylefestival Defqon.1 is vroegtijdig beëindigd vanwege de extreme temperaturen. Ook PostNL heeft besloten vrijdag geen brievenbuspost te bezorgen in de provincies waar code rood geldt. De veiligheid van medewerkers staat volgens het bedrijf voorop.

Daarnaast was in De Bilt sprake van een historisch warme nacht: de temperatuur kwam er een etmaal lang niet onder de 20 graden. Daarmee is voor het eerst in juni een officiële tropennacht gemeten.

Niet overal code rood

Niet het hele land valt onder het hoogste waarschuwingsniveau. "De Wadden blijven geel, Zeeland is oranje en ook Friesland, Groningen en Drenthe zijn oranje", zegt Van Aalst. Volgens hem is ook code oranje al een serieuze waarschuwing. "Dat is ook al een teken. Hou hier echt rekening mee. Rood zijn de plekken waar het signaal nog heftiger is."

Later op de dag kan het weer omslaan. In Limburg, Noord-Brabant en Gelderland geldt voor de avond code geel vanwege kans op zware onweersbuien met windstoten, hagel en veel regen.