Campagnestrateeg Bas Erlings: 'Wie nu opstaat, wordt de nieuwe leider'

Nu het kabinet voor de begroting afhankelijk is van steun uit de oppositie, breekt wederom een politiek onzekere periode aan. Voormalig VVD-campagnestrateeg Bas Erlings vraagt zich af welke partij bereid is verantwoordelijkheid te nemen. Volgens hem ligt daar juist een grote politieke kans.

"Niemand weet hoe dit moet", zegt Erlings in het radioprogramma Sven op 1. Daarin schetst hoe de begrotingsonderhandelingen normaal gesproken verlopen. "Wat er vroeger gebeurde, was dat de minister van Financiën naar de ministers toeging met: dit is jullie budget. Hij ging naar de fractievoorzitters, die moesten allemaal akkoord geven, want dan wist je zeker dat de Tweede en Eerste Kamer ermee akkoord gingen. Die fractievoorzitters gingen dan vervolgens nog onderhandelen over hun eigen wensen en eisen. Dan begon het uitruilspel."

'Werkt niet meer'

Volgens Erlings werkt dat in de huidige politieke situatie niet meer. "Nu kan dat natuurlijk niet. Het kabinet kan met zichzelf gaan uitruilen, maar dan zullen ze daarna naar de oppositie moeten en die zullen moeten meewerken. Of die oppositie dat wel of niet gaat doen, is de grote vraag."

Luister de uitzending hier terug als podcast:

Daarmee komt de bal volgens hem nadrukkelijk bij de oppositie te liggen. "Wie gaat er opstaan en de verantwoordelijkheid nemen?", vraagt Erlings zich af. "De afgelopen jaren zijn, ook door het vorige kabinet, al die verhoudingen zo moeizaam geworden. Je zou denken: drie van de vier partijen uit dat kabinet zijn verdwenen, alles is weer goed, we kunnen weer verder. Maar het lijkt toch alsof het chagrijn en de verstoorde verhoudingen uit die tijd nog steeds doorspelen."

PRO

Erlings ziet bovendien dat politieke blokkades samenwerking bemoeilijken. "PRO heeft helemaal geen zin om dat kabinet en de VVD te helpen. De VVD wil eigenlijk helemaal niet over links, omdat PRO daar zit. Jetten heeft helemaal geen zin in JA21."

Juist daarom kan een oppositiepartij zich volgens hem de komende tijd onderscheiden. Jesse Klaver lijkt PRO nadrukkelijk als het linkse alternatief te willen positioneren. "Ik denk dat dat ook verreweg het meest verstandig is. Degene die de komende periode weet op te staan, dingen binnenhaalt, maar vooral ook ruimhartig steun geeft, zet zichzelf eigenlijk klaar als de nieuwe leider."

Volgens Erlings draait het de komende weken vooral om leiderschap. "Het beeld dat de kiezer alleen maar ziet, is: chaos, gekloot en er wordt niks opgelost. Wat je nu als leider moet doen, is over je eigen chagrijn heenstappen, achter de schermen met elkaar gaan zitten en vooral die relaties gaan bouwen."

Jetten

Die verantwoordelijkheid ligt volgens hem in de eerste plaats bij premier Rob Jetten. "Jetten moet hier natuurlijk mee starten, het is zijn baan. Maar dan moet je wel een beetje op zijn Ruttes zijn, zoals we hem zagen bij Trump. Een beetje brutaal zijn, risico's nemen, alles of niks spelen en echt voor die troepen uitgaan."

Tegelijkertijd ziet Erlings juist voor oppositieleiders een uitgelezen kans om zich te profileren. "Ik kan dit wel, ik durf wel nu op te staan en voor de troepen uit te gaan. Dat gaan we de komende weken zien. Gaat het het kabinet lukken om leiderschap te tonen en dit land verder te trekken en echt dit het kabinet van Jetten te maken? Of blijft dit gedonder en is zo'n kabinet gedoemd om te mislukken? Ik hoop echt heel erg dat het dat eerste wordt, want dat zou veel beter zijn voor het land."

Erlings ziet dat de kabinetspartijen nog niet gewend zijn aan hun nieuwe rol. "De VVD doet alsof ze de grootste zijn, D66 heeft moeite te snappen dat ze geen oppositie meer zijn en de CDA kijkt sowieso nog om zich heen: hoe moeten we ons nou eigenlijk gedragen? Dat is de receptuur voor twee hele spannende maanden."