Eisers in Tata-zaak: voorkom dat de geschiedenis zich herhaalt

Opnieuw dreigen belangen van de industrie voor de gezondheid van burgers te gaan, stellen bezorgde omwonenden van Tata Steel voor de rechtbank in Den Haag. "En opnieuw dreigt de Staat verstrikt te raken in een zelfgesponnen web", zei hun advocaat Channa Samkalden woensdag.

Ze doelde op de maatwerkafspraken die de overheid met het staalbedrijf wil maken over verduurzaming. Tata kan daar tot 2 miljard euro subsidie voor krijgen.

Volgens Stichting Gezondheid op 1 dreigen de belangen van omwonenden ondergesneeuwd te raken, zoals ook in het verleden vaak is gebeurd rond de staalfabrieken. De stichting eist dat de overheid een rapportage over gezondheidseffecten afwacht en ook duidelijke gezondheidsdoelen opstelt, voordat verdere stappen worden gezet.

"Hoeveel gevallen van longkanker wegen op tegen het veronderstelde economische belang van staalproductie?", vroeg Samkalden zich af. "Waar ligt de ondergrens? Op welke bescherming kan ik aanspraak maken? Die vragen van omwonenden blijven onbeantwoord."

Volgens de Staat zal ook de gezondheid van omwonenden verbeteren door de afspraken, omdat de schadelijke uitstoot van het staalbedrijf erdoor moet verminderen. De eisers in de zaak hebben daar echter geen overtuigend bewijs van gezien. Het blijft "gissen naar de concrete effecten van de plannen", zei Samkalden. De overheid baseert zich volgens de eisers in de zaak ook nog altijd te veel op informatie van Tata zelf, terwijl die "notoir onbetrouwbaar zijn".

Directeur en oprichter Antoinette Verbrugge benadrukte dat zij en andere omwonenden niks tegen industrie hebben. "Maar die industrie moet wel schoon zijn", vindt ze. "In de IJmond is zelfs een kind in de buik van de moeder niet veilig. Als je daar woont, loop je heel veel gezondheidsrisico's."

De Staat is het met de stichting eens dat de staalproductie gezondheidsrisico's oplevert en snel schoner moet worden, ook voor het klimaat. "Bij Tata Steel, een van de grootste vervuilers van het land, is grote winst te behalen", benadrukte de landsadvocaat. Juist daarom zijn de maatwerkafspraken volgens de overheid hard nodig. De specifieke eisen die de stichting stelt, kunnen volgens de landsadvocaat echter vertraging opleveren. Hij ziet zelfs een risico dat de afspraken "afketsen".

Voor de gezondheidsaspecten is volgens de landsadvocaat "wel degelijk oog" en voor verbeteringen op dat vlak is ook geld beschikbaar. Het alternatief voor maatwerkafspraken is volgens hem het aanscherpen van wetgeving, wat jaren kan duren.

Uitspraak is op 24 juli.