Minister Yesilgöz (VVD) over conflict met stakende vakbonden: 'Ze zijn meer dan welkom aan tafel'

Vakbonden trekken deze week massaal ten strijde tegen de kabinetsplannen voor de sociale zekerheid. Woensdag ligt een groot deel van het openbaar vervoer stil door een landelijke staking, terwijl ook in andere sectoren acties gepland staan.

De bonden protesteren tegen bezuinigingen op onder meer de WW en de WIA, maar het kabinet houdt vol dat hervormingen noodzakelijk zijn om het stelsel ook voor toekomstige generaties betaalbaar te houden.

De actieweek begint woensdag met een landelijke ov-staking. Vakbonden FNV, CNV en VCP roepen werknemers in het openbaar vervoer op om tot 08.00 uur het werk neer te leggen. Daardoor rijden er in de vroege ochtend geen NS-treinen en ligt ook het stadsvervoer in onder meer Amsterdam, Rotterdam en Den Haag grotendeels stil.

Politiek verslaggever Tessa van Viegen waarschuwt reizigers voor de gevolgen. "Houd er rekening mee dat er in ieder geval tot acht uur geen treinen rijden. Of langer. De NS moet daarna namelijk weer opstarten. Volgens de NS kan het wel anderhalf uur duren voordat de eerste treinen weer gaan rijden. Houd dus vooral de reisplanner in de gaten."

Het kabinet hoopte de onrust deels weg te nemen door eerder de versnelde verhoging van de AOW-leeftijd van tafel te halen. Ook werden enkele andere plannen afgezwakt. Toch bleek dat onvoldoende om de bonden van acties af te houden.

"In Den Haag hielden veel partijen er al rekening mee dat de stakingen doorgang zouden vinden, omdat ze al waren aangekondigd. Er werd zelfs gezegd dat de petjes al gedrukt waren en iedereen eigenlijk al klaar was voor die stakingen", zegt Van Viegen.

Volgens haar speelde ook mee dat de acties al volledig waren voorbereid. "Zo'n staking vergt een behoorlijke organisatie. In Den Haag hoorde ik wel een beetje het sentiment van: alles was al in voorbereiding en ze vinden het nu bijna zonde om het niet te doen."

Tegelijkertijd ziet ze dat de bonden hun spierballen willen laten zien. "Dat ze een vuist willen maken tegen Den Haag. Je hebt een aantal nieuwe voorzitters bij de vakbonden, hoor ik ook in Den Haag. Iedereen wil even zijn stempel drukken. Dat is wel het sentiment dat daar heerst."

'Gaat niet alleen om geld'

Minister van Defensie Dilan Yeşilgöz noemt de stakingen teleurstellend, maar benadrukt dat het recht om te staken gerespecteerd moet worden. "Maar ik vind het wel heel erg jammer. Ik denk dat het beter is als we met elkaar aan tafel zitten om te kijken hoe we die hervormingen wel voor elkaar kunnen krijgen."

Volgens Yeşilgöz zijn de hervormingen noodzakelijk om het sociale stelsel toekomstbestendig te houden. "Het doel is natuurlijk dat we ook in de toekomst die sociale voorzieningen voor onze kinderen en kleinkinderen overeind houden. Iedereen weet dat als je op deze manier doorgaat, het uiteindelijk vastloopt. Dus laten we samen die verantwoordelijkheid nemen. Maar goed, als dit onderdeel is van het proces, dan is dat zo."

De bonden verzetten zich tegen plannen om de WW-uitkering te verkorten, de opbouw van WW-rechten te vertragen en wijzigingen in de arbeidsongeschiktheidsregelingen door te voeren. Volgens het kabinet is ingrijpen echter onvermijdelijk.

"Het zijn niet alleen kabinetspartijen die dat zeggen. Ook deskundigen, analisten en wetenschappers wijzen erop dat er, zelfs met de hervormingen, nog steeds meer geld naar sociale voorzieningen gaat. Die uitgaven blijven doorgroeien. En je weet: het is gewoon niet houdbaar", aldus Yeşilgöz.

Ze wijst erop dat het niet alleen om geld gaat. "Het gaat ook om het aantal mensen dat erin moet werken en om de kwaliteit. Het is op deze manier niet vol te houden. Dus wil je wachten tot het probleem je recht in het gezicht aankijkt, of ga je anticiperen? Nu al zorgen dat het op orde komt, zodat degenen die na ons komen er ook nog gebruik van kunnen maken. Dat vind ik verantwoordelijkheid."

Gesprekken liggen stil

Voorlopig lijkt een oplossing nog niet in zicht. De bonden praten wel met werkgeversorganisaties, maar niet met het kabinet. "Werkgeversorganisaties en vakbonden spreken wel met elkaar, maar het gesprek met het kabinet is nog niet gaande", zegt Van Viegen.

Volgens Yeşilgöz blijft de deur echter openstaan. "Ze zijn meer dan welkom. Ik denk dat dit ook uit de brief blijkt die we hebben gestuurd. Daarin staat dat we op een aantal punten een pas op de plaats maken. Dit waren de instrumenten die wij hadden bedacht om die hervormingen voor elkaar te krijgen. Als anderen betere ideeën hebben, laten we het daar dan over hebben."

Tegelijkertijd waarschuwt zij dat de onderliggende problemen niet verdwijnen. "De problemen die eraan komen verdwijnen niet zomaar als je heel hard roept dat ze er niet zijn. Ze zijn er nog steeds."