Oud-topdiplomaat Ron Keller na eerste overleg VS en Iran: 'Goede wil om eruit te komen'

De eerste gesprekken tussen de Amerikaanse vicepresident J.D. Vance en Iran zijn afgerond. De onderhandelingen maken deel uit van een traject van zestig dagen dat moet leiden tot een bredere overeenkomst over onder meer het Iraanse nucleaire programma, sancties en de situatie in het Midden-Oosten. Oud-topdiplomaat Ron Keller spreekt in Goedemorgen Nederland van een hoopvolle start.

In Zwitserland kwamen vertegenwoordigers van de Verenigde Staten en Iran voor het eerst bijeen sinds de voorlopige overeenkomst die vorige week werd gesloten. Daarbij waren ook bemiddelaars uit Pakistan en Qatar aanwezig. Volgens de Amerikaanse vicepresident Vance was het doel van de gesprekken om de basis te leggen voor verdere onderhandelingen.

Oud-topdiplomaat Ron Keller ziet de eerste ontmoeting als een positief signaal. "Dit was een goed begin. Ze hebben geen ruzie gemaakt, er is geen geweld uitgebroken en het conflict in Libanon lijkt nu ook even tot stilstand te zijn gekomen. Er zijn afspraken gemaakt over de voortgang, want je denkt misschien: jeetje, sluiten ze nu snel een vredesakkoord? Dat zou natuurlijk iedereen willen. Dan kunnen we weer handel drijven en breekt de vrede uit."

Volgens Keller moeten de verwachtingen echter worden getemperd. "Dit gaat echt zestig dagen duren. Gisteren zijn vooral afspraken gemaakt over welke onderwerpen aan bod komen en wie daarover gaat onderhandelen."

Hotline

Een van de concrete uitkomsten van het overleg is de instelling van een directe communicatielijn tussen Washington en Teheran. "Je zou denken: ze kunnen elkaar toch gewoon sms'en? Maar er is een echte hotline ingesteld, zodat als er onduidelijkheid ontstaat of als er geruchten rondgaan, ze onmiddellijk kunnen bellen om die de kop in te drukken."

Volgens Keller wijst dat op de bereidheid van beide partijen om verdere escalatie te voorkomen. "Dat betekent allemaal goede wil om eruit te komen. De komende weken wordt er verder onderhandeld en hopelijk zien we binnen zestig dagen een vredesakkoord. Maar dat zal nog een lange weg zijn, vrees ik."

Libanon blijft zorgenkind

Een belangrijk onderwerp tijdens de gesprekken was de situatie in Libanon. Volgens Iran staat het conflict tussen Israël en Hezbollah zelfs bovenaan de agenda. Ondanks een eerder bestand beschuldigen beide partijen elkaar van nieuwe schendingen. Keller noemt de afwezigheid van Israël aan de onderhandelingstafel een complicerende factor. "Israël zit niet aan tafel. Je praat eigenlijk over een conflict tussen Israël, Amerika en Iran, waarbij op twee fronten wordt gevochten: in Libanon en rond de Golf."

Volgens hem kan een nieuwe escalatie de onderhandelingen direct onder druk zetten. "Daar tikt wel een tijdbom, want ieder moment kunnen die twee partijen elkaar weer in de haren vliegen. Je weet bovendien nooit precies wie begonnen is. Er is zoveel geweld, zoveel onvrede en zoveel wantrouwen dat de situatie zomaar weer kan escaleren." Dat zou ook gevolgen kunnen hebben voor de gesprekken over het Iraanse nucleaire programma, sancties, bevroren tegoeden en de belangrijke scheepvaartroute door de Straat van Hormuz.

Ondanks de risico's kijkt Keller met enige hoop naar de komende weken. "Het had slechter kunnen gaan, laat ik eerlijk zijn. Er wordt gesproken en de onderwerpen liggen op tafel. Vance heeft natuurlijk gelijk: op het hoogst mogelijke niveau hebben mensen elkaar de hand geschud. Dat is toch een teken dat men tot een oplossing wil komen." Hij besluit met een wens die volgens hem wereldwijd wordt gedeeld: "Ik hoop voor iedereen in de regio en in de rest van de wereld dat het gaat lukken."