Brekelmans (VVD) over vredesdeal Trump met Iran: 'De onderliggende dreiging is niet weg'

De Verenigde Staten en Iran hebben een voorlopig vredesakkoord gesloten dat een einde moet maken aan de recente oorlog tussen beide landen. Hoewel de deal zorgt voor een staakt-het-vuren en de heropening van de Straat van Hormuz, kijkt VVD-fractievoorzitter Ruben Brekelmans met scepsis naar de afspraken. "Of dit er op de lange termijn toe leidt dat het Iraanse regime een minder grote dreiging is, valt echt te bezien."

Op de plek waar ruim een eeuw geleden het einde van de Eerste Wereldoorlog werd bezegeld, het paleis in Versailles, zette president Donald Trump zijn handtekening onder een voorlopig vredesakkoord met Iran. De overeenkomst bevat veertien afspraken, waaronder een onmiddellijk staakt-het-vuren, de heropening van de Straat van Hormuz en een eerste aanzet tot een nieuw nucleair akkoord.

Volgens Brekelmans is het voor veel Iraniërs echter geen reden tot feest. "Voor hen is het een hard gelach. Zij hadden gehoopt dat deze militaire actie ook zou bijdragen aan de omwenteling van het regime. We hebben natuurlijk allemaal die hoop gehad dat het wellicht een bijdrage kan leveren, dat het regime hierdoor wordt verzwakt en dat er interne verdeeldheid gaat ontstaan. Maar je moet tot nu toe constateren dat dat niet is gebeurd."

Hij wijst erop dat de Iraanse bevolking nog altijd onder hetzelfde bewind leeft. "De Iraanse bevolking en Iraniërs zitten nog steeds met dat terreurregime, dat hen enorm onderdrukt en de meest vreselijke dingen doet."

Gemengde gevoelens

De VVD-fractievoorzitter spreekt daarom van "gemengde gevoelens" bij de overeenkomst. Enerzijds kan de deal volgens hem gunstig uitpakken voor de wereldeconomie. "Maar aan de andere kant: als ik zie welke afspraken er lijken te zijn gemaakt, over nucleaire wapens bijvoorbeeld, dan moeten we nog maar zien of het Iraanse regime zich daaraan houdt en of het gecontroleerd gaat worden."

Uit gelekte documenten blijkt dat Iran zijn huidige nucleaire programma voorlopig mag voortzetten totdat een definitieve overeenkomst is bereikt. Ook zouden honderden miljarden dollars aan bevroren Iraanse tegoeden worden vrijgegeven voor de wederopbouw van het land.

Brekelmans benadrukt dat veel nog onduidelijk is. "Wat we op dit moment hebben, is ongeveer anderhalve A4 met puntsgewijze afspraken." Volgens hem moeten de komende zestig dagen uitwijzen of er voldoende controlemechanismen komen. "Dan zullen we ook moeten zien of er voldoende waarborgen zijn en of daadwerkelijk in de gaten wordt gehouden wat Iran precies doet."

De militaire campagne van de Verenigde Staten en Israël heeft volgens Brekelmans wel degelijk effect gehad. "Aan de ene kant hebben we door al die aanvallen van de Verenigde Staten en Israël wel gezien dat het Iraanse regime een behoorlijke klap is toegebracht, ook in militaire zin. Ze zijn echt een stuk teruggeworpen in de tijd."

Toch waarschuwt hij dat de dreiging niet verdwenen is. "Iran is in die hele periode ook doorgegaan met aanvallen op militaire faciliteiten in buurlanden. Dat laat wel zien dat ze een enorme militaire macht hebben opgebouwd. Die is enigszins verzwakt, maar zeker niet helemaal weg."

Dat de Straat van Hormuz weer opengaat en de spanningen lijken af te nemen, betekent volgens hem niet dat alles weer bij het oude is. "Ze zijn militair verzwakt. Politieke kopstukken zijn uitgeschakeld. Maar Iran heeft nu ook de mogelijkheid om dat weer op te bouwen."

Grote zorg

De uitspraak van de Franse president Emmanuel Macron, dat er sprake zou zijn van vrede in het Midden-Oosten, vindt Brekelmans dan ook voorbarig. "Er is nu een staakt-het-vuren. Er is een raamwerk om verder te onderhandelen en definitieve afspraken te maken. Maar de onderliggende problemen in het Midden-Oosten, met het Iraanse regime en al die terreurgroepen in de regio, zijn tijdelijk verzwakt, maar niet weg. Dat blijft uiteindelijk de grote zorg."

Brekelmans liet eerder weten begrip te hebben voor de Amerikaanse aanval, maar dat ziet hij nu in een ander licht. "Ik had begrip voor het moment waarop de Amerikanen zeiden: als we met die onderhandelingen niet verder komen en we zien dat Iran doorgaat met alle activiteiten die we net noemden, dan stappen we weg van de onderhandelingstafel en voeren we een militaire actie uit."

Maar de uitkomst van de onderhandelingen stemt hem niet volledig tevreden. "Dat men vervolgens teruggaat naar de onderhandelingstafel, begrijp ik dus ook wel. Maar de uitkomst daarvan, daar heb ik gemengde gevoelens bij."