NS-baas Koolmees hoopt vandaag gestart goedkoop treinabonnement uit te breiden: 'Ideaal gezien ook buiten de zomer'

Voor 49 euro per maand onbeperkt reizen in de daluren: vanaf vandaag kunnen reizigers gebruikmaken van het nieuwe Nederland Dal Vrij Trein-abonnement. Het zomerticket moet treinreizen betaalbaarder maken en mogelijk meer mensen uit de auto krijgen. Volgens NS-directeur Wouter Koolmees en staatssecretaris Annet Bertram kan het experiment bovendien de opmaat zijn naar een blijvende regeling.

Het nieuwe treinabonnement is vanaf vandaag verkrijgbaar. Reizigers kunnen daarmee voor 49 euro per maand onbeperkt reizen in de daluren en in het weekend. Het abonnement geldt voor alle binnenlandse treinvervoerders en loopt tot en met 31 augustus. De belangstelling is direct groot. De NS bevestigt dat het druk is op de website door de vele aanvragen. Ook Mijn NS is door de drukte soms minder goed bereikbaar.

Het kabinet trekt 118 miljoen euro uit voor de regeling, die werd uitgewerkt op verzoek van onder meer GroenLinks-PvdA. Aanleiding zijn de gestegen energie- en brandstofprijzen.

"Er was een debat met het kabinet en dat ging natuurlijk over: wat doen die brandstofprijzen?", zegt Bertram in Goedemorgen Nederland over het ontstaan van het abonnement. "En kunnen we niet ook een maatregel verzinnen rondom het OV? Toen is vanuit het kabinet, samen met de Kamer en op initiatief van Pro, gezegd: als we nou eens iets doen met een bestaand ticket? Het moest namelijk heel snel. Dit is echt sneller dan snel. En zo is eigenlijk dat ticket geboren."

Het abonnement heet officieel Nederland Dal Vrij Trein. Volgens de staatssecretaris is het "een wat ingewikkelde naam", maar draait het vooral om betaalbaarheid. "Het belangrijkste is: er is een goedkoop ticket. Je kunt het in de zomermaanden gebruiken. Wat eerst 128 euro kostte, kost nu 49 euro. Als volwassene mag je alle kinderen onder de twaalf meenemen; die reizen gratis. Dat is dus echt een enorme vooruitgang."

Het verschil tussen de normale abonnementsprijs en de actieprijs wordt door de overheid betaald. "Jazeker", zegt Bertram. NS-directeur Wouter Koolmees is daar "heel blij" mee.

Meer reizigers in de trein

Voor Bertram was het belangrijk dat in de discussie in de afgelopen maanden niet alleen naar brandstofprijzen werd gekeken, maar ook naar het openbaar vervoer. "Als je kijkt naar wie gebruikmaakt van het OV, dan zijn dat ook mensen met een smalle beurs. In dit geval moesten we kiezen voor de trein, want je moet ergens beginnen. In die zin is het ook een uniek experiment. We zijn natuurlijk heel nieuwsgierig naar hoe dit gaat, maar ik hoop ook dat er echt heel veel gebruik van wordt gemaakt."

De vraag is wel of het spoor berekend is op een eventuele toestroom van reizigers. Volgens Koolmees is dat geen probleem, omdat er volgens hem buiten de spits nog volop vrije plekken zijn. "Dat hangt heel erg af van hoeveel mensen het abonnement gaan afsluiten. In de daluren, zeker in de zomermaanden, is het echt rustig in de trein. Zeker op doordeweekse dagen. In het weekend is het wat drukker."

Toch leeft bij veel reizigers de zorg dat treinen nu al regelmatig vol zitten. Koolmees erkent dat de drukte in de spits groot is. "Dan is het heel druk, met name tussen kwart voor acht en half negen. En dan vooral op dinsdag en donderdag. Dat zijn de vaste kantoordagen van Nederland geworden. Op woensdag is het al een stuk rustiger. Op vrijdag is het helemaal rustig."

Volgens de NS-directeur is er buiten de spits juist veel capaciteit beschikbaar. "In de daluren, dus na de spits, zijn gemiddeld drie van de tien stoelen bezet. Dat betekent dat zeven van de tien stoelen niet bezet zijn. Daarom hebben we ook gezegd: als je zo'n bijzonder abonnement doet, doe het dan vooral in het dal."

Goedkopere treinkaartjes als blijvertje?

Nederland kent in vergelijking met veel andere Europese landen relatief hoge treinprijzen. Volgens Koolmees is dat vooral een politieke keuze. "In veel andere landen worden tickets gesubsidieerd. In Luxemburg is het openbaar vervoer gratis. Ook in Duitsland is er een forse subsidie op tickets. In Nederland is daar niet voor gekozen."

Toch ziet Bertram in het nieuwe abonnement een kans om het openbaar vervoer toegankelijker te maken. "Wat nu gebeurt met die tickets, en dat is ook het mooie ervan: we proberen iets slims te doen om meer mensen in de trein te krijgen. En juist in een periode waarvan je weet dat die duur is voor gezinnen, omdat het vakantieperiode is en je uitjes wilt maken. Als dat lukt, hebben we twee vliegen in één klap. Er zitten meer mensen in de trein, wat heel belangrijk is. Tegelijkertijd gaat het om mensen die anders misschien dat uitje niet zouden maken."

Ook het feit dat kinderen onder de twaalf gratis mee mogen reizen, moet daarbij helpen. "Dit kan echt iets betekenen voor gezinnen. Dan komt natuurlijk altijd de vervolgvraag: en wat daarna? Dat begrijp ik heel goed. We hebben inderdaad dit systeem. Tegelijkertijd hebben we als overheid en vervoerders gezegd: laten we betaalbaarheid hoog op de agenda zetten. Het is ook een initiatief van de vervoerders, die dit in een heel snel tempo voor elkaar hebben gekregen. Hulde daarvoor. Laten we kijken hoe we rondom betaalbaarheid misschien ook een vervolg aan dit ticket kunnen geven."

Daarmee komt automatisch de vraag op tafel of het zomerticket een eenmalige actie blijft of een permanent vervolg krijgt. Koolmees sluit dat laatste niet uit. "Ideaal gezien wel. We zijn al een jaar bezig met bijvoorbeeld de Onderwegpas voor mensen met een kleiner inkomen. Daar hoort altijd één waarschuwing bij: in de spits is het al druk. Dus als je iets goedkoper wilt maken, zal het echt op de daluren gericht moeten zijn. Daar is nog ruimte in de trein. Dan kunnen we iets doen aan de betaalbaarheid. Dat zou een goed initiatief zijn, denk ik."

Opletten

Wie gebruik wil maken van het zomerticket moet wel opletten. Het abonnement stopt namelijk niet automatisch na afloop van de actieperiode. "Nee, we gaan er alles aan doen om mensen op tijd te informeren dat ze hun abonnement moeten stopzetten", zegt Koolmees.

Reizigers moeten het abonnement dus zelf opzeggen. Volgens de NS-directeur wordt daar actief over gecommuniceerd. Bertram benadrukt daarnaast dat het abonnement niet alleen bij de NS geldig is. "Het geldt natuurlijk voor alle treinvervoerders. Het is niet alleen NS."

Of de actie uiteindelijk ook financieel gunstig uitpakt voor de NS, durft Koolmees nog niet te zeggen. "Hopelijk is het een succes en komen er meer mensen. Tegelijkertijd betalen sommige reizigers nu het volle tarief. Dat betekent ook een derving van inkomsten. Per saldo moeten we dus nog zien wat het oplevert."