KVNR-directeur Annet Koster over opnieuw gesloten Straat van Hormuz: 'Het zit potdicht'

De Straat van Hormuz is opnieuw het toneel van zware geopolitieke spanningen na nieuwe Amerikaanse aanvallen op Iran en Iraanse meldingen van een volledige sluiting van de strategische zeestraat. Volgens de directeur van de Koninklijke Vereniging van Nederlandse Reders, Annet Koster, zit het gebied "potdicht" en is varen er voor commerciële scheepvaart vrijwel onmogelijk geworden.

De Amerikaanse strijdkrachten voerden de afgelopen dagen opnieuw aanvallen uit op doelen in Iran. Volgens Iraanse staatsmedia werd daarop de Straat van Hormuz volledig gesloten verklaard, ook voor olietankers en commerciële scheepvaart. Teheran dreigt daarnaast schepen die toch proberen door te varen te beschieten.

Tegelijkertijd stellen Amerikaanse autoriteiten dat de zeestraat wel open blijft voor commerciële scheepvaart en dat er geen Amerikaanse oorlogsschepen zijn geraakt. Over schade en slachtoffers in Iran is nog veel onduidelijk.

Volgens Koster is de situatie feitelijk al langere tijd onhoudbaar. "Eigenlijk al vanaf het moment dat Iran zei: nu komt er geen schip meer doorheen, behalve hun eigen schepen, is die straat voor alles wat buitenlandse schepen betreft bijna afgesloten. Ik zeg bijna afgesloten, want er zijn wat niet-vijandelijke landen die erdoorheen mogen."

Volgens haar is de situatie inmiddels verder verslechterd door het oplopende geweld tussen de Verenigde Staten en Iran. "Diplomatiek zit het potdicht. Met andere woorden: er gaat nu op dit moment in ieder geval geen Nederlands schip doorheen. Simpelweg omdat het te gevaarlijk is voor schip en bemanning, maar ook omdat verzekeraars hebben gezegd dat de premies dusdanig omhoog zijn gegaan dat het daar liggen al bijna onverzekerbaar is, laat staan door de straat zelf varen."

Honderden schepen vast in de regio

Volgens de redersvereniging liggen er inmiddels ongeveer honderd schepen vast in en rond de regio, waarvan een groot deel onder Nederlandse betrokkenheid valt. Aan boord bevinden zich zo'n vijfhonderd Nederlandse zeevarenden.

Koster benadrukt dat de veiligheid van alle bemanningsleden centraal staat, ongeacht nationaliteit. "In het begin was het zo dat in die regio de vliegvelden waren gesloten. Dat betekende dat bemanningen niet konden worden afgelost. Inmiddels is dat hersteld en worden mensen weer afgelost. Ook is er nog steeds voldoende eten en drinken aan boord."

Diplomatieke impasse

De escalatie volgt op nieuwe Amerikaanse aanvallen op Iran, waarbij volgens Iraanse media ook doelen in de buurt van de Straat van Hormuz zijn geraakt. Iran zou daarop onder meer Amerikaanse doelen in Bahrein hebben aangevallen. Volgens Koster ligt een oplossing niet op korte termijn in zicht.

"Feit is wel dat Iran belang heeft in de onderhandelingen met Amerika om zeggenschap over die straat te houden. Als ze dat opgeven, verzwakt hun onderhandelingspositie enorm. Dus ik verwacht eerlijk gezegd dat we pas weer echt kunnen varen als daar toestemming voor komt vanuit Iran. Er moet dus diplomatiek iets worden geregeld."

Het diplomatieke verkeer verloopt op hoog niveau, benadrukt ze. "Daar zijn wij als zeescheepvaart toeschouwer in. De Internationale Maritieme Organisatie van de Verenigde Naties speelt daarin een rol, maar heeft een beperkte invloed."

Wereldhandel onder druk

Door de situatie in de Straat van Hormuz, maar ook in andere maritieme knelpunten zoals de Rode Zee en de Zwarte Zee, staat de internationale handel onder druk. Volgens Koster is het beeld echter niet uitsluitend somber.

"Als sector hebben wij de verplichting om te blijven strijden voor internationaal recht en vrije doorvaart. Tegelijkertijd laat de sector zien hoe flexibel en weerbaar zij is. Waar een route dichtgaat, worden alternatieven gevonden." Ook wijst zij op de bredere energie- en handelsstromen. "Ongeveer 20 procent van de olie komt uit de straat. Als daar problemen ontstaan, wordt elders extra geproduceerd en elders ingekocht en vervoerd."

Ondanks de aanhoudende spanningen blijft de sector volgens haar functioneren, maar de afhankelijkheid van geopolitieke stabiliteit blijft groot. "We wachten het af en hopen dat er snel beweging komt."