IND waarschuwt voor druk door migratiepact: 'Geef ons alsjeblieft een jaar de ruimte'

De Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) vraagt de politiek om rust rond het nieuwe Europese migratie- en asielpact dat vrijdag in werking treedt. Terwijl het systeem moet zorgen voor snellere procedures, waarschuwt de IND voor extra druk op de uitvoering en oplopende achterstanden. "Geef ons alsjeblief even de ruimte," klinkt het vanuit de organisatie.

Aanstaande vrijdag treedt het Europese migratie- en asielpact in werking. Daarmee worden in heel Europa nieuwe regels voor asielprocedures van kracht, waaronder een maximale beslistermijn van zes maanden. Tegelijkertijd waarschuwt IND-directeur Rhodia Maas in De Telegraaf dat de uitvoering onder grote druk komt te staan.

Volgens politiek verslaggever Tessa van Viegen is die waarschuwing duidelijk. "Er wordt vanuit rechtse partijen nu al kritiek geleverd: het moet allemaal veel strenger en we moeten de instroom verder indammen," zegt zij in Goedemorgen Nederland. "Maar eigenlijk zegt de baas van de IND: wacht daar alsjeblief even mee, want de IND wordt door dit nieuwe migratiepact enorm belast."

Volgens Van Viegen komt die druk niet alleen door het Europese pact, maar ook door nationale wetgeving. "Er is een asielwet aangenomen die het tweestatusstelsel opnieuw invoert. Dat levert allemaal extra belasting op voor de IND. Dus kom vanuit de politiek alsjeblieft niet met nog meer maatregelen, want dat kunnen we helemaal niet aan."

Meer dan 50.000 aanvragen

De IND moet door de nieuwe regels sneller beslissen op asielaanvragen, maar tegelijk blijven grote achterstanden bestaan. Van Viegen schetst de omvang van de operatie. "Ze hebben er nu zes weken voor om nieuwe asielaanvragen te gaan behandelen. Vervolgens gaan ze ervoor zorgen dat de aanvragen die nu op de plank liggen op pauze worden gezet. En dat zijn meer dan 50.000 aanvragen."

Die versnelling zorgt volgens hem voor een ongelijke situatie. Hoofdredacteur van De Telegraaf Kamran Ullah wijst op het effect voor asielzoekers zelf. "Mensen die donderdag asiel gaan aanvragen zitten misschien wel drie tot zes jaar in onzekerheid, maar wie het vrijdag aanvraagt heeft binnen een half jaar uitsluitsel," zegt Ullah. "Ik snap dat er een grens moet worden getrokken, maar deze organisatie is de afgelopen jaren gigantisch gegroeid. Ze weten dat dit eraan zit te komen. Dit is ook wel het signaal: we redden het niet met de capaciteit die we hebben."

Beste jongetje van de klas

Ook de uitvoering aan de Europese buitengrenzen is een belangrijk onderdeel van het nieuwe systeem. Daarover bestaan nog veel twijfels. Van Viegen: "Als dat zo goed zou werken, zouden we in Nederland veel minder aanvragen hebben. De aanvragen die hier dan binnenkomen zijn eigenlijk alleen via Schiphol, want de rest wordt aan de buitengrens opgevangen. In de ideale wereld is dat het punt, maar of ze daar op tijd klaar voor zijn, dat is zeer de vraag."

Ullah plaatst daarbij een kanttekening bij de uitvoering in Nederland zelf. "Dus we gaan voor een deel van het migratiepact het beste jongetje van de klas zijn, iedereen die vanaf vrijdag asiel aanvraagt in zes maanden uitsluitsel geven, en voor een ander deel zeggen we: dat gaat helaas niet lukken. Nee, dat is niet acceptabel. Als we het ene doen, moeten we het andere ook uitvoeren."

Volgens de IND is vooral tijd nodig om het nieuwe systeem goed te laten werken. Daarbij wordt de politiek opgeroepen om terughoudend te zijn met nieuwe aanpassingen. Van Viegen verwijst naar die oproep: "De IND zegt eigenlijk: geef ons alsjeblieft een jaartje de ruimte om de boel op orde te krijgen. Kom niet bij elke fout met nieuwe beleidswijzigingen, want dat kunnen we niet aan."