Duitsland en Nederland halen banden aan: 'PVV-deelname maakte kabinet-Schoof omstreden in Berlijn'

Na een periode van bekoelde diplomatieke relaties begint vandaag het staatsbezoek van Duitsland aan Nederland. De Duitse bondspresident Frank-Walter Steinmeier is in ons land om de banden aan te halen. En dat is hard nodig, zegt Duitslandkenner Ulrike Nagel in Goedemorgen Nederland. "Dick Schoof reisde pas acht maanden na zijn aantreden naar Berlijn, toen hij al demissionair was."

Dat de relatie tussen Nederland en Duitsland van cruciaal belang is, blijkt wel uit de economische cijfers. Met een handelsvolume van meer dan 200 miljard euro per jaar is Duitsland met afstand onze belangrijkste handelspartner. Toch ging het op diplomatiek vlak de afgelopen tijd stroef.

Politieke afstand

Met name tijdens de regeringsperiode van kabinet-Schoof liep de relatie een deuk op. Waar oud-premier Mark Rutte een uitstekende relatie met Angela Merkel onderhield, was de dynamiek onder Schoof compleet anders. "Schoof reisde pas acht maanden na zijn aantreden naar Berlijn, toen hij al demissionair was. Terwijl Rob Jetten een maand na zijn aantreden al naar Berlijn is gegaan om aan een hersteloperatie te beginnen", aldus Nagel.

De politieke samenstelling van kabinet-Schoof was een obstakel voor de Duitsers. Met name de deelname van de PVV aan het kabinet lag gevoelig. Onze oosterburen hebben in hun eigen politiek een zogenaamde 'Brandmauer' (cordon sanitaire) richting de extreemrechtse partij AfD. In de praktijk betekent dit dat partijen niet willen samenwerken met de AfD.

Samenwerken met een land waar een vergelijkbare rechtse partij onderdeel is van de regering, leidde in Berlijn dan ook tot ongemakkelijke situaties en gefronste wenkbrauwen. "Dan ga je op de foto met kabinet-Schoof waar de PVV in zit, terwijl je in je eigen land met de extremere partijen een soort cordon sanitaire, een 'Brandmauer', hebt opgebouwd van: daar willen we absoluut niet mee samenwerken", zegt Nagel. "Je wilt dan natuurlijk niet met een soortgelijke partij samen op de socials. Ook al kun je de PVV en de AfD niet één-op-één vergelijken, zeg ik er meteen bij."

Samenwerking in de grensregio

Toch is die politieke afstandelijkheid vooral iets tussen Den Haag en Berlijn. In de grensregio's, zoals tussen de Nederlandse grensprovincies en de Duitse deelstaat Noordrijn-Westfalen, is te zien hoe het ook kan. "Daar is zoveel wisselwerking, zoveel samenwerking", vertelt Nagel. "Mensen zijn daar dagelijks met elkaar bezig. Er wordt intensief samengewerkt op praktisch niveau, van het regelen van grensoverschrijdende buslijnen tot brandweerkorpsen die samenwerken en zelfs een gezamenlijke kazerne bouwen op de grens."

Tijdens het staatsbezoek zal het verder gaan over de Joodse geschiedenis in Amsterdam. Dat is met Duitsland altijd een beetje beladen, daarom gaat de Duitse bondspresident Steinmeier ook een krans leggen op de Dam. Daarnaast brengt hij een bezoek aan het Holocaustmuseum en gaat hij praten met de Joodse gemeenschap. De komende dagen staan bezoeken aan de haven van Rotterdam en chipmachinemaker ASML op de agenda. Daar staan de economische belangen centraal.