Stroom straks duurder tijdens piekuren: 'We moeten anders met elektriciteit omgaan'

Wie een warmtepomp wil installeren, elektrisch wil koken of zijn woning wil verduurzamen, komt steeds vaker van een koude kermis thuis. Door de drukte op het stroomnet wachten duizenden huishoudens en zo'n 15.000 bedrijven op een aansluiting. Om het net te ontlasten, gaan huishoudens tijdens piekuren meer betalen voor stroom, zegt Jinny Moe Soe Let van Netbeheer Nederland.

De economische schade door het overvolle stroomnet loopt volgens deskundigen in de tientallen miljarden euro's per jaar. Zo is er vanaf 1 juli geen aansluitmogelijkheid meer in delen van de provincie Utrecht, terwijl er wel nieuwbouwwoningen zijn gebouwd. Daarnaast blijven huishoudens die een nieuwe keuken hebben of een elektrische laadpaal willen op een wachtlijst staan.

'Moeten anders met elektriciteit omgaan'

Moe Soe Let, directeur beleid en communicatie bij Netbeheer Nederland, uit in Goedemorgen Nederland haar zorgen. "Iedereen was altijd gewend dat ze overal de stekker erin konden pluggen. Dat werkte altijd, maar dat is niet meer zo. We moeten gaan opletten wat we wanneer doen. Dan is er nog veel mogelijk, maar dat vereist wel dat we anders met elektrische auto's, zonnepanelen en warmtepompen moeten omgaan. Elk huishouden moet hier goed over nadenken."

De wasmachine aanzetten op het moment dat het uitkomt is dus niet meer vanzelfsprekend, zegt ze. "Het stroomnet bestaat natuurlijk uit allerlei kabels. Die hoogspanningsmasten kennen we allemaal. Alleen zit er ook veel onder de grond en daar kan niet alles altijd tegelijk doorheen. We doen er heel verstandig aan om na te denken over wanneer je je apparaten aanzet."

Vooral piekmomenten, bijvoorbeeld het begin van de avond als mensen thuiskomen van werk, moeten ontlast worden. "Dat kan het stroomnet simpelweg niet aan. In het allerergste geval knalt het net eruit. Je zekeringen vliegen eruit. We houden dit goed in de gaten, want één van de belangrijkste taken is natuurlijk dat het licht blijft branden."

Als Netbeheer Nederland ziet "dat het spannend wordt", zijn er allerlei protocollen die in werking treden om het stroomnet in de lucht te houden. Dat is geen makkelijke opgave, omdat sommige piekperiodes wel tot zeven uur kunnen duren, bijvoorbeeld van 16.00 uur tot 23.00 uur.

Vanaf 2028 wordt stroom tijdens piekperiodes daarom duurder, blijkt uit een rapport van de Toezichthouder Autoriteit Consument & Markt (ACM). Later dit jaar wordt vastgesteld hoe dit kostenplaatje er precies uit komt te zien. "Het loont om in de daluren stroom te gebruiken, omdat in die uren nog veel plek is. Dat willen we graag vullen. Als iemand zijn wasmachine instelt om op een later moment te draaien, ben je er al", vertelt Moe Soe Let.

De keuze om de stroomtarieven tijdens piekmomenten te verhogen kan op veel kritiek rekenen van de Tweede Kamer. Een Kamermeerderheid van D66, VVD, CDA, PRO en JA21 vindt het 'een slecht signaal' aan mensen die veel hebben gedaan om hun woning te verduurzamen.

Huishoudens financieel de dupe

Zulke maatregelen gaan bij mensen niet in de koude kleren zitten. Zij zijn de dupe van het overvolle stroomnet. "We zagen dit al een hele tijd aankomen en we werken hier met veel partners hard aan. Het probleem is alleen dat als je een elektrische auto koopt, die een week later voor de deur staat, terwijl een hoogspanningsstation aanleggen tien jaar kan duren."

ACM vindt dat Netbeheer Nederland te weinig doet om de drukte op het net tegen te gaan. "Dit gaat specifiek over bedrijven en de contracten die ze nodig hebben om in de daluren gebruik te maken van het net", reageert Moe Soe Let.

Op dit moment is het uitbreiden van de stroomcapaciteit voor veel bedrijven niet mogelijk. "Daarom zijn die contracten hard nodig. We werken er hard aan, maar het gaat niet snel genoeg. Wel hebben we met ACM goede afspraken gemaakt om zo snel mogelijk, stap voor stap, soelaas te bieden aan deze bedrijven."