ProRail-directeur kritisch op kabinet: 'Niets binnengekomen van 600 miljoen voor spoorverbetering'
Volgens afzwaaiend directeur van ProRail John Voppen is er "eigenlijk niets binnengekomen" van de 600 miljoen euro die het kabinet heeft geadviseerd voor spoorverbetering. Daarnaast uit hij in Sven op 1 zijn zorgen dat de 1,5 procent investering voor brede weerbaarheid, zoals afgesproken in de hernieuwde NAVO-norm, er niet lijkt te komen.
Het Nederlandse spoor- en wegennet kampt met een acuut financieel tekort van ruim 80 miljard euro voor de komende jaren. Hiervan heeft ProRail een onderhouds- en vernieuwingsachterstand van zo'n 20 miljard euro. Daardoor zijn tientallen infrastructuurprojecten uitgesteld.
VVD'er Christophe van der Maat, oud-staatssecretaris van Defensie, kreeg de taak om de weerbaarheid van het Nederlandse spoor in kaart te brengen. De conclusie was dat er 600 miljoen euro nodig is. Dat geld heeft ProRail dus nog niet gezien.
Sterker nog, de verwachting dat de 1,5 procent van de vastgestelde NAVO-norm van 5 procent (3,5 procent gaat direct naar Defensie, die 1,5 procent is voor brede weerbaarheid) er ook daadwerkelijk komt, is volgens Voppen nihil. "Het lijkt er gewoon niet te komen."
'Stap die we moeten zetten niet gezet'
Volgens Voppen heeft ProRail er zelf in ieder geval alles aan gedaan. "Maar de echte stap die we moeten zetten, weerbaarder worden, hebben we niet gezet. We hebben ons spoor nog steeds efficiënt ingericht, maar er moet echt een grote verandering plaatsvinden. We moeten beter beveiligen, meer investeren in reservevoorraden en mensen op de bank klaar hebben zitten als er iets gebeurt. Dit moeten we echt met elkaar doen." Tot nu toe heeft het kabinet alleen geen daad bij het woord gevoegd.
Luister dit gesprek hier terug als podcast:
Voppen, die per 1 juli bij ProRail vertrekt, noemt Duitsland als voorbeeld wat er kan gebeuren als er niets aan spoorinnovatie wordt gedaan. Reizigers met de Deutsche Bahn krijgen de laatste jaren met veel vertraging en uitval te maken.
"Wij zetten ons 100 procent in voor de veiligheid op ons spoor", onderstreept hij. "De veiligheid is niet in het geding, daar is geen discussie over. Maar je moet het wel goed bijhouden." Met de mogelijkheden die ze nog wel hebben, is ProRail "druk bezig met prioriteren". Volgens Voppen moet het bedrijf kijken naar "wat ze wel kunnen doen".
Toch zijn de eerste kleine problemen al merkbaar, erkent hij. "Daar is al best veel ophef over. Zo hebben we problemen gezien met de ondergrond tussen Amsterdam en Utrecht. Op specifieke plekken zie je nu iets gebeuren, maar dat kunnen we nog repareren. Maar als we niet in de hogesnelheidslijn investeren, gaan we daar na 2030 echt grote problemen zien. Rond 2035 of 2040 loopt het dan echt vast in Nederland."
'Staan op een punt van keuzes'
Nu hij in minder dan een maand afscheid neemt van ProRail, blikt hij terug op hoe het spoornetwerk in Nederland is opgebouwd. "In de jaren dertig en vijftig is een groot deel gebouwd. Ik denk alleen niet dat dit hele goede economische tijden waren", doelt hij op de Grote Depressie die in de jaren dertig de wereldeconomie teisterde en de wederopbouwperiode na de Tweede Wereldoorlog. "Men heeft toen bewust gekozen om te investeren. Als wij nu in het paradigma blijven zitten dat we de staatsschuld niet op willen laten lopen...", is Voppen kritisch.
“De echte stap die we moeten zetten, weerbaarder worden, hebben we niet gezet. We hebben ons spoor nog steeds efficiënt ingericht, maar er moet echt een grote verandering plaatsvinden.”
"We zijn gewend geraakt aan de kwaliteit van onze infrastructuur en ook aan de mate van welvaart die we hebben", ziet hij. In de jaren vijftig werd de Nederlandse verzorgingsstaat opgebouwd, wat betekende dat de overheid een flinke som geld aan ander zaken is gaan uitgeven die wij nu als onmisbaar beschouwen. "Daarom staan we op een punt van keuzes. Het is cruciaal om nu te investeren in infrastructuur."