Vicevoorzitter FNV wuift kritiek weg: 'Serieus, wij zijn niet de vuilnismensen van het kabinet'

Vicevoorzitter Nine Kooiman van vakbond FNV vindt niet dat vakbonden de financiële problemen van het kabinet moeten oplossen. Dat zegt ze daags nadat de bonden wegliepen van het overleg in het Catshuis over de toekomst van de sociale zekerheid. "Serieus hè, wij zijn niet de vuilnismensen van het kabinet", zegt Kooiman in Goedemorgen Nederland op NPO 1.

Volgens FNV-voorzitter Hans Spekman was de vakbond "uit beleefdheid" naar het Catshuis gekomen. Nu het kabinet afziet van een versnelde verhoging van de AOW-leeftijd, was er volgens de bonden weer ruimte voor overleg. Toch bleven de spanningen bestaan, omdat de geplande miljardenbezuinigingen op de WW en WIA nog altijd niet definitief van tafel zijn.

Voorafgaand aan het gesprek waarschuwde CNV-voorzitter Hans van den Heuvel al dat "de bom nog niet is ontmanteld". Minister Hans Vijlbrief (Sociale Zaken, D66) wilde eerst met vakbonden en werkgevers praten over hervormingen in het sociale domein, met name rond arbeidsongeschiktheid, voordat het gesprek over de bezuinigingen van 6,5 miljard euro zou worden gevoerd.

Daarop besloten de bonden de onderhandelingstafel te verlaten. Volgens hen blijven de bezuinigingen te veel boven de markt hangen. "Premier Rob Jetten zei heel duidelijk: ik kan de bezuinigingen op de sociale zekerheid niet wegnemen", zegt vicevoorzitter van FNV Kooiman.

"Dat betekent dat je onderhandelt met als doel het probleem van het kabinet op te lossen", zegt ze over het besluit om niet verder te praten. "Wij zien de sociale zekerheid als een belangrijk vangnet voor mensen om mee te kunnen blijven doen in de maatschappij. Aan die sociale zekerheid, waar jarenlang over is gepolderd, moet je niet afbreken. Wij vinden het heel belangrijk dat die overeind blijft."

'Verkeerd frame'

Het kabinet wilde het gesprek vooral voeren over de toekomst van sociale regelingen, zoals de arbeidsongeschiktheidsregelingen en de oudedagsvoorziening. Volgens het kabinet zijn hervormingen nodig om de sociale zekerheid betaalbaar te houden. Kooiman noemt dat "een verkeerd frame" en vindt dat er helemaal geen noodzaak is om te bezuinigen.

Ze legt uit: "Als je kijkt naar de uitgaven aan sociale zekerheid, blijven die ongeveer gelijk. Sterker nog: we hebben steeds meer werkenden in Nederland en ook minder arbeidsongeschikten." Volgens haar heeft het kabinet geld nodig voor andere beleidsterreinen en wordt dat nu gezocht bij de sociale zekerheid. "Ze willen geld herverdelen. Dat is een politiek besluit, en politieke besluiten zijn niet aan vakbonden."

De bonden deden geen tegenvoorstel, maar liepen weg van tafel. "Als je zegt: we willen kijken hoe we de WIA kunnen verbeteren, dan kan daar ook uitkomen dat je eerst moet investeren. Maar het kabinet zegt: we komen 6,8 miljard tekort, dát is het probleem. Als je met dat zwaard van Damocles gaat onderhandelen, kom je er niet uit."

Volgens Kooiman blijven de bonden samen met werkgevers wel kijken naar oplossingen voor problemen rond de WIA. "Bijvoorbeeld op het gebied van keuringsartsen en herkeuringen. Maar zolang de plannen om de sociale zekerheid af te breken blijven bestaan, moeten wij actie voeren."

'Wij zijn niet de vuilnismensen van het kabinet'

De kritiek dat de bonden niet willen meewerken, wuift Kooiman weg. "Serieus hè, wij zijn niet de vuilnismensen van het kabinet. Als zij een financieel probleem hebben, dan is het aan de Tweede Kamer om daar financiële ruimte voor te bieden. Dat heeft het kabinet niet gedaan."

Op de vraag waarom de bonden überhaupt aan tafel gingen zitten, antwoordt ze: "Om duidelijkheid te krijgen: is er een mogelijkheid om het daadwerkelijk over mensen te hebben, in plaats van over spreadsheets en boekhouding? Dat gebeurde niet. Het uitgangspunt van het kabinet blijft helaas spreadsheets en bezuinigingen. Wij willen het juist hebben over de problemen in de maatschappij."

Premier Jetten zei na afloop dat kabinet, werkgevers en werknemers "dichter bij elkaar zitten dan velen denken". Kooiman ziet ook raakvlakken. "Als het gaat over de verdeling van welvaart willen wij dat er meer geld naar lonen gaat en minder naar aandeelhouders. Er zijn genoeg uitgangspunten waar je in de polder uit kunt komen", reageert ze. "Maar dan moet er niet zo'n zwaard van Damocles boven de tafel hangen."

Stakingen gaan door

De vakbonden zetten hun acties voorlopig voort. "We gaan acties voeren in de metaalsector, bij buschauffeurs en op het spoor. Er komen ook manifestaties", somt Kooiman op. "Er zijn allerlei sectoren die meedoen. Het wordt een hele happening."

Ze hoopt wel dat escalatie nog voorkomen kan worden. "Ik hoop echt dat het kabinet die spreadsheets loslaat. Ze hebben geen meerderheid in de Tweede Kamer, dus zij hebben ook een probleem. Ik hoop dat ze met een oplossing komen waardoor er ruimte ontstaat voor een echt open gesprek." Volgens Kooiman staat er voorlopig nog geen nieuw overleg gepland.