Minister Sterk wil hardere aanpak femicide: 'Onbestaanbaar dat je je eigen partner ombrengt'

Ondanks alle aandacht voor femicide wordt in Nederland nog altijd elke acht dagen een vrouw vermoord. Minister Mirjam Sterk wil daarom meer actie om partnergeweld eerder te signaleren en beter aan te pakken. "We moeten vooral zorgen dat we het op tijd zien en dat we er als samenleving meer oog voor hebben", zegt ze in Goedemorgen Nederland.

De Tweede Kamer debatteert vandaag over femicide, het doden van vrouwen door hun partner of ex-partner. Vorig jaar werden in Nederland 37 vrouwen vermoord, van wie 17 door partnergeweld om het leven kwamen. Volgens minister van Langdurige Zorg, Jeugd en Sport Mirjam Sterk laat dat zien dat extra maatregelen hard nodig zijn.

"Femicide is eigenlijk nooit heel zichtbaar", zegt Sterk. "We noemen dat intieme terreur. Het gaat vaak niet over blauwe plekken, maar juist over psychische mishandeling." Volgens de minister begint een gewelddadige relatie vaak onschuldig. "Er is veel enthousiasme en iemand wil zich heel erg verbinden met een partner. Dus iemand wordt overladen met cadeautjes. Langzaam zie je dat dat begint af te glijden, doordat er steeds meer controle is. Die partner wil steeds meer precies weten waar de persoon is. Soms wordt ook geprobeerd om iemand los te weken van de eigen familie."

Toch blijken die signalen in de praktijk moeilijk te herkennen of bespreekbaar te maken. "Heel veel mensen schatten die rode vlaggen niet op waarde", zegt Sterk. "Of vinden het ingewikkeld om vervolgens zo’n gesprek aan te gaan met iemand. Juist zo’n vrouw wordt vaak afgescheiden van de contacten die ze heeft. Dat maakt het heel moeilijk om daar iets aan te doen."

Volgens de minister gebeurt het geweld daardoor vaak buiten het zicht van anderen. "Daarom noemen we het ook intieme terreur."

Initiatief van GroenLinks-PvdA en JA21

Sterk vindt dat de overheid nog meer moet doen om femicide tegen te gaan. "We hebben best wel wetgeving voorhanden als het gaat over lichamelijke mishandeling. Alleen hebben we eigenlijk nog geen titel om deze vorm van mishandeling, die femicide, goed aan te pakken."

Daarmee bedoelt de minister dat femicide juridisch nog onvoldoende duidelijk is omschreven. "Je wilt naar de rechter kunnen stappen en kunnen zeggen: het mag niet van de wet, want hier staat het. En eigenlijk staat het nog niet goed in de wet, waardoor je kunt zeggen: dit moet veroordeeld worden."

GroenLinks-PvdA en JA21 werken aan een initiatief om de maximale straf voor femicide te verhogen van 25 jaar naar 30 jaar, of zelfs levenslang. Op de vraag of ze dat plan steunt, reageert Sterk: "Dat plan ligt bij mijn collega, maar ik steun in ieder geval elke maatregel die ertoe leidt dat dit minder voorkomt. En dat, als het voorkomt, daders flink bestraft worden. Dat is blijkbaar ook waar het wetsvoorstel op toeziet."

Teveel discussie over het woord

Ochtendmens Daphne Deckers vindt dat de discussie over de term femicide inmiddels te veel afleidt van de daadwerkelijke aanpak. "Er wordt zoveel gediscussieerd over of het wel femicide mag heten, of dat dat anti-man zou zijn, en waarom het eigenlijk femicide heet, in plaats van dat er wat aan gedaan wordt", zegt ze. "Er wordt alsmaar over dat woord gediscussieerd: kunnen we dat woord wel gebruiken? Ik denk dat we die fase maar eens voorbij moeten."

Sterk sluit zich daarbij aan. "Er moet een duidelijke definitie komen, zodat je het ook kunt aanpakken. En we moeten vooral proberen om het te voorkomen. Want als we het hebben over femicide dat veroordeeld moet worden, dan is er helaas al iets heel ernstigs gebeurd."

Clare's Law

Een van de maatregelen waar het kabinet naar kijkt, is de invoering van Clare's Law, een regeling die al bestaat in Engeland. Daarmee kunnen mensen navragen of een nieuwe partner bekendstaat vanwege eerdere geweldsincidenten.

"Daarmee kun je aan de voorkant gewaarschuwd zijn dat je moet oppassen", zegt Sterk. Het kabinet onderzoekt nu hoe die regeling in Nederland ingevoerd kan worden. Tegelijkertijd erkent de minister dat er kritiek is op het plan. Als iemand niet bekendstaat bij politie of justitie, betekent dat immers niet automatisch dat er geen gevaar is. Toch vindt Sterk dat er stappen gezet moeten worden. "Volgens mij is iedereen het erover eens dat dit echt onbestaanbaar is, dat een partner zijn eigen vrouw ombrengt."

Naast Clare's Law wil het kabinet een nationaal coördinator aanstellen om de aanpak van femicide beter op elkaar af te stemmen. "Er gebeuren dingen bij onderwijs. Vanuit de zorg en preventie gebeuren er dingen. Bij justitie gebeuren dingen als het gaat over strafbaarstelling. We moeten dat veel meer in samenhang gaan brengen."

De minister hoopt die coördinator nog voor de zomer aan te stellen. Daarna moet een concreet plan volgen. "Ik hoop dat we volgend jaar een plan hebben én al begonnen zijn met een aantal van die acties."