Europa zoekt vredesgezant voor Oekraïne: Merkel, Draghi en Stubb genoemd
Welke rol moet Europa spelen in de oorlog tussen Rusland en Oekraïne? En wie gaat namens Europa meedoen aan eventuele vredesonderhandelingen? Hier vergaderen de Europese ministers van buitenlandse zaken vandaag over op Cyprus. "Verschillende namen worden genoemd, waaronder oud-bondskanselier Angela Merkel en de Finse president Alexander Stubb", zegt Lotte van den Boom, voorzitter van Jonge Atlantici in Goedemorgen Nederland.
Voordat Europa een eventuele gezant aanwijst moet er nog veel gebeuren. "Eerst moet Rusland stoppen met het aanvallen van Oekraïne, vervolgens moeten Rusland en Oekraïne met elkaar om de tafel willen en dan is de grote vraag: wie stuurt Europa?", zegt Van den Boom.
Woensdag meldde het Kremlin dat Rusland openstaat voor onderhandelingen met Europa. De inzet vandaag is dan ook voornamelijk om te bepalen waar Europa het met Rusland over gaat hebben voordat het in gesprek gaat met Rusland, aldus EU-buitenlandchef Kaja Kallas eerder deze maand. "We moeten veel bespreken over wat wij van Rusland zouden willen voor een vreedzaam en stabiel Europa."
Verdere escalatie
Toch is het maar de vraag wat de woorden van het Kremlin waard zijn. Rusland bestookte Oekraïne afgelopen weekend met honderden drones en raketten in een van de zwaarste aanvallen sinds het begin van de oorlog. Ook werd voor het eerst een hypersonische Oresjnik-raket ingezet.
Meerdere landen, waaronder Nederland, spreken van verdere escalatie en riepen de Russische ambassadeur op het matje. "Rusland voert het aantal terroristische aanslagen op. Het gaat om angst zaaien in de samenleving. Rusland doet dit omdat het geen terrein op het slagveld wint", zei Kallas vanmorgen.
De Russische president Vladimir Poetin stelde onlangs voor om de voormalige Duitse en pro-Russische bondskanselier Gerhard Schröder aan te wijzen als EU-gezant. Dit idee werd door de EU direct weggehoond. "Het is in ons belang dat er een lange en duurzame vrede komt", zegt Kallas. "Rusland moet daarnaast verantwoordelijk gesteld worden voor de aangerichte schade en internationale overeenkomsten respecteren."
'Geen besluiten over Oekraïne zonder Oekraïne'
Poetin laat met de recente escalatie zien niet open te staan voor vredesonderhandelingen en daarom moet Europa de druk op Rusland verder opvoeren, zeggen meerdere ministers van Buitenlandse Zaken op Cyprus, waaronder Nederland. Zij vinden het te voorbarig om nu een EU-gezant aan te wijzen en pleiten voor meer sancties tegen Rusland. "Als we Rusland economisch kunnen schaden, hebben ze geen enkele kans meer om echt over vrede te praten. De Russische onderhandelingspositie is dan verzwakt", aldus de minister van Buitenlandse Zaken van Letland Artjoms Ursulskis.
Ook onze eigen minister van Buitenlandse Zaken, Tom Berendsen, vindt het nog te vroeg om namen te noemen die straks namens de EU vredesonderhandelingen tussen Oekraïne en Rusland gaan voeren. "Rusland laat nog niet zien dat het serieus over vrede wil onderhandelen. De druk op Rusland moet worden opgevoerd en de steun aan Oekraïne moet worden voortgezet."
De houding van Nederland op de kwestie van een EU-gezant in het algemeen is sceptisch. "Laten we eerst eens kijken naar wat het mandaat is. Het belangrijkste is dat we een kader afspreken waarbinnen iemand namens Europa zou kunnen spreken. Wat Nederland betreft worden er geen besluiten genomen over Oekraïne zonder Oekraïne. Daar hebben wij ook belang bij", zegt Berendsen.
Er worden in de wandelgangen meerdere namen genoemd die namens de EU als gezant zou kunnen worden benoemd. Het gaat onder meer om voormalig bondskanselier Angela Merkel, de Finse president Alexander Stubb en voormalig president van de Europese Centrale Bank Mario Draghi. Volgens voorzitter van Jonge Atlantici Van den Boom zou Angela Merkel inmiddels hebben bedankt voor de positie.