Parlementaire enquêtecommissie Corona voerde strijd met vorige kabinetten: 'Ging zelfs tot aan de Raad van State'

Mark Rutte, Hugo de Jonge, Ferd Grapperhaus en meer dan veertig andere prominenten uit de coronacrisis moeten de komende negen weken op verhoor komen bij de parlementaire enquêtecommissie Corona. "Het doel is om meer te leren over de besluitvorming tijdens de crisis", vertelt Daan de Kort, voorzitter van de parlementaire enquêtecommissie Corona, in Goedemorgen Nederland op NPO 1.

Een parlementaire enquête bestaat uit vier fasen: dossieronderzoek, besloten gesprekken (waarvan er 89 zijn gevoerd), openbare verhoren en tot slot het eindrapport. Vrijdag starten de openbare verhoren. "Onder de radar hebben we al meer dan twee jaar onderzoek gedaan", vertelt De Kort.

Wie worden verhoord?

In totaal zullen er 51 verhoren plaatsvinden. Vrijdag begint de derde fase van het onderzoek met de openbare verhoren van viroloog Marjon Koopmans en voormalig zorgminister Bruno Bruins. "Oud-minister Bruins zullen we voornamelijk ondervragen over hoe voorbereid we waren op deze crisis. Lagen er wel draaiboeken klaar?"

Artikel gaat verder onder X

Na vrijdag vinden de overige verhoren plaats op maandagen, woensdagen en vrijdagen, met twee verhoren per dag. "Iedere week heeft ook een ander thema", vertelt De Kort. "Denk bijvoorbeeld aan het instellen van de avondklok, het sluiten van scholen en de rol van de Tweede Kamer tijdens deze crisis. Elk thema kent specifieke hoofdrolspelers die die week zullen worden verhoord." Het laatste verhoor vindt plaats op 10 september.

Opvallend is dat Sywert van Lienden, het brein achter de mondkapjesdeal, niet op de verhoorstoel plaatsneemt. "Er loopt nog steeds een strafrechtelijk onderzoek naar die zaak en we willen het Openbaar Ministerie niet voor de voeten lopen."

Volgens De Kort betekent dit niet dat er geen aandacht is geweest voor het onderwerp: "Dat zij niet zijn opgeroepen voor een openbaar verhoor, betekent niet dat die affaire geen deel heeft uitgemaakt van dit onderzoek. We hebben onze selectie gemaakt op basis van de besloten gesprekken en het dossieronderzoek."

Een aantal hoofdrolspelers uit de coronacrisis moet twee keer op verhoor komen. Dat geldt onder anderen voor voormalig minister-president Mark Rutte, oud-minister van Volksgezondheid Hugo de Jonge en oud-minister van Justitie en Veiligheid Ferdinand Grapperhaus.

'We hebben echt strijd moeten voeren met vorige kabinetten'

"Wat een parlementaire enquête uniek maakt, is dat het onderzoek wordt uitgevoerd namens de volksvertegenwoordiging. Wij hebben meer bevoegdheden, waardoor we documenten kunnen vorderen en hoofdrolspelers uit de coronacrisis onder ede openbaar kunnen verhoren", vertelt de commissievoorzitter.

"De zittende macht wil namelijk liever niets prijsgeven over wat er 'fout' is gegaan in het verleden", stelt journalist Sjuul Paradijs, eveneens te gast bij Goedemorgen Nederland. "Het gaat dan om staatsgeheimen. Heeft de parlementaire enquêtecommissie Corona wel aangeklopt bij vorige kabinetten om documenten te krijgen die aanvankelijk niet werden verstrekt?"

Volgens De Kort verliep dat niet zonder slag of stoot: "We hebben strijd moeten voeren met de kabinetten-Rutte IV en Schoof om sommige documenten te krijgen. Dat ging zelfs tot aan de Raad van State. Die stelde ons in het gelijk en bepaalde dat wij de documenten ongelakt moesten ontvangen. Die hebben we uiteindelijk ook gekregen voor ons onderzoek. We beschikken nu over al het materiaal dat we wilden hebben, al weet je natuurlijk nooit wat je niet weet. We hebben er alles aan gedaan om de benodigde stukken te ontvangen."

De Kort besluit: "Sinds de Tweede Wereldoorlog heeft ons land geen maatregelen gekend die zo ingrijpend waren als tijdens de coronacrisis. Dit onderwerp verdient echt een parlementaire enquête. Daar ben ik van overtuigd."