Danny Grootveld schreef een boek over opgroeien in de Maasbach sekte: 'Je raakt alles en iedereen kwijt, inclusief jezelf'

In Nederland zijn naar schatting zo’n 200 sektes actief, maar wat zich achter gesloten deuren afspeelt blijft vaak grotendeels onbekend. Voor insiders kan het bestaan onder strikte controle van een sekteleider diepe en blijvende sporen nalaten. Oud-sektelid en schrijver Danny Grootveld schreef hierover het boek Tunnelvisie – kind van de Maasbachsekte.

Grootveld groeide op binnen de gesloten gemeenschap rond de Maasbach-beweging, onder leiding van zijn oom David Maasbach. In Goedemorgen Nederland zegt hij na het zien van beelden uit die wereld dat hij nog altijd patronen herkent. "Ik herken de patronen: groepsdruk, controle, psychologisch misbruik, psychologisch geweld. Dat blijft toch altijd iets waar ik van schrik."

Volgens Maasbach is vooral het sluipende karakter van sektes gevaarlijk, omdat mensen geleidelijk in een sociaal isolement raken. "Eigenlijk raak je alles en iedereen om je heen kwijt, inclusief jezelf. Dat laat grote sporen achter." Hij waarschuwt dat het beeld van sektes vaak wordt onderschat. "We denken vaak dat sektes heel extreem zijn of iets Amerikaans, of alleen gaan over seksueel of fysiek misbruik. Maar 'mij overkomt dit niet' is een misvatting."

"Een sekte is een glijdende schaal. Het begint met aantrekkingskracht, met warmte, met gemeenschapszin. Daarna wordt er steeds meer druk op je uitgeoefend en raak je jezelf steeds verder kwijt. Dat is psychologisch misbruik en dat is evenzeer ontwrichtend in een mensenleven."

Grootveld vindt dat er meer politieke aandacht moet komen voor de aanpak van dit soort structuren. "Wat een quick win zou kunnen zijn, is dat het Sektesignaal - het sektemeldpunt dat er ooit was - weer terugkomt. Dat is een aantal jaar geleden wegbezuinigd door de overheid. Nu heb je wel een ander meldpunt, Fier heet dat, maar daar kunnen slachtoffers zich pas achteraf melden. Dan is het kwaad al geschied."

Hij vervolgt: "Ik zou graag zien dat dat sektemeldpunt terugkeert. Dan heb je meer controle aan de voorkant." Ook wil hij dat er kritischer wordt gekeken naar de positie van deze organisaties. "Waarom is zo'n sektarische beweging van algemeen nut voor de samenleving? En zouden ze die ANBI-status wel moeten hebben?"

Van der Valk van het geloof

In het gesprek komt ook zijn eigen verleden binnen de Maasbach-beweging naar voren. Hij beschrijft hoe de controle diep ingreep in familieverhoudingen. "Het raakt me toch wel. Mijn oom heeft zijn vrouw haar familie ontnomen. Ik heet geen Maasbach van mijn achternaam, dus ik ben van de koude kant. Via zijn vrouw Regina Maasbach, die mijn lievelingstante was, is hij mijn oom."

"Hij heeft niet alleen mij en mijn ouders, maar ook zijn eigen schoonouders, mijn opa en oma, geëxcommuniceerd. Afgesneden, erbuiten gezet. Hij zei: als je God volgt, dan volg je mij. Ze moesten een keuze maken, en toen zei hij: daar is het gat van de deur. Sindsdien hebben ze hun dochter en kleinkinderen niet meer gezien."

Volgens Grootveld werd de beweging sterk hiërarchisch en bedrijfsmatig georganiseerd. "Het is een groot familiebedrijf. Er gaan miljoenen doorheen. Mijn oom zegt: Maasbach is een goed merk. Wij zijn de Van der Valk van het geloof." Hij benadrukt dat het formeel een kerk is, maar in de praktijk anders voelt. "Ze noemen zichzelf ook de Blessing Family, waarbij eigenlijk gezegd wordt: wij zijn je familie en dat is belangrijker dan alles."

Die controle werkte volgens hem ook door in het dagelijks leven. "Mijn oom stuurde mij ook sms'jes en appjes in de nacht, hoe dichter je bij het leiderschap staat."

Hij schetst hoe intens de organisatie was: "Ik werkte op het hoofdkantoor aan de Haagse Zevensprong, waar zo'n vijftig mensen wonen, werken en kerken. Een soort commune." Volgens hem ging de invloed ver in persoonlijke keuzes. "Hij stuurde mij berichten met wat hij zag als visioenen van God: hoe ik mijn leven moest leiden, welke relaties ik wel en niet mocht hebben. Totale controle op microniveau."

Gevangen in een bubbel

Grootveld zegt dat hij pas later begon te beseffen hoe uitzonderlijk zijn jeugd was. "Er waren een aantal dingen die gewoon raar waren. Ik zat als kind op de bank en zag mezelf op tv in een Zembla-documentaire over de beweging. Daarin ging het over belastingontduiking, fraude, misbruik en seksueel grensoverschrijdend gedrag. Woorden die je als kind niet begrijpt." Hij vervolgt: "De volgende dag werd gezegd: de wereld is tegen ons, de wereld is slecht. En contact met mensen buiten de beweging werd ontmoedigd."

Pas later begon hij afstand te nemen van de gemeenschap. "Mijn oom zei altijd: jij komt werken in Gods werk. Jij gaat Gods weg bewandelen. Je wordt een soort robot als je naar de leider luistert." Uiteindelijk brak hij ermee. "Mijn vrouw vluchtte uit de beweging, mijn huwelijk liep stuk en toen begon ik te denken: in wat voor bubbel zit ik eigenlijk? Kort daarna werd ik verstoten. Ik verloor mijn huis, werk, vrienden, familie en identiteit. Maar ik wilde niet in een slachtofferrol blijven zitten. Die psychologische druk doet veel met een mens."

Zijn boek Tunnelvisie – kind van de Maasbachsekte ligt sinds kort in de winkels.