Nieuwe stad in IJmeer wordt mogelijk drijvend gebouwd: 'Hele huizenblokken'

Het D66-plan voor een nieuwe stad in het IJmeer is "hartstikke haalbaar", zegt D66-Tweede Kamerlid Robert van Asten in Goedemorgen Nederland. De stad kan volgens hem namelijk deels drijvend gebouwd worden. "Hele huizenblokken. Als je geen heel eiland hoeft op te spuiten, en dat is duur, kan je echt meters maken."

Tijdens de verkiezingscampagne vorig jaar schreeuwde D66 nog van de daken dat ze in Nederland tien nieuwe steden wilden bouwen. Daar kwam premier en D66-leider Rob Jetten na de verkiezingswinst op terug: dat plan was toch iets te ambitieus. Volgens hem waren de plannen meer metaforisch bedoeld, maar zit het kabinet zeker vol bouwenthousiasme.

Drijvend bouwen

IJstad, zo moet de nieuwe stad gaan heten, moet daarvan het startschot zijn. Het doet denken aan de bouw van Almere, een eerdere Nederlandse stad die in principe op water is gebouwd. Na het droogleggen van de Flevopolder in de jaren 50 en 60, ging in 1975 de eerste schop in Almere in de grond. De eerste huizen werden opgeleverd in november 1976. Vooral Amsterdammers trokken destijds naar de nieuwe stad.

Volgens Van Asten zouden de kosten voor de aanleg van IJstad oorspronkelijk oplopen tot zo’n twintig miljard euro. Dat kan goedkoper, blijkt nu, door niet het volledige gebied op te spuiten zoals destijds bij de Flevopolder gebeurde. "Ik was onlangs op bezoek bij de TU Delft en daar hebben ze het concept van drijvend bouwen verder ontwikkeld. Dan moet je niet denken aan een woonboot of iets dergelijks, maar aan complete huizenblokken die je kunt bouwen."

Als niet het hele stuk nieuwe land opgespoten hoeft te worden, wat duur is en mogelijk slecht voor het milieu, dan zijn deze drijvende huizenblokken mogelijk de ideale uitkomst. "Dan kan je een stad bouwen waarvan je stuk voor stuk een huizenblok erbij zet. Dan kan je echt meters maken."

'Denk vooruit'

Het huidige arbeidstekort in de bouw hoeft volgens hem ook geen probleem te zijn. "Mensen die timmerman zijn, tegelzetter of loodgieter, kunnen gewoon dagelijks naar dezelfde bouwplaats. Je hoeft ze niet meer door het hele land heen te sturen. Dat is sowieso de toekomst van bouwen, waardoor je snel meters kan maken, zeker als je een drijvende stad bouwt. Dat is belangrijk, omdat de woningnood moet worden opgelost."

Zo'n project uit de grond stampen is alleen niet eenvoudig en vanzelfsprekend. "We hebben nu voorstellen nodig waardoor alle bouwplannen die binnen gemeenten liggen zo snel mogelijk van de grond komen. Stop met al die bezwaarprocedures en alle eisen die aparte gemeenten stellen en denk vooruit. Dan kom je bij dit soort projecten uit."

De realisatie van dit project kan het zoetwaterreservoir van Nederland aantasten. Dat is problematisch, omdat dit water juist in droge periodes en voor de beregening van gewassen hard nodig is. Van Asten verzekert dat dit geen problemen oplevert: "Het Markermeer, IJsselmeer en IJmeer samen is het grote zoetwaterreservoir." Er gaat dus maar een klein, verwaarloosbaar percentage verloren. "En als je drijvend bouwt, is dat percentage nog veel kleiner."

Tegelijkertijd kan de overheid ook investeren in het verbeteren van de kwaliteit van het Markermeer. "Dat is nu grotendeels groot dood water. Als je deze twee zaken combineert, woningbouw samen met natuurverbetering, sla je twee vliegen in één klap."

'Keer op keer lukt het niet'

Niet iedereen heeft vertrouwen in deze plannen. "We hebben al vier opeenvolgende woonministers die zeggen 100.000 huizen per jaar te willen bouwen en het niet halen. Keer op keer lukt het niet", reageert politiek verslaggever Mats Akkerman in de studio van Goedemorgen Nederland.

Sterker nog, het realiseren van nieuwe woningen is onder de vorige woonminister Mona Keijzer zelfs gedaald tot 80.000 in 2025. Dat was ruim 2000 minder dan een jaar eerder en ruim 20.000 minder dan de beoogde 100.000.

Van Asten beaamt dat de bouw van 100.000 woningen geen eenvoudige taak is. "De woningnood oplossen kan tien, twintig of dertig jaar duren. We moeten daarom weer verder vooruitkijken. We kunnen het aan, als we maar de schouders eronder zetten." Hij benadrukt: "Dit is niet beloven, dit is een doel stellen waar je naartoe werkt."