Werknemers kunnen straks salaris van collega's opvragen: 'Kan voor ongemakkelijke situaties zorgen'

Werknemers kunnen straks navraag doen naar het salaris van collega's in vergelijkbare functies. De wet moet zorgen voor meer transparantie en het dichten van de loonkloof tussen mannen en vrouwen. Econoom bij ABN Amro Aggie van Huisseling denkt dat deze openheid voor ongemakkelijke situaties kan zorgen. "Je geeft een stuk van jezelf bloot dat je liever geheim zou willen houden."

Vrouwen verdienen binnen de Europese Unie zo'n 11 procent minder dan mannelijke collega's. Om dit gat te verkleinen heeft Europa een richtlijn opgesteld die lidstaten moeten overnemen. Werkgevers moeten daarom rapporten opstellen over het loonverschil in hun organisatie.

Alle werkgevers moeten hieraan voldoen, maar kleine bedrijven tot honderd werknemers zijn niet verplicht om regelmatig te rapporteren over loonkloven binnen hun bedrijf. Wel kunnen werknemers binnen zowel kleine als grote organisaties het salaris van collega's opvragen.

Het was de bedoeling dat deze wet in juni dit jaar moest ingaan, maar de Nederlandse overheid heeft om uitstel gevraagd tot 1 januari. Volgens Van Huisseling lopen we, vergeleken met andere Europese landen, achter de feiten aan. "Het Nederlandse kabinet is er nu mee aan de slag gegaan, maar bedrijven die grote administratieve lasten krijgen hebben meer tijd, omdat ze moeten rapporteren. Dat hoeft pas in 2028 en middelgrote bedrijven hoeven pas te rapporteren in 2030."

Meer duidelijkheid over verschillen

"Als de wet erdoorheen komt, kan je dus voor vergelijkbare functies in een vergelijkbare sector opvragen wat het gemiddelde salaris is", verduidelijkt Van Huisseling in Goedemorgen Nederland. "Het idee is dat je je eigen salaris daartegen kan afzetten. Zo krijgt iemand meer duidelijkheid over verschillen."

In Scandinavische landen kunnen mensen al decennialang opzoeken wat iemand verdient. Dat het daar geen taboe is en hier wel, verbaast de econoom. "In Zweden is het veel transparanter en normaler om daar open over te zijn. Het is toch een cultureel ding."

Uit een rondgang op straat van Goedemorgen Nederland blijkt dat Nederlanders verdeeld zijn over de nieuwe wet. Men is bang dat ongelijkheid zichtbaar wordt, wat voor spanning op de werkvloer kan zorgen. Er zijn ook mensen positief gestemd; zij denken juist dat deze openheid voor meer gelijkheid zorgt. "En als iemand meer ervaring heeft, moet diegene ook meer verdienen", is een voorbijganger duidelijk.

Hoe specifiek deze wet wordt (qua welke functies vergelijkbaar zijn), is nog maar de vraag. "De details moeten nog volgen, maar het plan is dat je dit binnen je bedrijf kan opvragen. Voor grotere bedrijven wordt het een algemene rapportageverplichting die op hun algemene website is te vinden", zegt Van Huisseling.

'Belachelijke kloof'

Radio-dj Wouter van der Goes vindt het juist niet handig dat deze informatie openbaar wordt. "Als het goed met je gaat in Nederland, ben je ook meteen aan de beurt. Dat is wat ons tegenhoudt", zegt hij in de studio van Goedemorgen Nederland. "Maar aan de andere kant kan je ook gemiddelden zien. Dat lijkt me wel weer verstandig, omdat er een belachelijke kloof is tussen mannen en vrouwen. Dat slaat nergens op."

Van Huisseling beaamt dat. "Het doel is om meer gelijkheid te krijgen tussen mannen en vrouwen. In Nederland verdienen vrouwen op dit moment nog steeds minder dan mannen." Vrouwen verdienen op dit moment 14,5 procent minder per uur. Dit verschil is mede te verklaren doordat vrouwen minder vaak een leidinggevende functie hebben.

Van Huisseling nuanceert dat percentage. "14,5 procent is als je niet corrigeert voor verschillende soorten banen, niveaus en uren. Als je die correcties maakt, kom je rond de vijf à zes procent uit. Dat is nog steeds flink, maar dat is in de rest van de Europese Unie ook het geval. Daarom is het ook een Europese richtlijn die is ingesteld."

Mochten er loonkloven zichtbaar worden binnen bedrijven die moeilijk uit te leggen zijn, dan is het plan dat "als je vijf procent minder verdient dan je andere collega's, dat wordt rechtgetrokken. Als dat een lange historie heeft, wordt diegene daarvoor gecompenseerd."