Wereldwijde oliebuffers onder druk, voorraden raken sneller op dan gedacht: 'Kan heel pijnlijk worden'

De wereldwijde oliereserves dalen in rap tempo door de aanhoudende spanningen rond de Straat van Hormuz. Experts waarschuwen dat de olieprijzen verder kunnen oplopen als de verstoring aanhoudt, terwijl landen hun strategische voorraden sneller aanspreken dan gebruikelijk.

Zolang de Straat van Hormuz grotendeels gesloten blijft, staan de wereldwijde oliebuffers onder zware druk. Volgens het Internationaal Energieagentschap en grote Amerikaanse banken worden voorraden in hoog tempo aangesproken om tekorten op de markt te voorkomen.

Energiespecialist Jilles van den Beukel schetst in Goedemorgen Nederland hoe groot de impact is van het wegvallen van een cruciale handelsroute voor olie. "Het is een groot getal, want er valt heel veel olieproductie weg. In normale tijden komt twintig procent van de wereldwijde olieproductie door de straat van Hormuz. Nu is dat nul. Je hebt wat achterdeurtjes, een pijpleiding die dwars door Saudi-Arabië heen loopt, dat helpt, maar je komt nog steeds tien procent tekort."

"Dat is heel veel. En op de korte termijn lossen we dat op door voorraden leeg te trekken. Nou ja, en voorraden zijn eindig, zoals alles eindig is in het leven. Dus dat gaat een keer ophouden. Eigenlijk zitten we nu op een moment dat we gaan kijken: als die straat niet open gaat de komende weken, dan zie je aankomen dat de olieprijzen verder gaan stijgen. Want dan moet door vraagvermindering vraag en aanbod weer in evenwicht komen. En dat kan heel pijnlijk worden."

De zorgen nemen toe omdat landen hun reserves gebruiken als buffer om prijsschokken op te vangen. Die strategische voorraden blijken echter sneller te slinken dan eerder werd verwacht. Volgens cijfers van onder meer Morgan Stanley daalden de wereldwijde voorraden tussen 1 maart en 25 april met een recordtempo van ongeveer 4,8 miljoen vaten per dag.

200 dollar per vat

Van den Beukel benadrukt dat het moeilijk is om de ontwikkeling precies te voorspellen. "Dit is onbekend terrein. Die straat van Hormuz is nooit eerder zo lang op deze manier dicht geweest. Je hebt allemaal consultants en zakenbanken die hier hele teams op hebben zitten. Die geven nu aan dat het over een aantal weken toch echt kritisch wordt, in de zin dat de olieprijs verder gaat stijgen. Dan gaat overal ter wereld de benzineprijs verder omhoog."

Volgens hem zijn er verschillende scenario’s mogelijk, met grote gevolgen voor de olieprijs en de economie.
"Je hebt een scenario dat die straat over twee weken weer open is en open blijft. Dan komt dat hele systeem weer op gang. Dan zie je dat in grofweg een half jaar tot een jaar de prijs weer geleidelijk teruggaat naar het oude niveau van voor de crisis. Daartegenover staat een scenario waarin de straat dicht blijft. Dan gaat de olieprijs naar ongeveer 150 of 200 dollar per vat, voordat vraag wereldwijd zo ver afneemt dat vraag en aanbod weer in evenwicht komen. Dat is het donkerdere scenario."

Strategische reserves

In Europa en Azië worden de effecten al zichtbaar. Raffinaderijen en importlanden kampen met oplopende prijzen en een krappere beschikbaarheid van brandstoffen. Sommige landen grijpen daarom terug op hun strategische reserves, al waarschuwen analisten dat ook die buffer niet oneindig is.

Het positieve scenario blijft volgens experts dat de Straat van Hormuz op korte termijn heropent. "Reders en producenten hebben vertrouwen dat die open blijft, dus tankers gaan weer varen. Olievelden starten weer op, raffinaderijen ook. De ene zal makkelijker zijn dan de andere: sommige installaties zijn beschadigd, andere niet. Grote olievelden in Saudi-Arabië kun je snel weer opstarten. Oude kleinere velden die veel water produceren in Irak niet. Dan heb je over drie à vier maanden dat tachtig procent van het systeem weer werkt. Dan heb je het ergste gehad."