Keir Starmer dreigt positie als leider Labour Party te verliezen: 'Traditie dat premiers het niet lang uithouden'

Slecht nieuws voor de Britse premier Keir Starmer. Afgelopen week vonden de gemeenteraadsverkiezingen in Groot-Brittannië plaats, waarbij Starmers Labour Party als grote verliezer uit de bus kwam. De partij verloor maar liefst 1500 zetels in lokale gemeenten. Starmer ligt al langere tijd onder vuur en met deze slechte uitslag erbovenop rijst de vraag: blijft Starmer wel premier van het Verenigd Koninkrijk?

Voormalig ambassadeur van Nederland in het Verenigd Koninkrijk Simon Smits vindt dat het nieuws groter wordt gemaakt dan het daadwerkelijk is. "Er wordt wel eens vergeten dat de Labour Party twee jaar geleden een aanzienlijke meerderheid heeft behaald in het Lagerhuis. Ze hebben 400 van de 650 zetels. Tot 2029 kunnen ze gewoon doorgaan met hun plannen", vertelt hij bij Goedemorgen Nederland op NPO 1. Volgens Smits is het gevaarlijk om deze uitslag meteen te zien als voorbode van de nationale verkiezingen.

Hoe heeft het zo ver kunnen komen?

"Het is bijna traditie dat premiers het niet lang uithouden in Engeland. Sommigen houden het net zo lang vol als een krop sla", grapt Smits. Hij stelt dat er meerdere redenen zijn voor de lage populariteit van Starmer. "Ten eerste is de interne partijpolitiek niet al te vriendelijk. Ook de pers speelt daar een grotere rol dan hier. In het Verenigd Koninkrijk werken veel kranten zonder abonnementenmodel, waardoor media zaken soms flink aandikken om kranten te verkopen. Hoe groter en schreeuweriger, hoe beter."

"Ook het Engelse kiessysteem werkt Starmer tegen. Daar geldt veel meer: the winner takes it all." In Engeland vormt de partij die de verkiezingen wint doorgaans zelfstandig een regering. Als het vervolgens niet goed gaat met het land, krijgt die partij daar volledig de schuld van. Smits: "In Nederland hebben we coalities. Als iets niet lukt, kun je nog zeggen dat je concessies moest doen omdat er een regeerakkoord moest komen. Die luxe hebben ze daar niet."

Tot slot heeft de slechte reputatie van de Britse premier volgens Smits ook te maken met de grote uitdagingen waar het Verenigd Koninkrijk momenteel voor staat. Zo hebben de Britten een staatsschuld die, procentueel gezien, twee keer zo hoog is als die van Nederland. "In Nederland ligt onze staatsschuld rond de 45 procent van het bbp. Voor de Engelsen is dat ongeveer 90 procent", legt de voormalig ambassadeur uit. Daarnaast kampt het land nog altijd met de nasleep van de Brexit. Britten zijn er over het algemeen aanzienlijk op achteruitgegaan in welvaart.

Starmers opvolger

Om binnen de Labour Party een nieuwe partijleider te kiezen, moet een uitdager de steun krijgen van 20 procent van de fractieleden om een leiderschapsverkiezing af te dwingen. Momenteel zijn er 81 van de 403 Labour-parlementsleden die een andere leider willen. Daarmee is er in theorie voldoende steun voor een leiderschapsverkiezing.

Toch betekent dit niet automatisch dat Starmer van zijn positie wordt verdrongen. Die 81 partijleden zullen zich namelijk eerst achter één kandidaat moeten scharen om daadwerkelijk een verkiezing in gang te zetten.

Volgens Smits zijn er twee mensen voor wie Starmer moet oppassen: burgemeester van Manchester Andy Burnham en minister van Volksgezondheid Wes Streeting. "Als Burnham daadwerkelijk Starmers positie wil overnemen, moet hij eerst parlementslid worden, en dat is hij nu nog niet." Streeting vormt volgens Smits een groter gevaar.

Wes Streeting heeft vandaag laten weten te willen aftreden als minister van Volksgezondheid. Mogelijk doet hij dat om een campagne te starten voor het leiderschap van de Labour Party.