Vertrouwen in politiek op laagste punt sinds 2012: 'Politici moeten stoppen met dingen beloven die helemaal niet kunnen'
Het vertrouwen van Nederlanders in de politiek is vorig jaar gedaald naar het laagste niveau sinds 2012. Volgens oud-minister Christianne van der Wal (VVD) komt dat mede doordat politici te veel beloven en te weinig problemen oplossen. "Mensen zijn dat wel zat", zegt zij in Goedemorgen Nederland op NPO 1.
Uit nieuw onderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) blijkt dat in 2025 nog maar 21 procent van de Nederlanders van 15 jaar en ouder veel of tamelijk veel vertrouwen heeft in politici. Ook het vertrouwen in de Tweede Kamer staat onder druk: een kwart van de Nederlanders zegt daar nog vertrouwen in te hebben.
Het CBS ziet dat het vertrouwen tot aan 2020 juist toenam. Tijdens de coronapandemie lag het vertrouwen in politici nog rond de 40 procent, maar daarna zette een daling in. Volgens het statistiekbureau ligt het vertrouwen in de Nederlandse politiek internationaal gezien nog altijd relatief hoog.
Voormalig VVD-minister Van der Wal noemt de cijfers zorgwekkend. "Het blijft ook dalen. Volgens mij meten ze het sinds 2012. Het begon op 36,9 procent en het is nu 21 procent, dus het gaat niet de goede kant op. Dit is ook wel echt een signaal."
Volgens haar hebben veel mensen het gevoel dat Den Haag te veel met zichzelf bezig is. "We hebben de afgelopen paar jaar inmiddels alweer het derde kabinet en dat leidt natuurlijk enorm af. We zijn alleen maar met verkiezingen bezig en met campagnes, en niet met het oplossen van problemen."
Vooruitschuifgedrag
Van der Wal wijst op de grote uitdagingen waar Nederland volgens haar mee kampt. "We staan stil, we hebben schaarste. Als het gaat om ruimte, netcongestie, middelen, geld en mensencapaciteit: alles is schaars. Dat betekent dat je echt scherpe keuzes moet maken om die problemen op te lossen. En dat gebeurt niet."
Volgens haar schuiven politici moeilijke beslissingen te vaak vooruit. "Ik zie gewoon enorm veel vooruitschuifgedrag, als een grote sneeuwschuiver, om maar die pijnlijke besluiten niet te hoeven nemen. Uiteindelijk zijn mensen dat wel zat."
“Ik zie gewoon enorm veel vooruitschuifgedrag, als een grote sneeuwschuiver, om maar die pijnlijke besluiten niet te hoeven nemen. Uiteindelijk zijn mensen dat wel zat.”
Ook de manier waarop politiek wordt besproken speelt volgens od-bewindsvrouw een rol. "We vertellen veel te weinig wat er wel goed gaat. Nou ben ik een enorme positivo, maar we vertellen veel te weinig wat er goed gaat en in wat voor land we wonen."
Tegelijkertijd benadrukt ze dat de voortdurende aandacht van media voor politiek een unieke dynamiek creëert. "Noem mij één bedrijf waar 24/7 journalisten in iedere kamer kunnen rondlopen, vragen kunnen stellen, noem maar op. Je wil niet weten wat er naar buiten gebracht zou worden. Dat is natuurlijk ook in de Tweede Kamer zo."
Valse beloftes
Politiek verslaggever van WNL Tessa van Viegen ziet dat partijen zich steeds bewuster zijn van hun imago. "Er zijn veel spindoctors die proberen het positieve verhaal van die partij naar buiten te brengen." Toch merkt zij ook dat er binnen Den Haag steeds meer besef ontstaat dat er concrete oplossingen moeten komen. "Wat ik merk, bijvoorbeeld ook in kabinetskringen waar ze zich daar heel erg bewust van zijn, is dat er nu echt een moment moet komen waarop problemen opgelost gaan worden. Het gaat te lang over dezelfde dingen."
Volgens Van Viegen speelt dat bijvoorbeeld sterk rond het asieldossier. "We zien al die protesten en we zien dat dat ook lokale democratieën raakt. Dus in die zin wordt het belangrijk gevonden, ook door het kabinet, om daar uiteindelijk oplossingen voor te bieden, omdat anders het vuur in het land alleen maar verder oploopt."
“Politici moeten stoppen met dingen beloven die helemaal niet kunnen. Ik zie dat heel erg bij populistische partijen.”
Van der Wal vindt dat politici eerlijker moeten zijn over wat wel en niet mogelijk is. "Politici moeten stoppen met dingen beloven die helemaal niet kunnen. Ik zie dat heel erg bij populistische partijen. Dat voedt het wantrouwen bij mensen."
"Die krijgen steeds weer de hoop dat er een makkelijke oplossing is. Dan denken ze: laten we het zo doen, daar stem ik op. En dan blijkt het in de praktijk helemaal niet te kunnen. Het zijn allemaal ingrediënten die bijdragen aan het afnemen van vertrouwen."
Toch is er nog een klein lichtpuntje. Opvallend genoeg is het vertrouwen in lokaal bestuur juist relatief hoog. Uit de cijfers van het CBS blijkt dat bijna 55 procent van de Nederlanders vertrouwen heeft in de gemeenteraad. Dat percentage stijgt sinds 2022 ieder jaar.