Nieuw probleem voor kabinet rond hypotheekrenteaftrek kost miljarden, D66 en CDA kijken naar VVD: ‘Vraag mij af of het op deze manier houdbaar blijft’

Het kabinet kijkt met grote spanning uit naar een rapport over de uitvoerbaarheid van de hypotheekrenteaftrek dat woensdag verschijnt. Het rapport legt mogelijk een bom onder de coalitieafspraak om niet te tornen aan de aftrekregeling. Het is de vraag of een belangrijke verkiezingsbelofte van de VVD houdbaar blijft, zegt politiek verslaggever van WNL Tessa van Viegen.

Na stevig onderhandelen van de VVD gingen coalitiepartners D66 en CDA bij de formatie akkoord: het kabinet zou de veelbesproken hypotheekrenteaftrek, een gunstige regeling voor woningbezitters, intact laten. Maar 'woensdag verschijnt namelijk een rapport van ambtenaren waar het kabinet van bibbert', meldt het AD.

In dat rapport wordt gewaarschuwd voor problemen rond de controle op wie recht heeft op hypotheekrenteaftrek. Vanaf 2031 verliezen de eerste huiseigenaren officieel hun recht op de regeling, omdat die sinds 2001 maximaal dertig jaar geldt. In de praktijk blijkt echter lastig te controleren hoe lang iemand al gebruikmaakt van de aftrek.

Door privacyregels mogen de Belastingdienst en hypotheekverstrekkers dat namelijk niet registreren. Voor huiseigenaren zelf is het niet verplicht om dit bij te houden en bovendien is oude administratie vaak incompleet, bijvoorbeeld door verhuizingen, scheidingen of nieuwe leningen voor verbouwingen.

Daardoor ontbreekt een volledig overzicht en kunnen sommige huiseigenaren mogelijk langer hypotheekrente blijven aftrekken dan eigenlijk is toegestaan. Pas rond 2043 is dat probleem naar verwachting verdwenen, omdat sinds 2013 alleen nog hypotheken worden afgesloten die verplicht moeten worden afgelost.

'Vraag mij af of het houdbaar blijft'

Volgens politiek verslaggever Tessa van Viegen leidt dit "tot best veel problemen" in Den Haag. Voor het kabinet betekent de systeemfout opnieuw een financiële tegenvaller. "Dit kost miljarden", zegt ze in Goedemorgen Nederland op NPO 1. "Het kabinet moet nu zijn hoofd breken over een oplossing, terwijl dit voor de VVD erg gevoelig ligt. We kennen allemaal nog de belofte van Dilan Yesilgöz dat er niet aan de hypotheekrenteaftrek zou worden gezeten."

Het afbouwen van de hypotheekrenteaftrek is wel een van de oplossingen die het kabinet aangedragen heeft gekregen, zegt een bewindspersoon tegen het AD. Er liggen ook andere oplossingen op tafel, maar eerste schattingen gaan ervan uit dat die de overheid tussen 2031 en 2041 jaarlijks 976 miljoen euro kunnen kosten.

Het AD vermoedt dat D66 en CDA 'met het rapport in handen' de VVD opnieuw zullen vragen naar de hypotheekrenteaftrek te kijken. Hoewel de VVD daar weinig voor zal voelen, vraagt Van Viegen zich af hoeveel onderhandelingsruimte de partij nog heeft. "Ik vraag mij af of dat op deze manier houdbaar blijft", zegt ze over de aftrekregeling.

Oud-VVD-bewindsvrouw Christianne van der Wal, ook te gast in Goedemorgen Nederland, vindt niet dat de VVD moet inbinden. "Nee, natuurlijk niet. Het is een verkiezingsbelofte en het is ook uitonderhandeld. Dit staat los van de hypotheekrenteaftrek, dit zit in de uitvoering, waardoor er een miljardenstrop komt", zegt ze over het probleem. "De vraag is: hoe gaan ze dat oplossen?"

Van Viegen denkt dat het kabinet zich inmiddels flinke zorgen maakt over de financiële situatie. "Dit is een financieel probleem dat nog bovenop de problemen komt die we al zien. We hadden het eerder deze uitzending over de AOW-plannen die het kabinet niet kan doorvoeren, dat kost 2,7 miljard per jaar. Als dit er ook weer bovenop komt... Je moet het geld voor je plannen ergens vandaan halen."

Hervormingen

Van der Wal vindt dat Den Haag eindelijk werk moet maken van bredere hervormingen van het belastingstelsel. "Ook voor dit kabinet geldt: doe niet aan cherry picking. Kijk niet naar één maatregel, maar kijk nou eens naar een totale hervorming. Dit gaat over sociale zekerheid, maar het gaat ook over ons belastingsysteem. Daar is de hypotheekrenteaftrek een onderdeel van. Maar het gaat ook over toeslagen. Het is veel breder dan één probleem."

Zelf maakte Van der Wal deel uit van kabinet-Rutte IV als minister voor Natuur en Stikstof. "Ik zie dat op een of andere manier dit kabinet en eerdere kabinetten het nemen van lastige besluiten en grote hervormingen niet aandurven." Ze denkt te weten hoe dat komt. "Ik heb het zelf gedaan op het stikstofdossier. Het waren pijnlijke maatregelen en de samenleving accepteert dat maar moeilijk."

Van Viegen benadrukt dat de discussie over hervorming van het belastingstelsel al jaren speelt. "De hervorming van het belastingstelsel horen we inderdaad al jarenlang voorbij komen. Maar voordat we zover zijn, zijn we ook jaren verder. En het probleem is er nu, dat moet worden opgelost", zegt ze over het rapport over de hypotheekrenteaftrek dat woensdag verschijnt. "De politiek heeft daar nog geen antwoord op."