Rusland bang voor Oekraïense aanval op Dag van de Overwinning, geen tanks en bommen tijdens parade: 'Gênant voor Poetin'

Op de Dag van de Overwinning in Moskou zullen dit jaar mogelijk weinig of geen zware wapens over het Rode Plein worden geparadeerd. Rusland zou uit vrees voor een mogelijke droneaanval uit Oekraïne hebben gekozen voor een versoberde militaire parade, zegt Ruslanddeskundige Helga Salemon. Voor de Russische president Vladimir Poetin is die aangepaste vorm van de ceremonie "best wel gênant".

Dag van de Overwinning in Rusland is de jaarlijkse herdenking op 9 mei van de overwinning van de Sovjet-Unie op nazi-Duitsland in de Tweede Wereldoorlog. Traditioneel vindt op het Rode Plein in Moskou een grote militaire parade plaats met duizenden militairen, tanks en gevechtsvliegtuigen. Dit jaar zou die militaire vertoning dus sterk zijn ingeperkt of mogelijk grotendeels zijn afgelast.

"Er zijn dus wel militairen morgen, maar voor het eerst sinds Poetin de parade heeft heringevoerd, is er geen militair materieel", vertelt Salemon in Goedemorgen Nederland op NPO 1. "Dat is natuurlijk heel erg vreemd. Poetin probeert zijn reputatie te verbinden aan de oorlog in Oekraïne, die hij koppelt aan de Tweede Wereldoorlog, zo ongeveer het enige waar de Russen trots op zijn. Hij wil laten zien dat hij de sterke man is, maar dit jaar zijn er dus geen tanks en ander materieel waarmee hij indruk kan maken."

Dat komt mogelijk doordat Rusland al het wapentuig nodig heeft in Oekraïne, maar volgens Salemon is er meer aan de hand. "Ze zullen het nooit in het openbaar zeggen, maar ze zijn bang voor drones uit Oekraïne. Die sterke man, Poetin, laat dus geen wapens rijden omdat hij bang is voor een drone. Dat roept een zwak beeld op."

De drones zouden het materieel op het Rode Plein tijdens de parade kunnen aanvallen, zo zou de vrees van het Kremlin zijn. Dat de parade is versoberd, werd onthuld door een Europese veiligheidsdienst. Daarom plaatst Salemon wel een kanttekening: "Je moet je wel altijd de vraag stellen: waarom brengt deze dienst dit naar buiten? Het kan zijn dat ze geruchten verspreiden dat Poetin zwak is, om hem zwak te laten lijken."

Maar ze wijst erop dat verschillende media, waaronder de Washington Post en The Economist, op basis van Russische bronnen een vergelijkbaar beeld schetsen. Ook heeft de Oekraïense president Volodymyr Zelensky buitenlandse leiders gewaarschuwd niet naar de viering in Moskou te komen.

'Het is best wel gênant'

Vorig jaar was de Chinese president Xi Jinping nog eregast bij de Dag van de Overwinning. Dit jaar moet Poetin het doen met Ibrahim Ismail, de koning van Maleisië. "Het is best wel gênant", concludeert Salemon. "Er zijn ook vier andere leiders aanwezig, waarvan wij nog nooit hebben gehoord. Dat geeft wel een beetje de verhoudingen weer."

Ondanks de spanningen is Poetin zelf wel aanwezig, zegt Salemon. "Als hij niet verschijnt, is het helemaal een schetsvertoning. Hij moet wel." Volgens haar neemt zijn paranoia toe. "Hij wordt draconisch beveiligd. En hij heeft bunkers die zijn uitgerust als werkkamers. Ze zien er vaak identiek uit, zodat we nooit weten waar hij wanneer is. Onderzoeksjournalisten hebben uitgezocht dat het verschil tussen de kamers soms een lichtknopje kan zijn."

De gemiddelde Rus zal volgens haar weinig merken van de versobering. "Zij krijgen een tv-show te zien. Ze zullen de soldaten zien, ze zullen veel publiek zien, er is een mooie vliegtuigshow en er zijn beelden van soldaten aan het front. De gemiddelde Rus zal het veel minder opvallen dan wij, want wij hebben onafhankelijke media, de Russen niet."

Daarnaast wordt het internet deels afgeschermd. "Het is ongelofelijk, maar Poetin schijnt geen mobiele telefoon te hebben. Hij vindt internet een CIA-uitvinding en maakt er weinig gebruik van. Hij raakt de band met de werkelijkheid kwijt. De elite lijdt er ook onder", zegt Salemon. "Zij hebben VPN-verbindingen, waarmee ze toegang hebben tot Instagram en Facebook, wat allemaal verboden is. Als zij ontevreden worden, is dat voor Poetin veel gevaarlijker dan dat er morgen geen bommen en granaten in Moskou zijn."

Propagandatruc

"Ik denk dat je langzamerhand gaat zien dat de Russen niet meer de overhand hebben, maar de Oekraïners", zegt journalist Yoeri Albrecht na het horen van het verhaal van Salemon. Hij zegt de angst voor een Oekraïense aanval te begrijpen. "Er worden olieraffinaderijen bij de Oeral gebombardeerd door de Oekraïners. De Russen zijn natuurlijk gewoon bang dat hun luchtafweergeschut boven Moskou niet goed genoeg is en dat tijdens de parade een drone in een tank vliegt."

"En dat zou inderdaad gênant zijn", vervolgt Albrecht. "Ze zijn zo bang om materieel over het Rode Plein te laten rijden, omdat ze het niet kunnen verdedigen. En ik denk dat het klopt wat Helga zegt: Poetin raakt steeds meer geïsoleerd, ook in zijn eigen land. Daar is het uitzetten van het internet weer een uiting van."

De Dag van de Overwinning is volgens Albrecht overigens "altijd al een grote propagandatruc" van Rusland. Ze vieren de overwinning op nazi-Duitsland in de Tweede Wereldoorlog, maar de Sovjet-Unie is die oorlog samen met Hitler begonnen met het binnenvallen van de Baltische Staten en Polen. Die hele overwinning is begonnen met het binnenvallen van buurlanden, samen met Hitler."