Gemeenten hebben tot najaar om Spreidingswet uit te voeren, anders dreigt dwangmaatregel, denkt commissaris van de Koning in Zuid-Holland

Als gemeenten die volgens de Spreidingswet nog niet voldoen aan hun taakstelling voor de opvang van asielzoekers niet snel in actie komen, zal minister Bart van den Brink (Asiel en Migratie, CDA) dit jaar nog gebruikmaken van de dwangmaatregel uit de wet. Dat zegt commissaris van de Koning in Zuid-Holland Wouter Kolff (VVD) in het radioprogramma Sven op 1.

De afgelopen weken is er in meerdere gemeenten in Nederland onrust ontstaan rond geplande asielopvang. In Loosdrecht, Aalsmeer en IJsselstein leidde de komst van opvanglocaties tot protesten, soms met grimmige demonstraties, politie-ingrijpen en in enkele gevallen vernielingen aan gemeentegebouwen.

Kolff ziet dat lokale bestuurders in een lastig parket zitten. "Ik zou de politiek in Den Haag willen oproepen om nou eens wat rust op dit dossier te creëren. Niet elkaar vliegen afvangen of wetgeving die er al is niet steunen", doelt hij op het verzet tegen de Spreidingswet, die de opvang van asielzoekers eerlijker over het land moet verdelen.

"Je kan best een wet willen veranderen, dat is heel legitiem als volksvertegenwoordiger", vervolgt Kolff. "Maar wetten die gelden, gelden gewoon. Als die worden uitgevoerd door lokale bestuurders, dan is het wel belangrijk dat de politiek in Den Haag die lokale bestuurders daar ook in steunt."

Volgens hem is het tegelijk belangrijk om zorgen van inwoners serieus te nemen. "Als er daadwerkelijk zorgen leven bij inwoners, dan moet je daar goed naar luisteren. Dan kun je ook veel van die zorgen wegnemen", zegt de oud-burgemeester van Dordrecht.

Dwangmaatregel

Hoewel er in Den Haag verzet is, is de Spreidingswet op dit moment gewoon van kracht. Die regelt de meer langdurige opvang in asielzoekerscentra en niet de meer tijdelijke noodopvang. Als gemeenten hun aandeel daarin niet nemen, kan minister Van den Brink hen daar in het uiterste geval toe dwingen.

Tot nu toe is dat dwangelement nog niet ingezet, de laatste stap op de zogeheten interventieladder. "Als het gaat om de huisvesting van statushouders, kennen we zo'n ladder ook", zegt Kolff. "Dan zit er ongeveer drie tot zes maanden per trede tussen. Bij zes treden zou je ongeveer drie jaar bezig zijn. Die tijd hebben we nu niet. In dit geval zal het sneller gaan en is het meer een kwestie van weken per trede."

Hij hoopt dat het niet zover hoeft te komen en dat gemeenten zelf de regie houden. "Ik hoop dat het feit dat die ladder er is en ook bewandeld gaat worden, ertoe leidt dat gemeenten zeggen: we willen dit in eigen regie doen. Dat is het meest verstandig en daar kom je het verst mee."

Luister deze uitzending nu terug als podcast. De tekst gaat hieronder verder.

Maar lang hebben gemeenten daar niet voor. Als ze niet in actie komen, denkt Kolff dat de minister snel zal ingrijpen. "Ik denk dat gemeenten de komende maanden echt moeten laten zien dat ze hier serieus werk van gaan maken en dat er anders andere stappen gaan volgen", zegt hij tegen Sven Kockelmann.

Een exacte deadline noemt Kolff niet. "Ik heb geen precies tijdpad, dat is aan de minister. Maar mijn verwachting is dat het binnen een aantal maanden zal gebeuren."

Na de zomer moeten gemeenten volgens hem knopen doorhakken. "Gemeenten zijn nu bezig met college- en coalitievormingen, daarna volgt het zomerreces. In het najaar moeten er echt stappen worden gezet door gemeenten die nog moeten bijtrekken."

Zo niet, dan acht Kolff ingrijpen onvermijdelijk. "Mijn verwachting is dat de minister dan de volgende stappen gaat zetten", doelt hij op de dwangmaatregel. Daarbij benadrukt de commissaris van de Koning dat dit losstaat van de noodopvang. "Het kan zijn dat we de komende tijd extra noodopvangplekken nodig hebben in het hele land."