Eerdmans 24 jaar na moord op Pim Fortuyn: 'Veel mensen denken nu: hij had toch gelijk'

Precies 24 jaar na de moord op Pim Fortuyn klinkt de impact van die gebeurtenis nog altijd door in de Nederlandse politiek. Oud-LPF’er Joost Eerdmans blikt in Goedemorgen Nederland terug op de schok van toen.

De moord op de flamboyante LPF-leider op het Mediapark in Hilversum zorgde voor een ongekende schok in Nederland. De gebeurtenis leidde tot politieke ontwrichting en een intense verkiezingscampagne. Joost Eerdmans herinnert zich de bewuste dag nog goed. "Je denkt dat je nu in turbulente tijden leeft, maar dat was toen wel echt extreem", zegt de leider van JA21.

Hij vertelt hoe hij het nieuws hoorde. "Ik werkte voor de burgemeester van Rotterdam en ik was achter mijn bureau aan het werk. Toen belde mijn vriendin, nu mijn vrouw, en die zei: zet de televisie aan, want Pim Fortuyn is neergeschoten. Toen dachten we allemaal nog: hij komt met een mitella uit het ziekenhuis. Maar toen was er na een half uur al duidelijk dat hij overleden was."

Aanslag op democratie

Voor Eerdmans blijft het ook na al die jaren een gekke dag. "Je hebt altijd die gedachte: eerst 4 en 5 mei en dan komt die 6 mei. Het was destijds een prachtige dag, midden in de campagne. En dan in één keer dat moment waar je toch allemaal een beetje bang voor was, maar dat je eigenlijk niet had verwacht. En dan komt die klap en de chaos daarna natuurlijk van de begrafenis, maar ook dat de verkiezingen toch doorgingen."

Ook techexpert Ben van der Burg, te gast in de studio, herinnert zich de bewuste dag nog goed. "Ik vond de impact zo groot. Ik zat in de trein van Sloterdijk naar Amersfoort en ik ben natuurlijk vrij expressief. En een vriendin van mij belde me op en die zei: Pim Fortuyn is neergeschoten. En ik schrok zo erg. Dus ik schreeuwde heel hard door die coupé: dat is een aanslag op de democratie. Weet je hoe mensen reageerden? 'Hou je bek joh. Hoezo dan?'"

Volgens Van der Burg werd de ernst pas later echt duidelijk. "Twee dagen later, die hele stoet met die auto’s, die bloemen. Toen kwam het besef in het hele land dat het een aanslag op de democratie was." Hij noemt de moord nog altijd een historisch kantelpunt. "Ik ben heel blij dat we er 24 jaar later nog steeds bij stilstaan. Dit is echt een markeringspunt in de Nederlandse politiek."

Op de agenda

Eerdmans ziet dat Fortuyns invloed ook decennia later nog doorwerkt. "Veel mensen zijn na zijn dood toch gaan denken: 'die man had wel gelijk'. En dat zie je ook vandaag de dag, want die thema’s van hem domineren nog steeds de agenda."

Over de politieke toon van nu is hij duidelijk. Critici stellen dat Fortuyn het debat heeft verhard, maar daar is Eerdmans het niet mee eens. "Dan zeg ik: luister eens naar Wilders vandaag de dag of anderen, dat is bij lange na niet te vergelijken met de beschaafdheid van Fortuyn. Een respectvolle man. Hard inderdaad op de inhoud. Hij kon soms ook venijnig zijn, maar hij hield het wat mij betreft nog vrij beschaafd."

Volgens hem werd Fortuyn zelf zwaar onder druk gezet. "Hij moest persconferenties geven, ook internationaal, om te zeggen: ik ben geen racist. Hij had een agenda. Dat beviel niet iedereen. Dus moest hij worden gestopt."