Wanneer wordt 5 mei een vaste feestdag? 'Nationaal Comité heeft de wens'

Een groeiende groep werknemers heeft op 5 mei standaard vrij, maar een landelijke vrije dag voor iedereen is nog niet geregeld. Terwijl het aantal cao’s met een jaarlijkse vrije dag toeneemt, blijft de vraag: wanneer volgt de rest van Nederland?

Steeds meer werknemers in Nederland krijgen op Bevrijdingsdag jaarlijks betaald vrij. Inmiddels kent zo’n 13 procent van de cao’s een vaste vrije dag op 5 mei, terwijl het merendeel — 79 procent — die vrije dag slechts eens in de vijf jaar toekent. Daardoor is op dit moment ongeveer een derde van de werknemers vrij op Bevrijdingsdag.

De groei is zichtbaar, maar het gaat volgens betrokkenen nog langzaam. Wouter Kolff van het Nationaal Comité 4 en 5 mei ziet dat de ontwikkeling voorzichtig de goede kant op gaat: "We zijn wel iets dichterbij, maar dat gaat erg langzaam. Het Nationaal Comité heeft in ieder geval als wens dat het landelijk een vrije dag wordt. Als je internationaal kijkt naar andere landen waar ook vrijheid wordt gevierd op een bepaalde dag, zie je dat dat echt groots wordt aangepakt. Dat het daar een vrije dag is, maar dat er ook groots wordt uitgepakt op allerlei manieren. Wij zijn natuurlijk gewend aan onze Bevrijdingsdag hier, 5 mei, om die vrijheid te vieren. Tegelijkertijd is het in heel veel cao’s nog geen gewone zaak."

Volgens Kolff zou een vaste vrije dag niet alleen praktisch zijn, maar ook inhoudelijk belangrijk: "Juist ook om echt met elkaar stil te staan bij die vrijheid. Het is ook een enorm verbindende dag waarop heel Nederland, van welke afkomst dan ook, waar je ook in gelooft, wie je ook bent, met elkaar de vrijheid kan vieren." Toch ligt de beslissing niet bij de overheid. Kolff benadrukt dat het uiteindelijk aan werkgevers en werknemers is.

Ook nadelen

Niet iedereen is onverdeeld enthousiast over een vaste vrije dag. Historicus Astrid Sy ziet zowel voordelen als nadelen: "Ik merk wel dat ik het lastig vind. Ik wilde bijvoorbeeld met mijn zoontjes naar Keti Koti naartoe, maar toen dacht ik: oh ja, zij moeten gewoon naar school. Dus hoe doe je dat? In die zin denk ik wel dat het kan helpen om er een vrije dag van te maken."

"Aan de andere kant dacht ik ook: 5 mei valt vaak in de meivakantie. En je merkt toch dat bij herdenkingen er weinig kinderen zijn, omdat die met hun ouders op vakantie zijn. Dus ik vraag me af: als je er een vrije dag van maakt, gaat niet iedereen dan juist weg? Als je het over kinderen hebt, denk ik dat scholen en docenten juist ook veel invloed hebben. Dus dat je het daar misschien beter kunt vieren. Ik ben er dus nog een beetje ambivalent over."

'Werkgevers zitten er niet op te wachten'

Ook actrice Victoria Koblenko plaatst kanttekeningen, vooral vanuit economisch perspectief: "Ik denk dat werkgevers hier niet echt op zitten te wachten, omdat er al zoveel vrije dagen zijn. Mei is natuurlijk al een maand met veel feestdagen: Koningsdag, Hemelvaart. Dus ik kan me voorstellen dat werkgevers terughoudend zijn. Het is wel belangrijk om het te doen, maar we hebben al zoveel festivals en vieringen. Of je daarvoor echt met het hele land vrij moet zijn, weet ik niet."

Opvallend is dat veel Nederlanders nog altijd niet weten of ze vrij zijn op 5 mei. Vorige week was "Is 5 mei een vrije dag?" zelfs de meest gezochte vraag op de website van de Rijksoverheid.